Nội dung bài kinh
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở trong vườn Trúc, khu Ca-lan-đà, thành Vương xá. Bấy giờ, có Thiên thần Sa-đa-kỳ-lợi và Thiên thần Hê-ma-ba-đê cùng phát lời thề: ‘Nếu trong cung mình có vật báu xuất hiện, thì phải nói với nhau. Nếu không nói, mang tội vi ước.’
Lúc ấy, trong cung Thiên thần Hê-ma-ba-đê có xuất hiện vật báu chưa từng có là hoa ba-đàm-ma. Hoa có nghìn cánh, lớn như bánh xe, cọng báu màu vàng. Lúc ấy Thiên thần Hê-ma-ba-đê sai người đến báo Sa-đa-kỳ-lợi:
“Thưa thôn chủ, hôm nay trong cung chúng tôi bỗng xuất hiện một vật báu chưa từng có là hoa ba-đàm-ma. Hoa có nghìn cánh, lớn như bánh xe, cọng báu màu vàng, mời đến xem qua.”
Thiên thần Sa-đa-kỳ-lợi liền sai người đến nhà Thiên thần Hê-ma-ba-đê nói rằng:
“Thưa thôn chủ, ba-đàm-ma trăm nghìn cánh ấy mà làm gì! Hôm nay trong cung chúng tôi có xuất hiện hoa ba-đàm-ma vĩ đại, của báu chưa từng có, tức là Đức Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Thôn chủ có thể đến phụng sự cúng dường.”
Bấy giờ, Thiên thần Hê-ma-ba-đê liền cùng với năm trăm quyến thuộc đến chỗ Thiên thần Sa-đa-kỳ-lợi nói kệ hỏi:
Ngày rằm là thời tốt,
Ban đêm gặp hội vui;
Nên nói thọ trai gì,
Thọ từ A-la-hán?
Lúc ấy, Sa-đa-kỳ-lợi nói kệ đáp:
Hôm nay Phật Thế Tôn,
Tại thắng quốc Ma-kiệt,
Trụ tại thành Vương xá,
Vườn Trúc, Ca-lan-đà.
Diễn nói pháp vi diệu,
Diệt trừ khổ chúng sanh.
Khổ khổ và khổ tập,
Khổ diệt tận tác chứng;
Đường bát Thánh khỏi khổ,
An ổn đến Niết-bàn.
Nên đến để cúng dường,
Thế Tôn, La-hán tôi.
Hê-ma-ba-đê nói kệ hỏi:
Ngài có tâm nguyện vui,
Cứu giúp chúng sanh không?
Ngài với thọ, không thọ,
Tâm tưởng bình đẳng không?
Sa-đa-kỳ-lợi nói kệ đáp:
Ngài tâm từ, nguyện diệu,
Độ tất cả chúng sanh.
Đối các thọ, không thọ,
Tâm tưởng thường bình đẳng.
Hê-ma-ba-đê nói kệ hỏi:
Bậc cụ túc minh đạt,
Thành tựu chánh hành chưa?
Các lậu diệt sạch hẳn,
Không tái sanh nữa ư?
Sa-đa-kỳ-lợi nói kệ đáp:
Minh đạt khéo đầy đủ,
Đã thành tựu chánh hành;
Các lậu đã dứt hẳn,
Không tái sanh đời sau.
Hê-ma-ba-đê nói kệ hỏi:
Mâu-ni ý hành mãn,
Cùng nghiệp thân, miệng chăng?
Minh hạnh đều đầy đủ,
Đúng pháp tán thán chăng?
Sa-đa-kỳ-lợi nói kệ đáp:
Tâm Mâu-ni đầy đủ,
Cùng nghiệp thân, miệng đầy;
Minh hạnh đều đầy đủ,
Đúng pháp mà tán thán.
Hê-ma-ba-đê nói kệ hỏi:
Xa lìa hại sanh mạng,
Không cho không lấy chăng?
Có xa lìa phóng đãng,
Không rời thiền tư chăng?
Sa-đa-kỳ-lợi nói kệ đáp:
Thường không hại chúng sanh,
Không cho, không lấy càn;
Xa lìa nơi phóng đãng,
Ngày đêm thường thiền tư.
Hê-ma-ba-đê nói kệ hỏi:
Không ưa ngũ dục chăng?
Tâm không trược loạn chăng?
Có pháp nhãn thanh tịnh,
Diệt hẳn ngu si chăng?
Sa-đa-kỳ-lợi nói kệ đáp:
Tâm thường không ưa dục,
Tâm cũng không trược động;
Pháp nhãn Phật thanh tịnh,
Ngu si hết không còn.
Hê-ma-ba-đê nói kệ hỏi:
Chí thành không vọng ngữ,
Không nói lời thô chăng?
Không nói lời ly gián,
Chỉ nói chân thành chăng?
Sa-đa-kỳ-lợi nói kệ đáp:
Chí thành không vọng ngữ,
Cũng không nói lời thô;
Không ly gián người khác,
Thường nói lời như pháp.
Hê-ma-ba-đê nói kệ hỏi:
Gìn giữ giới thanh tịnh,
Chánh niệm vắng lặng chăng?
Đầy đủ pháp giải thoát,
Như Lai đại trí chăng?
Sa-đa-kỳ-lợi nói kệ đáp:
Tịnh giới đều đầy đủ,
Chánh niệm thường tịch tĩnh;
Thành tựu pháp giải thoát,
Đắc đại trí Như Lai.
Hê-ma-ba-đê nói kệ hỏi:
Minh đạt đều đầy đủ,
Chánh hạnh đã thanh tịnh;
Sở hữu các lậu hết,
Không còn tái sanh nữa?
Sa-đa-kỳ-lợi nói kệ đáp:
Minh đạt đều đầy đủ,
Chánh hạnh đã thanh tịnh;
Tất cả các lậu hết,
Không còn tái sanh nữa.
Hê-ma-ba-đê nói kệ hỏi:
Mâu-ni đủ thiện tâm,
Cùng nghiệp đạo thân, miệng;
Minh hạnh đều đầy đủ,
Nên tán thán pháp này?
Sa-đa-kỳ-lợi nói kệ đáp:
Mâu-ni đủ thiện tâm,
Cùng nghiệp đạo thân, miệng;
Minh hạnh đều đầy đủ,
Nơi pháp này tán thán.
Hê-ma-ba-đê nói kệ hỏi:
Đùi nai Y-ni-diên,
Thắng tướng của Tiên nhân;
Ít ăn, xả thân tham,
Chỗ Mâu-ni rừng thiền.
Nay ông hãy cùng đi,
Kính lễ Cù-đàm kia.
Lúc ấy, Sa-đa-kỳ-lợi và Hê-ma-ba-đê, có trăm nghìn quyến thuộc quỷ thần vây quanh, vội vàng đi đến chỗ Phật, đảnh lễ cúng dường; sửa lại y phục, trịch vai bên hữu, chắp tay kính lễ và nói kệ:
Đùi nai Y-ni-diên,
Thắng tướng của Tiên nhân;
Ít ăn, không tham đắm,
Mâu-ni ưa rừng thiền.
Hôm nay chúng con đến,
Thỉnh vấn Đức Cù-đàm.
Sư tử đi một mình,
Đại long không sợ hãi.
Nên nay đến thỉnh vấn.
Xin Mâu-ni quyết nghi:
Thế nào ra được khổ?
Làm sao giải thoát khổ?
Xin Ngài nói giải thoát,
Khổ diệt ở chỗ nào?
Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ đáp:
Năm diệu dục ở đời,
Và thứ sáu là ý;
Nơi dục kia không tham,
Giải thoát tất cả khổ.
Ra khỏi khổ như vậy.
Giải thoát khổ như vậy.
Nay đáp điều ông hỏi,
Khổ từ đây mà diệt.
Sa-đa-kỳ-lợi và Hê-ma-ba-đê lại nói kệ hỏi:
Suối từ đâu quay về,
Đó đường ác không chuyển?
Mọi khổ lạc thế gian,
Ở đâu mà diệt hết?
Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ đáp:
Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân,
Cùng với ý nhập xứ;
Nơi kia danh và sắc,
Vĩnh viễn không còn gì.
Suối từ đó quay về,
Đó đường ác không chuyển.
Đối với khổ lạc kia,
Diệt hết không còn gì.
Sa-đa-kỳ-lợi và Hê-ma-ba-đê lại nói kệ:
Thế gian mấy pháp khởi,
Mấy pháp đời hòa hợp;
Đời mấy pháp chấp thủ,
Mấy pháp khiến đời diệt?
Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ đáp:
Sáu pháp khởi thế gian,
Sáu pháp hòa hợp đời;
Sáu pháp chấp thủ đời,
Sáu pháp tổn giảm đời.
Sa-đa-kỳ-lợi và Hê-ma-ba-đê lại nói kệ hỏi:
Làm sao qua các dòng,
Ngày đêm siêng phương tiện,
Không vin, không chỗ trụ,
Mà không chìm vực sâu?
Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ đáp:
Tất cả giới đầy đủ,
Trí tuệ khéo chánh thọ;
Như tư duy buộc niệm,
Thì qua được vực sâu.
Không ưa các dục tưởng,
Cũng vượt sắc trói buộc;
Không vin, không chỗ trụ,
Không chìm nơi vực sâu.
Sa-đa-kỳ-lợi và Hê-ma-ba-đê lại nói kệ hỏi:
Pháp gì qua các dòng?
Làm sao vượt biển lớn?
Làm sao rời khỏi khổ?
Làm sao được thanh tịnh?
Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ đáp:
Chánh tín, qua các dòng.
Không phóng dật, vượt biển.
Tinh tấn hay dứt khổ,
Trí tuệ được thanh tịnh.
Bấy giờ, Thế Tôn lại nói kệ tiếp:
Ông có thể hỏi khác,
Pháp Phạm chí Sa-môn;
Chân thật, thí, điều phục,
Ngoài đây không pháp nào?
Hê-ma-ba-đê lại nói kệ:
Cần gì hỏi chỗ khác,
Pháp Phạm chí, Sa-môn?
Hôm nay Đại Tinh Tấn,
Đã khéo léo dẫn khai.
Nay con nên báo đáp,
Ơn Sa-đa-kỳ-lợi,
Hướng dẫn đến Ngự Sư,
Bảo với chúng con rằng:
Con nên đến thôn xóm,
Theo Phật đến mọi nhà;
Thừa sự, lễ, cúng dường,
Theo Phật nghe chánh pháp.
Trăm nghìn quỷ thần này,
Đều chắp tay cung kính;
Tất cả quy y Phật,
Bậc Đại Sư Mâu-ni.
Đáng danh xưng Vô Thượng,
Ắt thấy nghĩa chân thật;
Thành tựu trí tuệ lớn,
Với dục không nhiễm trước.
Người trí nên quan sát,
Cứu giúp kẻ thế gian;
Được dấu đạo Hiền thánh,
Đó là Đại Tiên Nhân.
Phật nói kinh này xong, Sa-đa-kỳ-lợi và Hê-ma-ba-đê cùng các quyến thuộc năm trăm quỷ thần nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ, tùy hỷ lễ Phật, rồi ra về.
Nội dung bài kinh
如是我聞：
一時，佛住王舍城迦蘭陀
T 0365c07
竹園。
時，有娑多耆利天神、醯魔波低天神
T 0365c08
共作約誓：「若其宮中有寶物出者，必當相
T 0365c09
語；不相語者，得違約罪。」
時，醯魔波低天神
T 0365c10
宮中有未曾有寶，波曇摩華出，華有千葉，
T 0365c11
大如車輪，金色寶莖。
時，醯魔波低天神遣
T 0365c12
使告語娑多耆利：「聚落主！今我宮中忽生
T 0365c13
未曾有寶，波曇
摩
花，華有千葉，大如車輪，
T 0365c14
金色寶莖，可來觀看！」
娑多耆利天神遣使
T 0365c15
詣醯魔波低舍，告言：「聚落主！用是波曇摩
T 0365c16
百千為？今我宮中有未曾有寶——大波曇摩
T 0365c17
出，所謂如來、應、等正覺、明行足、善逝、世間解、
T 0365c18
無上士、調御丈夫、天人師、佛世尊，汝便可來
T 0365c19
奉事供養。」
時，醯魔波低天神即與五百眷
T 0365c20
屬往詣娑多耆利天神所，說偈問言：
T 0365c21
「十五日良時， 天夜遇歡會，
T 0365c22
當說受何齋， 從阿羅漢受。」
T 0365c23
時，娑多耆利說偈答言：
T 0365c24
「今日佛世尊， 在摩竭勝國，
T 0365c25
住於王舍城， 迦蘭陀竹園，
T 0365c26
演說微妙法， 滅除眾生苦，
T 0365c27
苦苦及苦集， 苦滅盡作證，
T 0365c28
八聖出苦道， 安隱趣涅槃，
T 0365c29
當往設供養， 我羅漢世尊。」
T 0366a01
醯魔波低說偈問言：
T 0366a02
「彼有心願樂， 慈濟眾生不，
T 0366a03
彼於受不受， 心想平等不？」
T 0366a04
娑多耆利說偈答言：
T 0366a05
「彼妙願慈心， 度一切眾生，
T 0366a06
於諸受不受， 心想常平等。」
T 0366a07
時，醯魔波低說偈問言：
T 0366a08
「為具足明達， 已行成就不，
T 0366a09
諸漏永滅盡， 不受後有耶？」
T 0366a10
娑多耆利說偈答言：
T 0366a11
「明達善具足， 正行已成就，
T 0366a12
諸漏永已盡， 不復受後有。」
T 0366a13
醯摩波低說偈問言：
T 0366a14
「牟尼意行滿， 及身口業耶？
T 0366a15
明行悉具足， 以法讚歎耶？」
T 0366a16
娑多耆利說偈答言：
T 0366a17
「具足牟尼心， 及業身口滿，
T 0366a18
明行悉具足， 以法而讚歎。」
T 0366a19
醯摩波低說偈問言：
T 0366a20
「遠離於害生， 不與不取不，
T 0366a21
為遠於放蕩， 不離禪思不？」
T 0366a22
娑多耆利復說偈言：
T 0366a23
「常不害眾生， 不與不妄取，
T 0366a24
遠離於放蕩， 日夜常思禪。」
T 0366a25
醯魔波低復說偈問言：
T 0366a26
「為不樂五欲， 心不濁亂不，
T 0366a27
有清淨法眼， 滅盡愚癡不？」
T 0366a28
娑多耆利說偈答言：
T 0366a29
「心常不樂欲， 亦無濁亂心，
T 0366b01
佛法眼清淨， 愚癡盡無餘。」
T 0366b02
醯魔波低復說偈問言：
T 0366b03
「至誠不妄語， 麁澁言無有，
T 0366b04
得無別離說， 無不誠說不？」
T 0366b05
娑多耆利說偈答言：
T 0366b06
「至誠不妄語， 亦無麁澁言，
T 0366b07
不離他親厚， 常說如法言。」
T 0366b08
醯摩波低復說偈問言：
T 0366b09
「為持清淨戒， 正念寂滅不，
T 0366b10
具足等解脫， 如來大智不？」
T 0366b11
娑多耆利說偈答言：
T 0366b12
「淨戒悉具足， 正念常寂靜，
T 0366b13
等解脫成就， 得如來大智。」
T 0366b14
醯魔波低復說偈問言：
T 0366b15
「明達悉具足， 正行已清淨，
T 0366b16
所有諸漏盡， 不復受後有。」
T 0366b17
娑多耆利說偈答言：
T 0366b18
「明達悉具足， 正行已清淨，
T 0366b19
一切諸漏盡， 無復後生有。」
T 0366b20
醯魔波低復說偈言：
T 0366b21
「牟尼善心具， 及身口業跡，
T 0366b22
明行悉成就， 故讚歎其法。」
T 0366b23
娑多耆利說偈答言：
T 0366b24
「牟尼善心具， 及身口業跡，
T 0366b25
明行悉成就， 讚歎於其法。」
T 0366b26
醯魔波低復說偈言：
T 0366b27
「伊尼延鹿
［跳-兆＋專］
， 仙人之勝相，
T 0366b28
少食捨身貪， 牟尼處林禪，
T 0366b29
汝今當共行， 敬禮彼瞿曇。」
T 0366c01
時，有百千鬼神眷屬圍繞，娑多耆利、醯魔
T 0366c02
波低速至佛前禮拜供養，整衣服，偏袒
T 0366c03
右肩，合掌敬禮，而說偈言：
T 0366c04
「伊尼延鹿
［跳-兆＋專］
， 仙人之勝相，
T 0366c05
少食無貪嗜， 牟尼樂林禪。
T 0366c06
我等今故來， 請問於瞿曇，
T 0366c07
師子獨遊步， 大龍無恐畏。
T 0366c08
今故來請問， 牟尼願決疑，
T 0366c09
云何得出苦？ 云何苦解脫？
T 0366c10
唯願說解脫， 苦於何所滅？」
T 0366c11
爾時，世尊說偈答言：
T 0366c12
「世五欲功德， 及說第六意，
T 0366c13
於彼欲無貪， 解脫一切苦。
T 0366c14
如是從苦出， 如是解脫苦，
T 0366c15
今答汝所問， 苦從此而滅。」
T 0366c16
娑多耆利、醯魔波低復說偈問佛：
T 0366c17
「泉從何轉還， 惡道何不轉，
T 0366c18
世間諸苦樂， 於何而滅盡？」
T 0366c19
爾時，世尊說偈答言：
T 0366c20
「眼耳鼻舌身， 及以意入處，
T 0366c21
於彼名及色， 永滅盡無餘。
T 0366c22
於彼泉轉還， 於彼道不轉，
T 0366c23
於彼苦及樂， 得無餘滅盡。」
T 0366c24
娑多耆利、醯魔波低復說偈問佛：
T 0366c25
「世間幾法起？ 幾法世和合？
T 0366c26
幾法取受世？ 幾法令世滅？」
T 0366c27
爾時，世尊說偈答言：
T 0366c28
「六法起世間， 六法世和合，
T 0366c29
六法取受世， 六法世損滅。」
T 0367a01
娑多耆利、醯魔波低復說偈問：
T 0367a02
「云何度諸流， 日夜勤方便，
T 0367a03
無攀無住處， 而不溺深淵？」
T 0367a04
爾時，世尊說偈答言：
T 0367a05
「一切戒具足， 智慧善正受，
T 0367a06
如思惟繫念， 是能度深淵。
T 0367a07
不樂諸欲想， 亦超色諸結，
T 0367a08
無攀無住處， 不溺於深淵。」
T 0367a09
娑多耆利、醯魔波低復說偈問佛：
T 0367a10
「何法度諸流？ 以何度大海？
T 0367a11
云何捨離苦？ 云何得清淨？」
T 0367a12
爾時，世尊說偈答言：
T 0367a13
「正信度河流， 不放逸度海，
T 0367a14
精進能斷苦， 智慧得清淨。」
T 0367a15
爾時，世尊復說偈言：
T 0367a16
「汝可更問餘， 沙門梵志法，
T 0367a17
真實施調伏， 除此更無法。」
T 0367a18
醯魔波低復說偈言：
T 0367a19
「更餘何所問， 沙門梵志法，
T 0367a20
大精進今日， 已具善開導。
T 0367a21
我今當報彼， 娑多耆利恩，
T 0367a22
能以導御師， 告語於我等。
T 0367a23
我當詣村村， 家家而隨佛，
T 0367a24
承事禮供養， 從佛聞正法。
T 0367a25
此百千鬼神， 悉合掌恭敬，
T 0367a26
一切歸依佛， 牟尼之大師。
T 0367a27
得無上之名， 必見真實義，
T 0367a28
成就大智慧， 於欲不染着。
T 0367a29
慧者當觀察， 救護世間者，
T 0367b01
得賢聖道跡， 是則大仙人。」
T 0367b02
佛說是經已，娑多耆利、醯魔波低及諸眷
T 0367b03
屬
五百鬼神聞佛所說，皆大歡喜，隨喜禮佛
T 0367b04
而去。
T 0367b05