BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Năm tính chất của mặt trăng nên được hành trì,’ năm tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như mặt trăng, trong khi mọc lên ở thượng huyền, phát triển thêm dần dần. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên phát triển thêm dần dần về tánh hạnh, giới đức, phận sự, và pháp hành, về Kinh điển và sự chứng đắc, về thiền tịnh, về việc thiết lập niệm, về các quyền, về trạng thái các giác quan được canh phòng, về tính chất biết vừa đủ trong vật thực, về việc gắn liền với sự tỉnh thức. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của mặt trăng nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trăng có sự nổi bật vĩ đại. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có sự nổi bật vĩ đại về ước muốn. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của mặt trăng nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trăng di chuyển vào ban đêm. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên ẩn dật. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của mặt trăng nên được hành trì.
BJT 4Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trăng có cung điện là biểu hiện. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có giới là biểu hiện. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ tư của mặt trăng nên được hành trì.
BJT 5Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trăng mọc lên, (là vật) được yêu cầu, được mong mỏi. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập, đã được yêu cầu, đã được mong mỏi, nên đi đến các gia đình. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ năm của mặt trăng nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến ở Tương Ưng Bộ quý báu:
‘Này các tỳ khưu, giống như mặt trăng các người hãy đi đến các gia đình, hãy vô cùng dè dặt về thân, hãy dè dặt về tâm, luôn luôn là người mới ở các gia đình, không được thô tháo.’”
Câu hỏi về tính chất của mặt trăng là thứ bảy.
“Bhante nāgasena, ‘candassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
“Yathā, mahārāja, cando sukkapakkhe udayanto uttaruttariṁ vaḍḍhati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭipattiyā āgamādhigame paṭisallāne satipaṭṭhāne indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya jāgariyānuyoge uttaruttariṁ vaḍḍhitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, candassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, cando uḷārādhipati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uḷārena chandādhipatinā bhavitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, candassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, cando nisāya carati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavivittena bhavitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, candassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, cando vimānaketu;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlaketunā bhavitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, candassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, cando āyācitapatthito udeti;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āyācitapatthitena kulāni upasaṅkamitabbāni.
Idaṁ, mahārāja, candassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare ‘candūpamā, bhikkhave, kulāni upasaṅkamatha, apakasseva kāyaṁ apakassa cittaṁ niccanavakā kulesu appagabbhā’”ti.
Candaṅgapañho sattamo.
PTS vp En 318 PTS cs 31 ‘Venerable Nāgasena, those five qualities of the moon which you say he ought to have, which are they?’
‘Just, O king, as the moon, rising in the bright fortnight, waxes more and more; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, grow more and more in good conduct and righteousness and virtue and the constant performance of duty, and in knowledge of the scriptures and study, and in the habit of retirement, and in self-possession, and in keeping the doors of his senses guarded, and in moderation in food, and in the practice of vigils. This, O king, is the first quality of the moon he ought to have.
PTS cs 32 ‘And again, O king, as the moon is a mighty lord ; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, be a mighty lord over his own will. PTS vp En 319 This, O king, is the second quality of the moon he ought to have.
PTS cs 33 ‘And again, O king, as the moon wanders at night; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, be given to solitude. This, O king, is the third quality of the moon he ought to have.
PTS cs 34 ‘And again, O king, as the moon hoists a standard over his mansion; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, hoist the standard of righteousness. This, O king, is the fourth quality of the moon he ought to have.
PTS cs 35 ‘And again, O king, as the moon rises when begged and prayed to do so; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, frequent for alms those families who have asked and invited him to do so. This, O king, is the fifth quality of the moon he ought to have. For it was said, O king, by the Blessed One, the god over all gods, in the most excellent Saṁyutta Nikāya
“Like the moon, O brethren, let your visits be paid to the laity. Drawing back alike in outward demeanour and in inward spirit, be ye always, as strangers on their first visit, retiring in the presence of the laity. [As the man who looks down a deepPTS vp En 320 well, or a mountain precipice, or a river in flood, would be abashed alike in body and in mind; so be ye, O brethren, as the moon in your visits to the laity. Holding alike in your outward demeanour and your inward spirit, be ye alway, as strangers on their first visit, retiring in the presence of the laity].”’
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Năm tính chất của mặt trăng nên được hành trì,’ năm tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như mặt trăng, trong khi mọc lên ở thượng huyền, phát triển thêm dần dần. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên phát triển thêm dần dần về tánh hạnh, giới đức, phận sự, và pháp hành, về Kinh điển và sự chứng đắc, về thiền tịnh, về việc thiết lập niệm, về các quyền, về trạng thái các giác quan được canh phòng, về tính chất biết vừa đủ trong vật thực, về việc gắn liền với sự tỉnh thức. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của mặt trăng nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trăng có sự nổi bật vĩ đại. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có sự nổi bật vĩ đại về ước muốn. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của mặt trăng nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trăng di chuyển vào ban đêm. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên ẩn dật. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của mặt trăng nên được hành trì.
BJT 4Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trăng có cung điện là biểu hiện. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có giới là biểu hiện. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ tư của mặt trăng nên được hành trì.
BJT 5Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trăng mọc lên, (là vật) được yêu cầu, được mong mỏi. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập, đã được yêu cầu, đã được mong mỏi, nên đi đến các gia đình. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ năm của mặt trăng nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến ở Tương Ưng Bộ quý báu:
‘Này các tỳ khưu, giống như mặt trăng các người hãy đi đến các gia đình, hãy vô cùng dè dặt về thân, hãy dè dặt về tâm, luôn luôn là người mới ở các gia đình, không được thô tháo.’”
Câu hỏi về tính chất của mặt trăng là thứ bảy.
“Bhante nāgasena, ‘candassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
“Yathā, mahārāja, cando sukkapakkhe udayanto uttaruttariṁ vaḍḍhati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭipattiyā āgamādhigame paṭisallāne satipaṭṭhāne indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya jāgariyānuyoge uttaruttariṁ vaḍḍhitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, candassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, cando uḷārādhipati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uḷārena chandādhipatinā bhavitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, candassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, cando nisāya carati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavivittena bhavitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, candassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, cando vimānaketu;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlaketunā bhavitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, candassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, cando āyācitapatthito udeti;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āyācitapatthitena kulāni upasaṅkamitabbāni.
Idaṁ, mahārāja, candassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare ‘candūpamā, bhikkhave, kulāni upasaṅkamatha, apakasseva kāyaṁ apakassa cittaṁ niccanavakā kulesu appagabbhā’”ti.
Candaṅgapañho sattamo.