Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ.
Bấy giờ, Thế Tôn thuyết pháp cho vô số chúng vây chung quanh. Lúc đó Đàm-ma-lưu-chi một mình tư duy trong tĩnh thất, nhập thiền tam-muội, quán thấy tiền thân làm thân cá dài bảy trăm do tuần, ở trong biển lớn. Tức thì, ông rời tĩnh thất, trong khoảnh khắc như lực sĩ trong khoảng co duỗi cánh tay, đến biển lớn, đi kinh hành trên xác chết cũ. Khi ấy, Đàm-ma-lưu-chi nói kệ nầy:
Sanh tử vô số kiếp,
Lưu chuyển không thể tính.
Mỗi mỗi cầu được an;
Liên lỉ chịu khổ não.
Dù thấy lại thân rồi,
Ý muốn tạo nhà cửa;
Tất cả chi tiết hoại,
Hình thể không nguyên vẹn.
Tâm đã lìa các hành,
Ái trước đã diệt tận,
Không thọ lại thân nầy;
Mãi vui trong niết-bàn.
Sau khi Tôn giả Đàm-ma-lưu-chi nói kệ nầy rồi, bèn biến mất khỏi chỗ đó, xuất hiện đến chỗ Thế Tôn tại tinh xá Kỳ-hoàn, nước Xá-vệ.
Thế Tôn thấy Đàm-ma-lưu-chi đến, liền bảo rằng:
“Lành thay, Đàm-ma-lưu-chi, lâu lắm mới đến chốn nầy.”
Đàm-ma-lưu-chi bạch Thế Tôn:
“Kính vâng, bạch Thế Tôn, lâu lắm con mới đến chốn nầy.”
Bấy giờ các Thượng tọa và các Tỳ-kheo đều nghĩ thầm:
“Đàm-ma-lưu-chi nầy thường ở bên cạnh Thế Tôn, nhưng nay Thế Tôn bảo rằng: ‘Lành thay! Đàm-ma-lưu-chi, lâu lắm mới đến chốn nầy’?”
Thế Tôn biết được những ý nghĩ trong tâm các Tỳ-kheo, muốn dứt nghi ngờ của họ, nên bảo chư Tỳ-kheo:
“Chẳng phải vì Đàm-ma-lưu-chi lâu lắm đến chốn nầy mà Ta nói nghĩa này. Vì sao vậy? Vì vô số kiếp quá khứ xưa kia có đức Đính Quang Như Lai Chí chân, Đẳng chánh giác, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ, Đièu ngự trượng phu, Thiên Nhân sư, Phật Thê Tôn xuất hiện ở đời, giáo hóa tại đại quốc Bát-ma cùng với mười bốn ngàn tám trăm đại Tỳ-kheo. Bấy giờ chúng bốn bộ không thể tính kể. Quốc vương, đại thần, quan lại, nhân dân, đều đến cúng dường, cung cấp những phẩm vật nhu yếu.
“Bấy giờ có bà-la-môn tên Da-nhã-đạt sống bên sườn Tuyết sơn, xem sấm bí mật, thiên văn, địa lý, tất cả đều rất thông thạo; sách sớ, văn tự, cũng đều hiểu biết, đọc tụng một câu năm trăm từ; tướng của bậc đại nhân cũng đều biết rõ. Ông thờ các thần lửa, mặt trời, mặt trăng, tinh tú và dạy năm trăm đệ tử đêm ngày không mỏi. bà-la-môn Da-nhã-đạt có đệ tử tên là Vân Lôi, tướng mạo xinh đẹp hiếm có trên đời; mắt màu xanh biếc. Bà-la-môn Văn Lôi thông minh, thấy rộng, thông hiểu mọi thứ, thường được Da-nhã-đạt yêu mến không chút rời xa. Bấy giờ, những chú thuật mà bà-la-môn làm đều đem ra dạy đủ hết. Lúc ấy bà-la-môn Vân Lôi liền suy nghĩ như vầy: ‘Nay ta đã đủ hết những gì nên học.’ Song lại nghĩ thầm: ‘Sách vở có ghi, những bà-la-môn có học, người hành pháp thuật xong, phải báo ơn thầy. Nay những gì cần học ta đều biết hết. Nay ta phải báo đáp ân thầy. Nhưng mình nghèo thiếu, trống không, không có gì để cúng dường thầy. Ta hãy đi khắp nơi trong nước tìm những thứ cần.’
“Rồi bà-la-môn Vân-lôi liền đến chỗ thầy, bạch thầy rằng: ‘Những phương pháp kỹ thuật mà bà-la-môn học, nay con đã biết rồi. Nhưng trong sách lại ghi, những người học pháp thuật rồi phải báo ơn thầy. Song con lại nghèo thiếu, không có vàng bạc trân bảo có thể dùng cúng dường. Nay con muốn đi khắp nơi trong nước tìm kiếm tài vật dùng cúng dường thầy.’
“Bà-la-môn Da-nhã-đạt liền nghĩ thầm: ‘Bà-la-môn Vân Lôi nầy được ta yêu mến, không rời khỏi tâm, dù ta có chết còn không thể xa lìa, huống chi hôm nay muốn bỏ ta đi. Nay ta phải làm sao để giữ ở lại cho được?’
“Khi đó bà-la-môn Da-nhã-đạt liền bảo Vân-lôi: ‘Anh bà-la-môn, nay vẫn có điều bà-la-môn cần phải học mà anh còn chưa biết.’ Bà-la-môn Vân-lôi liền đến trước bạch thầy: ‘Cúi mong được chỉ dạy, những gì chưa đọc tụng.’
“Khi đó bà-la-môn Da-nhã-đạt liền suy nghĩ làm ra bài tụng năm trăm từ, bảo Vân Lôi: ‘Nay có sách nầy gọi là tụng năm trăm lời, anh nên học thuộc.’
“Vân Lôi bạch: ‘Mong thầy truyền thọ, con muốn được đọc tụng.’
“Tỳ-kheo nên biết, bấy giờ Da-nhã-đạt liền truyền cho đệ tử bài tụng năm trăm lời nầy. Qua chưa được mấy ngày, tất đều thông suốt.
“Bà-la-môn Da-nhã-đạt bảo năm trăm đệ tử: ‘Bà-la-môn Vân Lôi nầy, kỷ thuật đầy đủ, không việc gì không thông. Ta đặt tên ngay là Siêu Thuật.’
“Bà-la-môn Siêu Thuật nầy rất là tài cao; thiên văn, địa lý không gì không xuyên suốt; thư sớ, văn tự cũng đều biết rõ. Bà-la-môn Siêu Thuật qua mấy ngày sau, lại thưa với thầy: ‘Pháp kỷ thuật mà bà-la-môn đã học, nay con biết hết rồi. Song trong sách ghi lại, những người học pháp thuật rồi phải báo ơn thầy. Nhưng con lại nghèo thiếu, không có vàng bạc, trân bảo, có thể cúng dường thầy. Nay muốn đi khắp nơi trong nước tìm kiếm tài vật để cúng dường thầy. Cúi mong thầy cho phép’. Bà-la-môn Da-nhã-đạt bảo: ‘Anh biết đúng thời.’
“Bà-la-môn Siêu Thuật đến trước lễ sát chân thầy rồi liền lui đi.
“Bấy giờ, cách thị trấn của đại quốc Bát-ma không xa, có nhiều bà-la-môn tập hội lại một chỗ, đang thiết đại tế đàn và cũng để giảng luận. Lúc đó, có tám vạn bốn ngàn bà-la-môn cùng tụ tập. Vị thượng tọa đệ nhất cũng đọc tụng thư sớ ngoại đạo, không gì không tinh tường. Hiểu biết thiên văn địa lý, tinh tú biến quái tất đều biết rõ. Mỗi người khi sắp giải tán, họ liền lấy năm trăm lượng vàng, một cây gậy vàng, bình nước rửa bằng vàng và một ngàn con bò dùng dâng lên vị thượng sư và thượng toạ đệ nhất.
“Bấy giờ bà-la-môn Siêu Thuật nghe cách nước lớn Bát-ma không xa có tám vạn bốn ngàn bà-la-môn đang tụ tập lại một chỗ. Họ có thi nghệ thuật. Người thắng được năm trăm lượng vàng, một cây gậy vàng, một bình nước rửa bằng vàng và một ngàn con bò.
“Bà-la-môn Siêu Thuật nghĩ thầm: ‘Nay ta sao phải đi khất cầu từng nhà? Chẳng bằng đến đám đông kia cùng so tài nghệ.’
“Rồi bà-la-môn Siêu Thuật liền đến chỗ đám đông. Bấy giờ, nhiều bà-la-môn từ xa trông thấy bà-la-môn Siêu Thuật, mọi người đều hô to: ‘Lành thay Từ chủ! Nay được lợi lớn mới khiến Phạm thiên đích thân giáng hạ.’
“Khi ấy tám vạn bốn ngàn bà-la-môn đều đứng dậy cùng nghinh đón, đồng loạt nói rằng: ‘Kính Đại Phạm Thần Thiên mới đến!’
“Bà-la-môn Siêu Thuật nghĩ thầm: ‘Các bà-la-môn nầy gọi ta là Phạm Thiên, nhưng ta lại chẳng phải Phạm Thiên!’
“Rồi bà-la-môn Siêu Thuật nói với các vị Bà-la-môn rằng: ‘Thôi, thôi, các Hiền giả, chớ gọi tôi là Phạm Thiên. Quí vị không nghe sao? Phía Bắc Tuyết sơn có thầy của chúng bà-la-môn tên Da-nhã-đạt, thiên văn địa lý không gì không tinh thông.’
“Các bà-la-môn nói: ‘Chúng tôi có nghe, nhưng chưa từng gặp.’
“Bà-la-môn Siêu Thuật nói: ‘Tôi chính là đệ tử của vị ấy, tên là Siêu Thuật.’
“Rồi bà-la-môn Siêu Thuật liền quay sang vị thượng tọa đệ nhất trong chúng ấy báo rằng: ‘Nếu ngài biết kỹ thuật xin nói cho tôi nghe.’
“Bấy giờ, người đứng đầu trong chúng kia liền quay sang bà-la-môn Siêu Thuật tụng ba tạng kỷ thuật không hề sai sót. Bà-la-môn Siêu Thuật nói với vị thượng tọa kia rằng: ‘Một câu năm trăm lời, ông hãy nói đi!’
“Lúc đó, vị thượng tọa kia nói: ‘Tôi không hiểu nghĩa nầy. Cái gì là một câu năm trăm lời?’
“Bà-la-môn Siêu Thuật bảo: ‘Quí vị, hãy yên lặng nghe nói một câu năm trăm lời; nói về tướng của bực đại Nhân.’
“Tỳ-kheo, nên biết, bấy giờ bà-la-môn Siêu Thuật liền tụng thuật ba tạng và, một câu năm trăm lời, về tướng của bực đại nhân. Khi ấy, tám vạn bốn ngàn bà-la-môn khen, ‘Chưa từng có, thật là kỳ đặc, từ trước chúng ta chưa nghe một câu năm trăm lời về tướng của bực đại nhân. Nay tôn giả nên đứng đầu làm thượng toạ đệ nhứt.’
“Bấy giờ bà-la-môn Siêu Thuật thay chỗ thượng tọa kia rồi, liền ngồi vào chỗ cao nhứt. Lúc đó, thượng tọa của chúng kia trong lòng rất tức giận, phát thệ nguyện như vầy: ‘Người nầy thay chỗ ngồi của ta, tự thế vào chỗ đó. Những phước mà ta có được nhờ tụng kinh, trì giới, khổ hạnh, nay đều đem hết để vào lời thề: Những nơi nào người nầy sanh ra, những việc gì người này muốn làm, ta luôn luôn phá hỏng công việc của nó.’
“Lúc đó người chủ cúng thí liền xuất năm trăm lạng vàng và một cây gậy vàng, một bình nước rửa bằng vàng, một ngàn con bò và một cô gái đẹp đem đưa cho thượng tọa để chú nguyện.
“Bấy giờ thượng tọa bảo chủ nhân rằng: ‘Nay tôi nhận năm trăm lạng vàng, gậy vàng và bình nước rửa bằng vàng nầy đem cúng dường thầy tôi. Còn cô gái và một ngàn con bò nầy trả lại cho thí chủ. Vì sao vậy? Vì tôi không tập hành dục, cũng không chứa của.’
“Bà-la-môn Siêu Thuật sau khi nhận gậy và bồn tắm rửa bằng vàng rồi liền đi đến nước lớn Bát-ma. Vua nước đó tên là Quang Minh. Lúc đó, nước này thỉnh Như Lai Định Quang và chúng Tỳ-kheo cúng dường y phục ẩm thực. Bấy giờ, vua nước này thông báo trong thành: ‘Người dân nào có hương hoa, hết thảy không được bán. Nếu có ai bán, sẽ bị phạt nặng. Ta tự xuất tiền ra mua không cần đem bán.’ Lại ra lệnh nhân dân rưới nước quét dọn làm cho sạch, không để có đất cát dơ bẩn, treo tràng phan bảo cái lụa là, rưới hương thơm trên đất, xướng ca kỹ nhạc không thể tính kể.
“Bà-la-môn kia thấy vậy, liền hỏi người đi đường rằng: ‘Nay là ngày gì mà rưới nước quét dọn đường sá, dẹp bỏ bất tịnh, treo tràng phan bảo cái lụa là, không thể tính kể, chẳng lẽ thái tử của quốc chủ hay kết hôn chăng?’
“Người đi đường kia đáp: ‘Bà-la-môn không biết sao? Hôm nay vua nước lớn Bát-ma thỉnh Định Quang Như Lai, Chí chơn, Đẳng chánh giác, cúng dường y phục đồ ăn thức uống, nên mới sửa sang đường xá bằng phẳng, treo tràng phan bảo cái lụa là.’Vả lại, trong bí điển của bà-la-môn cũng có lời nầy: ‘Như Lai xuất thế rất khó gặp được. Rất lâu mới xuất hiện; thật khó có thể gặp được. Cũng như hoa ưu-đàm-bát thật rất lâu mới xuất hiện. Đây cũng như vậy, Như Lai xuất hiện ở đời thật không thể gặp được. Lại trong sách bà-la-môn cũng nói: ‘Có hai người ra đời rất khó gặp được. Hai người ấy là ai? Như Lai và Chuyển luân Thánh vương. Hai người nầy xuất hiện rất khó gặp được.’
“Bấy giờ người kia lại nghĩ rằng: ‘Ta sao phải cấp tốc báo ân thầy? Nay ta hãy đem năm trăm lạng vàng nầy dâng lên đức Định Quang Như Lai.’ Ông lại nghĩ như vầy: ‘Trong sách có ghi, Như Lai không nhận vàng bạc trân bảo, ta có thể đem năm trăm lạng vàng này, dùng mua hoa hương rải lên Như Lai.’ Lúc đó, bà-la-môn liền vào trong thành tìm mua hương hoa. Bấy giờ, người đi lại trong thành bảo rằng: ‘Bà-la-môn không biết sao? Quốc vương có ra lệnh, ai bán hương hoa sẽ bị phạt nặng.’
“Bà-la-môn Siêu Thuật kia liền nghĩ như vầy: ‘Ta đây phước mỏng, tìm hoa không được. Nên biết làm sao?’ Ông liền trở ra khỏi thành, đứng ở ngoài cổng. Khi ấy có nữ bà-la-môn tên là Thiện Vị cầm bình đi lấy nước, tay cầm năm cành hoa. Bà-la-môn thấy vậy, nói với người nữ kia: ‘Này cô em, tôi đang cần hoa. Cô em bán cho tôi.’
“Nữ Phạm chí hỏi: ‘Tôi làm em ông hồi nào? Có biết cha mẹ tôi không?’Khi ấy, Phạm chí Siêu Thuật lại nghĩ rằng cô gái nầy tánh hạnh phóng khoáng, có ý đùa giỡn. Liền nói lại rằng: ‘Thưa cô, tôi sẽ trả giá phải chăng. Xin cô nhường lại tôi hoa nầy.’
“Nữ bà-la-môn đáp: ‘Ông há không nghe Đại vương có nghiêm cấm không được bán hoa sao?’ Bà-la-môn nói: ‘Thưa cô, việc nầy không khó. Vua không làm gì cô đâu. Nay tôi cần gấp năm cành hoa nầy. Tôi được hoa nầy, cô được giá cao.’
“Nữ bà-la-môn hỏi: ‘Ông cần gấp hoa để làm gì?’
“Bà-la-môn đáp: ‘Hôm nay tôi thấy có đất lành, nên muốn trồng hoa nầy.’
“Nữ bà-la-môn nói: ‘Hoa nầy đã bị lìa khỏi gốc nó, chắc chắn không thể sống. Làm sao lại nói, tôi muốn trồng?’
“Bà-la-môn đáp: ‘Như hôm nay, tôi thấy ruộng tốt, trồng tro nguội còn sống huống chi hoa nầy.’
“Nữ bà-la-môn hỏi: ‘Ruộng tốt gì mà trồng tro nguội cũng sống?’
“Bà-la-môn đáp: ‘Thưa cô, có đức Phật Định Quang Như Lai, Chí chân, Đẳng chánh giác xuất hiện ở đời.’
“Nữ bà-la-môn hỏi: ‘Phật Định Quang Như Lai là hạng người nào?’
“Bà-la-môn liền trả lời cô kia: ‘Định Quang Như Lai có đức như vậy, có giới như vậy; làm nên các công đức.’
“Nữ bà-la-môn nói: ‘Giả sử vị ấy có công đức; nhưng ông muốn cầu phước gì?’
“Bà-la-môn trả lời: ‘Mong tôi đời sau như đức Định Quang Như Lai, Chí chân, Đẳng chánh giác; công đức cấm giới cũng sẽ như vậy.’
“Nữ bà-la-môn nói: ‘Nếu ông hứa tôi đời đời làm vợ chồng, tôi sẽ cho ông hoa nầy.’
“Bà-la-môn nói: ‘Sự tu hành của tôi là ý không dính mắc dục.’
“Nữ bà-la-môn nói: ‘Như thân tôi hiện tại, không mong làm vợ ông. Nhưng đời sau sẽ làm vợ ông.’
“Bà-la-môn Siêu Thuật nói: ‘Sở hành của Bồ tát làm không có yêu tiếc. Nếu như cô làm vợ tôi, đó là phá hoại tâm tôi.’
“Nữ bà-la-môn nói: ‘Tôi quyết không phá hoại tâm ý bố thí của ông. Ngay dù ông đem thân tôi bố thí cho người khác, tôi quyết không phá hoại tâm bố thí.’
“Khi ấy, ông liền đem năm trăm tiền vàng dùng mua năm cành hoa, cùng với người nữ kia lập thề nguyện với nhau, rồi từ biệt đi.
“Bấy giờ, Định Quang Như Lai, Chí chân, Đẳng chánh giác, đến giờ, khoác y cầm bát cùng với Tỳ-kheo Tăng vây quanh trước sau đi vào nước lớn Ba-ma. Phạm chí Siêu Thuật từ xa thấy đức Định Quang Như Lai dung mạo đoan chánh, ai thấy cũng hoan hỷ; các căn tịch tịnh, bước đi tề chỉnh, có ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp, giống như nước lắng trong không có cợn nhơ, ánh sáng chiếu khắp không bị ngăn chận, cũng như núi báu xuất hiện trên các núi. Thấy rồi, trong lòng ông rất hoan hỷ đối với Như Lai. Ông cầm năm cành hoa nầy đến chỗ Định Quang Như Lai. Đến nơi rồi, đứng qua một bên.
“Phạm chí Siêu Thuật bạch Phật Định Quang rằng: ‘Mong Thế Tôn, hãy nhận lấy và thọ ký cho con. Nay nếu Thế Tôn không thọ ký, con sẽ dứt mạng căn ngay tại đây, không mong sống nữa.’
“Thế Tôn bảo rằng: ‘Phạm chí, không thể chỉ với năm cành hoa nầy mà được thọ ký Vô thượng Đẳng chánh giác.’
“Phạm chí bạch: ‘Mong Thế Tôn thuyết cho con nghe sở hành của Bồ tát.’
“Đức Phật Định Quang bảo: ‘Sở hành của Bồ tát là không tiếc lẩn.’
“Bấy giờ bà-la-môn liền nói kệ:
Không dám đem cha mẹ
Mà bố thí cho người.
Chư Phật, bậc cao cả,
Lại càng không dám thí.
Nhựt nguyệt xoay thế gian,
Hai thứ không thể thí.
Ngoài ra thí được hết,
Ý quyết, không gì khó.
“Bấy giờ đức Phật Định Quang dùng kệ này đáp bà-la-môn:
Sự thí mà ông nói
Cũng chẳng phải lời Phật.
Nên nhẫn khổ ức kiếp;
Thí đầu, thân, tai, mắt,
Vợ con, nước, của báu,
Xe, ngựa và tôi tớ;
Nếu ông kham chịu thí
Nay Ta thọ ký cho.
“Bấy giờ Ma-nạp lại nói kệ này:
Núi lớn hừng như lửa,
Ức kiếp chịu đội mang.
Không thể phá đạo tâm;
Chỉ mong giờ thọ ký.
“Bấy giờ, Định Quang Như Lai yên lặng không nói. Bà-la-môn kia tay cầm năm cành hoa, gối phải chấm đất, rải lên đức Định Quang Như Lai và nói như vầy: ‘Nguyện đem phước lành nầy dành đời sau sẽ được như Định Quang Như Lai, Chí chân, Đẳng chánh giác không có khác.’ Rồi ông trải tóc mình lên vũng bùn, thầm nguyện: ‘Nếu Như Lai truyền thọ ký cho tôi thì hãy dùng chân dẫm lên tóc tôi mà đi qua.’
“Tỳ-kheo nên biết, bấy giờ, Định Quang Như Lai quán sát những suy nghĩ trong tâm bà-la-môn, liền bảo bà-la-môn: ‘Tương lai ông sẽ làm Phật Thích-ca Văn Như Lai, Chí chân, Đẳng chánh giác.’
“Bấy giờ, bà-la-môn Siêu Thuật có người đồng học tên là Đàm-ma-lưu-chi đứng bên cạnh Như Lai, thấy Định Quang Như Lai truyền thọ ký cho bà-la-môn Siêu Thuật, lại dùng chân đạp lên tóc. Thấy vậy, liền nói như vầy: ‘Sa-môn đầu trọc này sao dám dẫm chân lên tóc của bà-la-môn thanh tịnh này? Đây là hành vi của phi nhân.’
“Phật bảo các Tỳ-kheo: ‘Bà-la-môn Da-nhã-đạt lúc đó, há là người nào khác chăng? Chớ có nghĩ như vậy. Bởi vì Da-nhã-đạt lúc ấy nay chính là Bạch Tịnh Vương. Vị thượng tọa của tám vạn bốn ngàn bà-la-môn lúc đó, nay là Đề-bà-đạt-đâu. Bà-la-môn Siêu Thuật lúc đó, nay chính là Ta. Nữ bà-la-môn bán hoa lúc đó, nay chính là Cù-di. Từ chủ lúc ấy, nay chính là bà-la-môn Chấp Trượng. Đàm-ma-lưu-chi lúc đó miệng tuôn lời thô tục, nay chính là Đàm-ma-lưu-chi hiện nay. Song Đàm-ma-lưu-chi trong vô số kiếp lại thường làm súc sanh. Thọ thân sau cùng là thân cá dài bảy trăm do-tuần trong đại dương. Từ đó mạng chung sanh đến chốn nầy, theo hầu thiện tri thức, thường gần gũi thiện tri thức, tập các pháp lành, các căn thông lợi. Vì nhân duyên này, nên Ta nói lâu rồi mới đến chốn nầy.”
Đàm-ma-lưu-chi lại cũng tự trình bày:
“Thật vậy, bạch Thế Tôn! Lâu rồi con mới đến nơi nầy.”
“Cho nên các Tỳ-kheo thường phải tu tập thân, khẩu, ý nghiệp. Này các Tỳ-kheo, hãy học điều nầy như vậy.”
Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết pháp, hoan hỷ phụng hành.
聞如是：
一時，佛在舍衛國祇樹給孤獨 T 0597a23園。
爾時，世尊與無央數之眾圍遶說法。是 T 0597a24時，曇摩留支在靜室中，獨自思惟，入禪三 T 0597a25昧，觀見前身在大海中作魚，身長七百由 T 0597a26旬。即從靜室起，猶如力士屈申臂頃，便 T 0597a27往至大海中故死屍上而經行。
爾時，曇摩留 T 0597a28支便說此偈：
T 0597a29
「生死無數劫， 流轉不可計； T 0597b01
各各求所安， 數數受苦惱。 T 0597b02
設復見身已， 意欲造舍宅； T 0597b03
一切支節壞， 形體不得全。 T 0597b04
心已離諸行， 愛著永無餘； T 0597b05
更不受此形， 長樂涅槃中。」
T 0597b06爾時，尊者曇摩留支說此偈已，即從彼沒， T 0597b07來至舍衛祇洹精舍，往至世尊所。爾時，世 T 0597b08尊見曇摩留支來，作是告曰：「善哉！曇摩留 T 0597b09支！久來此間。」
曇 摩留支白世尊曰：「如是。世 T 0597b10尊！久來此間。」
爾時，上坐及諸比丘各生斯 T 0597b11念：「此曇摩留支恒在世尊左右，然今世尊告 T 0597b12曰：『善哉！曇摩留支！久來此間。』」
爾時，世尊知 T 0597b13諸比丘心中所念，欲斷狐疑故，便告諸比 T 0597b14丘：「非為曇摩留支久來此間，故我言此義。 T 0597b15所以然者，昔者過去無數劫時，有定光 T 0597b16如來、至真、等正覺、明行成為、善逝、世間解、無上 T 0597b17士、道法御、天人師，為佛、眾祐，出現於世，治在 T 0597b18鉢摩大國，與大比丘眾十四萬八千人俱。爾 T 0597b19時，四部之眾不可稱計，國王、臣吏、人民之類， T 0597b20皆來供養給其所須。
「爾時，有梵志名耶若 T 0597b21達，在雪山側住，看諸祕讖，天文、地理靡不 T 0597b22貫博，書 疏 文字亦悉了知，諷誦一句五百言 T 0597b23大人之相亦復了知，事諸火神、日月、星宿，教 T 0597b24五百弟子宿夜不惓。耶若達梵志有弟子 T 0597b25名曰雲雷，顏貌端政，世之希有，髮紺青色。 T 0597b26雲雷梵志聰明博見，靡事不通，恒為耶若 T 0597b27達所見愛敬，不去須臾。是時，婆羅門所行 T 0597b28呪術，盡皆備舉。
「爾時，雲雷梵志便作是念： T 0597b29『我今所應學者悉皆備已。』然復自念：『書籍 T 0597c01所載，諸有學梵志行術過者，當報師恩。又 T 0597c02我今日所應學者皆復知之，我今宜可報 T 0597c03於師恩。然復貧匱，空無所有可用供養師 T 0597c04者；宜當往詣國界求所須者。』
「爾時，雲雷梵 T 0597c05志便往至師所，而白師曰：『梵志所學技 T 0597c06 術之法，今悉知已，然復書籍所載，諸有學 T 0597c07術過者，當報師恩。然復貧乏，無有金銀珍 T 0597c08寶可用供養者，今欲詣國界求索財物，用 T 0597c09供養師。』
「爾時，耶若達婆羅門便作是念：『此 T 0597c10雲雷梵志我之所愛，不去心首。設吾死者 T 0597c11尚不能別離，何況今日欲捨吾去。我今當 T 0597c12作何方宜，使留得住耶？』
「是時，耶若達梵志 T 0597c13即告雲雷曰：『汝梵志！今故有婆羅門所應 T 0597c14學者，卿尚不知。』是時，雲雷梵志便前白師： T 0597c15『唯願見教，何者未誦？』是時， 耶若達梵志便 T 0597c16思惟造五百言誦，告雲雷曰：『今有此書 T 0597c17名五百言誦，汝可受之。』雲雷白言：『願師 T 0597c18見授，欲得諷誦！』
「比丘當知，爾時，耶若達便 T 0597c19授弟子此五百言誦。未逕幾日，悉皆流 T 0597c20利。是時，耶若達婆羅門告五百弟子曰：『此 T 0597c21雲雷梵志技術悉備，無事不通，即以立名， T 0597c22名曰超術。此超術梵志極為高才，天文、地理 T 0597c23靡不觀博，書 疏 文字亦悉了知。』爾時，超術 T 0597c24梵志復經數日，復白師曰：『梵志所學技術 T 0597c25之法，今悉知已，然復書籍所載，諸有學術 T 0597c26過者，當報師恩。加復貧乏，無有金銀珍寶 T 0597c27可用供養師者，今欲詣國界求索財物， T 0597c28用供養師，唯願聽許！』爾時，耶若達梵志告 T 0597c29曰：『汝知是時。』超術梵志前禮師足，便退而 T 0598a01去。
T 0598a02「爾時，鉢摩大國去城不遠，有眾梵志普集 T 0598a03一處，欲共大祠，亦欲講論。時，有八萬四千 T 0598a04梵志共集。第一上坐亦復諷誦外道書 疏 ， T 0598a05莫不練知，天文、地理、星宿變怪，皆悉了知。 T 0598a06各欲散時，便以五百兩金及金杖一枚，金澡 T 0598a07罐一枚，牛千頭，用奉上師，與第一上坐。
「爾 T 0598a08時，超術梵志聞，去鉢摩大國不遠，有諸梵 T 0598a09志八萬四千集在一處，其有試術過者，便與 T 0598a10五百兩金及金杖一枚，金澡罐一 枚 ，大牛千頭。 T 0598a11是時，超術梵志自念：『我今何故家家乞求？不 T 0598a12如詣彼大眾共捔技術。』是時，超術梵志便 T 0598a13往至大眾所。
「爾時，眾多梵志遙見超術梵志， T 0598a14各各高聲喚曰：『善哉！祠主，今獲大利，乃使 T 0598a15梵天躬自下降。』時，八萬四千諸梵志等各起 T 0598a16共迎，異口同音而作是語：『善來，大梵神天！』時， T 0598a17超術梵志便生此念：『此諸梵志謂呼吾是梵 T 0598a18天，然復吾亦非梵天。』是時，超術梵志語諸婆 T 0598a19羅門曰：『止！止！諸賢！勿呼吾是梵天也。汝等 T 0598a20豈不聞乎？雪山北有大梵志眾師，名耶若 T 0598a21達，天文、地理靡不貫練。』諸梵志曰：『吾等聞 T 0598a22之，但不見耳！』超術梵志曰：『我是其弟子，名 T 0598a23曰超術。』是時，超術梵志便向彼眾第一上坐 T 0598a24而告之曰：『設知技術者，向吾說之。』
「爾時， T 0598a25彼眾第一上坐即向超術梵志誦三藏技 T 0598a26術，無有漏失。時，超術婆羅門復語彼上坐 T 0598a27曰：『一句五百言，今可說之。』是時，彼上坐曰： T 0598a28『我不解此義，何等是一句五百言者？』時，超術 T 0598a29梵志告曰：『諸賢！默然聽說一句五百言大人 T 0598b01之相。』
「比丘當知，爾時，超術梵志便誦三藏之 T 0598b02術，及一句五百言大人之相。爾時，八萬四千梵 T 0598b03志歎未曾有：『甚奇！甚特！我等初不聞一句五 T 0598b04百言大人之相，今尊者宜在上頭第一上坐。』
T 0598b05「爾時，超術梵志移彼上坐已，便在第一上 T 0598b06頭坐。爾時，彼眾上坐極懷瞋恚，發此誓願： T 0598b07『今此人移我坐處，自補其處。我今所誦經 T 0598b08籍，持戒苦行，設當有福者，盡持用作誓：「此 T 0598b09人所生之處，所欲作事，我恒當壞敗其功。」』
T 0598b10「是時，彼施之主即出五百兩金及金杖一枚， T 0598b11金澡罐一枚，牛千頭，好女一人，持用與上 T 0598b12坐使呪願。爾時，上坐告主人曰：『我今受此 T 0598b13五百兩金及金杖、金澡罐，當用供養師。此 T 0598b14女人，及牛千頭還施主人。所以然者，吾不 T 0598b15習欲，亦不積財。』
「是時，超術梵志受此金杖、 T 0598b16澡罐已，便往詣鉢摩大國。其王名曰光明。 T 0598b17時，彼國王請定光如來及比丘眾衣食供 T 0598b18養。時，彼國王告令城內：『其有人民有香 T 0598b19華，盡不得賣，若有賣者當重罰之；吾自 T 0598b20出買，不須轉賣。』復勅人民，掃灑令淨，勿 T 0598b21使有土沙穢惡；懸繒幡蓋，香汁塗地，作 T 0598b22倡妓樂，不可稱計。
「爾時，彼梵志見已，便問 T 0598b23行道人曰：『今是何日？掃灑道路，除治不淨， T 0598b24懸繒幡蓋，不可稱計。將非國主太子有所 T 0598b25娉娶？』彼行道人報曰：『梵志不知耶？鉢摩大 T 0598b26國王今請定光如來、至真、等正覺，衣食供 T 0598b27養，故平治道路，懸繒幡蓋耳。』然梵志祕記 T 0598b28亦有此語：『如來出世，甚難得遇，時時乃出， T 0598b29實不可見，猶如優曇鉢華，時時乃出。』此亦 T 0598c01如是，如來出現於世，甚不可值。又梵志書 T 0598c02亦有語：『有二人出世甚難得值。云何二 T 0598c03人？如來及轉輪聖王。此二人出現甚難得 T 0598c04值。』爾時，彼復作是念：『我今可急速報佛 T 0598c05恩，今且以此五百兩金奉上定光如來。』復 T 0598c06作是念：『書記所載，如來不受金銀珍寶；我 T 0598c07可持此五百兩金，用買華香，散如來上。』
T 0598c08「是時，梵志即入城內求買華香。爾時，城 T 0598c09中行人報曰：『梵志不知耶？國王有教令，其 T 0598c10有香華賣者當重罰之。』時，彼超術梵志便 T 0598c11作是念：『是我薄祐，求華不獲，將知如何？』便 T 0598c12還出城，在門外立。
「爾時，有婆羅門女名曰 T 0598c13善味，持水瓶行取水，手執五枚華。梵志見 T 0598c14已，語彼女人曰：『大妹！我今須華，願妹見賣 T 0598c15與我。』梵志女曰：『我何時是汝妹？為識我父 T 0598c16母不？』時，超術梵志復生此念：『此女人性行寬 T 0598c17博，意在戲笑。』即復語言：『賢女！我當與價，是 T 0598c18非見惠此華。』梵志女曰：『豈不聞大王有嚴 T 0598c19教，不得賣華乎？』
「梵志曰：『賢女！此事無苦， T 0598c20王不奈汝何！我今急須此五枚華，我得此 T 0598c21華，汝得貴價。』梵志女曰：『汝急須華，欲作何 T 0598c22等？』梵志報曰：『我今見有良地，欲種此華。』梵 T 0598c23志女曰：『此華以離其根，終不可生。云何方 T 0598c24言我欲種之？』梵志報曰：『如我今日所見良 T 0598c25田，種死灰尚生，何況此華？』
「梵志女曰：『何者 T 0598c26是良田，種死灰乃生乎？』梵志報曰：『賢女！有 T 0598c27定光佛、如來、至真、等正覺，出現於世。』梵志 T 0598c28女曰：『定光如來為何等類？』梵志即報彼女 T 0598c29曰：『定光如來者，有如是之德，有如是之 T 0599a01戒，成諸功德。』梵志女曰：『設有功德者，欲 T 0599a02求何等福？』梵志報曰：『願我後生當如定光 T 0599a03如來、至真、等正覺，禁戒、功德亦當如是。』
「梵志 T 0599a04女曰：『設汝許我世世作夫婦，我便與汝華。』 T 0599a05梵志曰：『我今所行，意不著欲。』梵志女曰：『如 T 0599a06我今身不求為汝作妻，使我將來世與汝 T 0599a07作妻。』超術梵志曰：『菩薩所行，無有愛惜，設 T 0599a08與我作妻者，必壞我心。』梵志女曰：『我終不 T 0599a09壞汝施意，正使持我身施與人者，終不壞 T 0599a10施心。』是時，便持五百金錢，用買五枚華，與 T 0599a11彼女人，共作誓願，各自別去。
「是時，定光如 T 0599a12來、至真、等正覺時到著衣持鉢，與比丘僧 T 0599a13前後圍繞，入鉢摩大國。時，超術梵志遙見 T 0599a14定光如來顏貌端政，見莫不歡，諸根寂 T 0599a15靜，行不錯亂，有三十二相、八十種好。猶如 T 0599a16澄水無有穢濁，光明徹照，無所罣礙。亦如 T 0599a17寶山，出諸山上。見已，便發歡喜心，於如來 T 0599a18所持此五莖華，至定光如來所。到已，在一 T 0599a19面住。
「時，超術梵志白定光佛言：『願見採受， T 0599a20 設 世尊今不授決者，便當於此處斷其 T 0599a21命根，不願此生。』爾時，世尊告曰：『梵志！不可 T 0599a22以此五莖華授無上等正覺。』梵志白言：『願 T 0599a23世尊與我說菩薩所行法！』定光佛告曰：『菩 T 0599a24薩所行，無所愛惜。』
「爾時，梵志便說偈言：
T 0599a25
「『不敢以父母， 持施與外人； T 0599a26
諸佛真人長， 亦復不敢施。 T 0599a27
日月周行世， 此二不可施； T 0599a28
餘者盡可施， 意決無有難。』
T 0599a29「爾時，定光佛復以此偈報梵志曰：
T 0599b01
「『如汝所說施， 亦不如來言； T 0599b02
當忍億劫苦， 施頭身耳目。 T 0599b03
妻子國財寶， 車馬僕從人； T 0599b04
設能堪與者， 今當授汝決。』
T 0599b05「爾時，摩納復說此偈：
T 0599b06
「『大山熾如火， 億劫堪頂戴； T 0599b07
不能壞道意， 唯願時授決。』
T 0599b08「爾時，定光如來默然不語。時，彼梵志手執 T 0599b09五莖華，右膝著地，散定光如來，並作是 T 0599b10說：『持是福祐，使將來世當如定光如來、 T 0599b11至真、等正覺，而無有異！』即自散髮在于淤 T 0599b12泥。『若如來授我決者，便當以足蹈我髮上 T 0599b13過。』
「比丘當知：爾時，定光如來觀察梵志心 T 0599b14中所念，便告梵志曰：『汝將來世當作釋迦 T 0599b15文佛、如來、至真、等正覺。』
「時，超術梵志有同學， T 0599b16名曇摩留支，在如來邊，見定光佛授超 T 0599b17術梵志決，又足蹈髮上。見已，便作是說：『此 T 0599b18禿頭沙門何忍，乃舉足蹈此清淨梵志髮上？ T 0599b19此非人行！』」
佛告諸比丘：「爾時耶若達梵志 T 0599b20者，豈異人乎？莫作是觀。所以然者，爾時耶 T 0599b21若達者，今白淨王是。爾時八萬四千梵志上 T 0599b22坐者，今提婆達兜身是也。時超術梵志者， T 0599b23即我身是也。是時梵志女賣華者，今瞿夷 T 0599b24是也。爾時祠主者，今執杖梵志是也。爾時曇 T 0599b25摩留支，口所造行，吐不善響，今曇摩留支是 T 0599b26也。然復曇摩留支無數劫中恒作畜生，最後 T 0599b27受身在大海作魚，身長七百由旬，從彼命 T 0599b28終，來生此間，與善知識從事，恒親 近在 T 0599b29善知識，習諸善法，根門通利。以此因緣故， T 0599c01我言：『久來此間。』曇摩留支亦復自陳：『如是，世 T 0599c02尊！久來此間。』是故，諸比丘！常當修習身、口、 T 0599c03意行。如是，諸比丘！當作是學。」
爾時，諸比丘 T 0599c04聞佛所說，歡喜奉行。
T 0599c05 Thus have I heard. At one time the Buddha was staying in Śrāvastī, at Jetṛ’s Grove, in Anāthapiṇḍada’s Park.
Then the Exalted One was expounding the Teaching, surrounded by an audience consisting of innumerable persons. Simultaneously Dharmaruci was alone in his quiet room, reflecting wisely. Fully concentrated he entered the absorptions and then contemplated he body which he had to put up with in his previous life. In the middle of the Great Ocean it appeared in the shape of a fish that measured seven hundred yojanas. Just as a strong man instantly bends and again stretches his arm, he immediately left his quiet room, proceeded to the middle of the Great Ocean and passed by rotten fish carcass. On this occasion Dharmaruci uttered the following verses:
“There are birth and death for countless aeons and
The duration of one’s wandering on in saṁsāra is
Incalculable. Everybody is in search of happiness, and
What is obtained is endless misery. Having seen again
One’s former body, how much less is there
The need to create a new frame!
Once all attachment has ceased, no further
Physical frame will be found. Once the heart
Is not involved at all in any action pertaining to
Saṁsāra, no more clinging will be left
Behind—to say nothing of this kind of frame; for
In Nirvāṇa there is surpassing happiness.”
Scarcely had Venerable Dharmaruci uttered these verses when he disappeared at the site of encountering the carcass, shifted to Śrāvastī, to Jetavanavihāra, and went to where the Exalted One was.
On seeing Dharmaruci coming near, the Exalted One said, “Excellent, Dharmaruci! Here after a long time.”
“Indeed, Exalted One,” replied Dharmaruci, “Here after a long time”.
Since the Exalted One knew what the monks were thinking to themselves and wishing to dispel any possible uncertainty on their part, he said to them, “It is not because of Dharmaruci that I have made the remark ‘here after a long time’ and not ‘for a long time’. I have made it for the following reasons:
“In the past, countless aeons ago, the Tathāgata Dīpaṁkara had appeared in the world, the Fully and Completely Enlightened One, the Blessed One, perfect in insight-knowledge and good conduct, world-knowing, the supreme Dharma-charioteer, teacher of gods and men, the Buddha, the Bhagavat. He was on his way to the great kingdom known as Padma, accompanied by a huge number of monks, viz altogether 148,000 persons. In those days the four assemblies were so numerous that they could neither be counted nor estimated. The country’s king, his ministers, civil servants, people from all social strata came forward with their contributions towards a sacrifice in favour of those who are indispensable.
“At that time there was a brahmin by the name of Yajñnada who lived in the foothills of the Himālayas. As far as secret signs, astronomy and geography were concerned there was nothing he was not an expert in. He also was a past master at explaining scriptures and at scripts. Another speciality of his was the intonation of a sentence consisting of five hundred words and also the science of describing the marks of a great being. He taught five hundred disciples untiringly, day and night, the scriptures dealing with Agni, Sūrya, Soma and the deities pertaining to other heavenly bodies.
“The brahmin Yajñnada had a disciple whose name was Meghadundubhi, whose features betrayed a very respectable descent and the colour of whose hair was a light reddish-black. The brahmin Meghadundubhi was sagacious and far-seeing and ,once he had embarked upon something, there was nothing he could not bring to a successful end. Whenever he saw Yajñnada, he at once bowed to him his devotion and of all the sacrificial formulae which a brahmin applied in those days he had perfect command.
“Then the brahmin Meghadundubhi thought to himself, ‘Now all that is required studying I have fully mastered.’ And again it occurred to him, ‘He whose knowledge surpasses all that is included in the lists of texts dealing with the sciences relevant to a brahmin’s occupation, is my teacher whose kindness should be requited. As for myself, all that I had to study I have at present gained mastery of. Now I should requite my teacher’s kindness. However, being poor and without means enabling me to make offerings to my teacher, I should go off in all directions in search of the necessary means.’
“After this musing the brahmin Meghadundubhi went to the whereabouts of his teacher and said to him, ‘As for the teachings pertaining to the sciences and expertise of a brahmin, I have mastered them now. As a matter of fact, he whose knowledge surpasses all that is included in the lists of texts dealing with the brahminical sciences and expertise, is my teacher whose kindness would be requited. However, being diligent and lacking gold, silver and other precious things enabling me to make offerings, now I would like to go off in all directions to ask for assets enabling me to make offerings to my teacher.’
“On hearing these words the brahmin Yajñnada thought, ‘This brahmin Meghadundubhi who is dear to me is always on my mind. Thinking that one day I shall die, I cannot bear the idea of our being separated for ever, let alone the idea of his intention to abandon me today and go away. Now how should I proceed in order to keep him and make him stay?’
“Then the brahmin Yajñnada said to Meghadundubhi, “O noble brahmin, for one reason you do not yet know what a brahmin should have studied.”
“In front of his teacher Meghadundubhi asserted, ‘The only thing I am intent on is the acquisition of knowledge. What is it I have not yet studied?’
“Instantly Yajñnada called to mind a recitation consisting of five hundred words and told Meghadundubhi, ‘Now there exists a text entitled Panncaśatavākpāṭha. You may receive it.’
“‘I hope, Meghadundubhi replied, ‘the teacher will be so kind as to instruct me; I would like to obtain the recitation.’
“O monks, "the Exalted One interrupted his narrative, “ you should know that after Meghadundubhi’s request Yajñnada taught this disciple of his the Panncaśatavākpāṭha. Within just a few days the latter became proficient at reciting the text until then unknown to him.
“Thereafter the brahmin Yajñnada said to his five hundred disciples, ‘This brahmin Meghadundubhi is not really competent as far as teaching methods and comprehensive knowledge are concerned. This being the case, there is someone, however, who has made a name for himself; his name is “He who Surpasses in Methods”, Nayātikrama. This brahmin Nayātikrama possesses a most remarkable talent for astronomy and geography, and there is nothing he is not an expert in. He is a past master at explaining scriptures and at scripts.’
“When several days had elapsed, the brahmin Nayātikrama went to his teacher and said, ‘Now I am proficient in the methods of teaching the brahminical sciences. He whose knowledge surpasses all that is included in the lists of texts treating the brahminical sciences, is my teacher whose kindness, therefore, should be requited. But I have to add that I am poor, lacking gold, silver and other precious things enabling me to make offerings to my teacher. Now I would like to go off in all directions in search of assets to attain my goal. If only I could get permission to do so.’
“‘As you think fit,’ replied the brahmin Yajñnada. The brahmin Nayātikrama bowed down his head at his teacher’s feet, stepped backwards and left.
“In those days not far from the man town of the great kingdom known as Padma a huge number of brahmins had gathered at one place, viz, 84,0000 brahmins, in order to participate in a great sacrifice and to discuss doctrinal matters. The chief of all those brahmins assembled was supposed to be well-versed in the outsiders’ chanting and explaining scriptures, knowledge about astronomy and geography and a past master at explaining extraordinary phenomena such as changes in the constellations. Everybody was eagerly occupied with amassing five hundred ounces of gold, one golden staff, one golden jug for ablutions and one thousand head of cattle to be presented to the foremost teacher to be ranked as the most learned among all the brahmins.
“Near the border, not far from the great kingdom known as Padma the brahmin Nayātikrama heard that all the brahmins, viz. 84,000 persons, had gathered at one place, that their proficiency was being tested to find out who would rank foremost so as to be given the five hundred ounces of gold … and the large herd of one thousand head of cattle.
“Then it occurred to the brahmin Nayātikrama, ‘Now why do I beg from house to house? I had better go to that enormous gathering to participate in the proficiency contest.’
“So the brahmin Nayātikrama went to the venue of that giant assembly. When the large multitude of brahmins saw the brahmin Nayātikrama coming from afar, they all shouted at the top of their voices, ‘Excellent! This is the real chief of the sacrifice gathering. Now this function proves immensely useful—so much so that Brahmā is descending in person.’
“All the 84,000 brahmins rose and went to receive him. With one accord they cheered, ‘Welcome Great Brahmā!’ Being accorded such tribute, the brahmin Nayātikrama thought, ‘These brahmins take me to be Brahmā; but I am not Brahmā.’
“So the brahmin Nayātikrama addressed the brahmins with the following words, ‘Please stop, noble ones! Do not call me Brahmā! Have you not heard of Yajñnada, teacher of so many brahmins living in the north, in the Himālayas, whose mastery of astrology and geography is such that there is nothing he does not know?’
“The brahmins replied, ‘We have heard of him, but we have never seen him.’
“‘I am,’ the brahmin Nayātikrama introduced himself, ‘his disciple Nayātikrama by name.’
“Then the brahmin Nayātikrama turned toward the chief of that mammoth assembly and said, ‘How about an expert’s showing me his expertise?’
“Now the chief of that gathering impeccably recited to the brahmin Nayātikrama the texts of the Three Collections. After that the Brahmin Nayātikrama again asked the chief, ‘Are you able to recite the Sentence Consisting of Five Hundred Words?’
“‘I do not know what you mean’ replied the chief, ‘what is the Sentence Consisting of Five Hundred Words like?’
“‘O noble ones,’ requested the brahmin Nayātikrama, ‘please listen attentively; I will recite the Sentence Consisting of Five Hundred Words describing the marks of a great being.’
“O bikkhus”, said the Exalted One, “you should know that on that occasion the brahmin Nayātikrama showed his proficiency in reciting the texts of the Three Collections and the Sentence Consisting of Five Hundred Words describing the marks of a great being. The 84,000 brahmins, overjoyed as never before, we all agreed that this was the first time for them to listen to the Sentence Consisting of Five Hundred Words describing the marks of a great being and that as from that moment ‘the Venerable’ Nayātikrama should be ranked foremost and be their chief.
“When the brahmin Nayātikrama had risen from his seat and again sat down on the seat reserved for the chief of the assembly, he very much disliked his having been ranked foremost in that gathering. He thought to himself with regard to the vows formerly taken by him, ‘These people have made me move to another seat so as to fill the vacancy. Now that I have made known my scriptural authority, it will be difficult for me to keep up my practice. Supposing there is a really virtuous person who wholeheartedly keeps his vows; he performs actions in conformity with places he hopes to be born in. I would in fact destroy for good the virtue resulting from my brahminical studies and practice should I become attached to name and fame.’
“Then the person in charge of the munificence function provided five hundred ounces of gold, one golden staff, one golden jug and one beautiful girl. He handed over these various yajña ingredients to the new chairman by felicitating him with a sacred formula.
“‘Herewith,’ said the chairman to the person in charge of the munificence function, ‘I accept the five hundred ounces of gold, the golden staff and jug for ablutions in order to offer them to my master fo his support. As to the girl and the one thousand head of cattle, they may be returned to your people because I do not need them, and I do not have the habit of amassing property.’
“After receiving the five ounces of gold, he golden staff and jug, the brahmin Nayātikrama entered the great kingdom known as Padma. The name of its king was Dīpa. As the ruler of the country he had invited the Tathāgata Dīpaṁkara and a large multitude of his monks to an offering of robes and alms-food.
“In the main city of that kingdom the king issued the order that no fragrant flowers should be sold by any of its inhabitants. Any one selling them would incur severe punishment. Even if he himself too the liberty of buying flowers it should not be compulsory to bypass the order and sell them.
“Again he had the people clean up all places, sweep and sprinkle them with water. Fouled earth and sand had to be removed. Silken banners and canopies were fluttering in the wind, perfumed water was showered on the ground; all these preparations created and atmosphere of tidiness and serenity to which sensual pleasures do not bear comparison.
“Witnessing these ongoing preparations, the brahmin Nayātikrama asked some passers-by, ‘All places are being swept and sprinkled with water, roads are being cleared of refuse, silken banners and canopies are fluttering in the wind; this atmosphere of tidiness and serenity is incomparable! What special even is it? It is certainly not the crown prince, heir to the throne, who is going to marry his graceful bride.’
“The passers-by were wondering ‘Does the brahmin not know it?’ They went on to say, ‘For today the kind of the great Padma kingdom has invited the Tathāgata Dīpaṁkara, the fully and Completely Enlightened One, to an offering of robes ands alms-food. For this very reason the roads are being cleared of refuse, silken banners and canopies are fluttering in the wind.’
“On hearing this news the brahmin Nayātikrama uttered these words, pregnant with meaning, which he had memorised, ‘It is extremely rare for a Tathāgata to appear in the world, and since he appears only occasionally after immense intervals of time, it is practically impossible to see him. It is exceedingly rare for a Tathāgata to appear in the world—as rare as the udumbara flower blossoming only occasionally after immense intervals of time. It is extremely rare for two persons to appear in the world. For which two persons? It is extremely rare for a Tathāgata and for a noble universal monarch to appear in the world.’
“Then the following thought occurred to him, ‘Now I could requite the Buddha’s favour at once by respectfully by offering Him, the Tathāgata Dīpaṁkara, the five ounces of gold.’
“And again it came to his mind, ‘According to what the scriptures say, a Tathāgata neither accepts gold and silver nor other precious things. I could instead use the five hundred ounces of gold to buy fragrant flowers.’
“The passers-by were also wondering, ‘Does the brahmin not know it?’ They went on to say, ‘Our king has issued an order that anyone selling fragrant flowers should be punished severely.’
“The brahmin Nayātikrama was at a loss and thought, ‘I just do not know how to get flowers.’
Having decided to return and having left the city, he stayed outside the gates of the city. There was a brahmin girl named Susvādā, carrying a water jug so as to fetch water. On seeing that girl the brahmin said to her, ‘Distinguished younger sister, I need flowers and hope the younger sister will be kind enough to sell them to me.’
“‘Since when,’ replied the brahmin girl, ‘am I your younger sister? You do not even know who are my parents.’
“‘The girl is really good-hearted,’ the brahmin thought to himself. ‘She just wants to make fun of me.’
“Again he said to her, ‘Good girl, will you kindly sell me these flowers at any price.’
“‘Do you not know,’ replied the brahmin girl, ‘that his Majesty has prohibited the sale of flowers?’
“‘Good girl,’ said the brahmin, ‘as for that matter, do not be concerned. What has the king to do with you? I urgently need these five flowers, and you will have got a good bargain.’
“‘What are you going to do with the flowers so urgently needed by you?’ asked the brahmin girl.
“The brahmin replied, ‘I can see there is fertile ground that needs to be cultivated by means of these flowers for growing roots of merit.’
“The brahmin girl said, ‘These flowers have been cut off from their roots; so they can by no means strike root again. How can you say you want to grow them?’
“The brahmin again replied, ‘Today, for instance, I see a fertile field to be cultivated; though bleak and bare things grow in it again and again. All the more fertile is the field in which roots of merit can be cultivated by dint of these flowers.’
“The brahmin girl asked, ‘What is this fertile field like in which, though bleak and bare, after cultivation things grow?’
“The brahmin replied, ‘Good girl, the Buddha, the Tathāgata Dīpaṁkara, the Fully and Completely Enlightened One, has appeared in the world.’
“The girl: ‘What is the Tathāgata Dīpaṁkara like?’
“The brahmin: ‘The Tathāgata Dīpaṁkara whose merit is perfect, is endowed with such-and-such virtues and such-and-such conduct.’
“The girl: ‘What kind of merit does a virtuous person strive for?’
“The brahmin: ‘I am filled with aspiration to become, like the Tathāgata Dīpaṁkara, fully and completely enlightened in a future existence, being endowed with virtues and conduct like him.’
“The girl: ‘If you promise to accept me as your wife existence after existence I shall give you the flowers.’
“The brahmin: ‘As for my behaviour, now my mind is free from clinging.’
“The girl: ‘Let me be your wife in future existences just as now I do not desire to be your wife physically.’
“The brahmin Nayātikrama: ‘A bodhisattva’s manner of conduct excludes sparing oneself. If you want to be my wife you should overcome selfish attachment.’
“The girl: ‘I will by no means betray your aspiring generosity. Let me with right motivation make use of my body, donating it to others. Thus I will not betray our aspiring after generosity.’
“Then the brahmin Nayātikrama took the five hundred gold coins and bought with them the flowers. After both he himself and that girl had vowed to embark on a bodhisattva’s practice they parted company.
“Meanwhile, the Tathāgata Dīpaṁkara, the Fully and Completely Enlightened One, had put on his outer robes and taken up his alms-bowl. Heading the monks accompanying him in order of seniority, he entered the great Padma kingdom. Seeing him some distance away, an inspiring appearance of genuine modesty, the brahmin Nayātikrama was not disappointed. The Tathāgata Dīpaṁkara’s bearing was calm and dignified. He was possessed of the thirty-two primary and the eight secondary marks of an extraordinary being. On seeing him one was reminded of pellucid water free of all turbidity, allowing the light to penetrate without hindrance. Again, he resembled a jewel mountain surpassing other mountains.
“Having this experience, the brahmin Nayātikrama became elated. Holding the five flowers meant for the Tathāgata, he went to where Dīpaṁkara was an stood at one side; then he said to Buddha Dīpaṁkara, ‘It is hoped that something will be obtained. Supposing the Exalted One decides not to impart anything, then it would be preferable to put an end to one’s life on the spot. It would not be worth living on.’
“‘Brahmin,’ said the Exalted One, ‘it is not possible thanks to these five flowers to impart the Complete and HIghest Enlightenment.’
“‘I only hope,’ replied the brahmin, ‘the Exalted One will be so kind as to teach me how to embark on a a bodhisattva’s practice.’
“‘A bodhisattva’s practice,’ explained the Buddha Dīpaṁkara, ‘excludes one’s sparing oneself.’ On this occasion the brahmin uttered the following verses:
“‘Nobody dares take hold of his parents and give them
Away to other people. The Buddhas, too, surpassing
Other wise persons, dare not give away
Their parents. Sun and moon circling earth—
These two cannot be given away either. Everything else
Can be given away, it will not be difficult
To make up one’s mind to do so.’
“Then also the Buddha Dīpaṁkara addressed the brahmin with these verses:
“‘The way you talk about giving away is not the Tathāgata’s
Way to talk about. A boddhisattva should be prepared to
Put up with a hundred million aeons of great
Hardship involving the giving away of one’s
Head, trunk, ears, eyes, one’s wife, children, one’s
Realm, treasures, carriages, horses, servants and
Retinue. If you can bear all this, then you
May make your resolution.’
“Even so, the young brahmin uttered these verses:
“‘The high mountain of great hardship burning like
Fire—for a hundred million aeons I will put up
With carrying it on my head. My aspiring for
Supreme enlightenment shall not be
Impaired. All I wish now is to make my resolution.’
“Now the Tathāgata Dīpaṁkara kept silent, and the brahmin, holding in his hand the five flowers, knelt down with his right knee on the ground and scattered the flowers over the Tathāgata. In doing this he said, ‘May this action be conducive to having merit also in a future existence. Not unlike the Tathāgata Dīpaṁkara, I shall realise Full and Complete Enlightenment.’
“On the spot he let down his long hair, spread it on a muddy section of road and said, ‘If the Tathāgata approves of my resolution He may kindly cross the muddy section by stepping on my hair.’
“O monks, said the Exalted One you should know that the Tathāgata Dīpaṁkara looked into the brahmin’s mind and scrutinised what he was thinking. Then he said to the brahmin, ‘In a future existence you will realise Full and Complete Enlightenment and become the Tathāgata Śākyamuni Buddha.’
“At that time a fellow student of the brahmin Nayātikrama, Dharmaruci by name, stood next to the Tathāgata. Witnessing the Buddha Dīpaṁkara’s approval of the brahmin Nayātikrama’s resolution by stepping on the latter’s hair, he remonstrated, ‘How can this shaveling of a Śramaṇa be so impudent as to trample on this pure brahmin’s hair? This not a civilised man’s behaviour!’
“As for the brahmin Yajñnada of those days asked the Buddha of the monks, do you think he was altogether a unique person? Do not regard him as such because the person of that time known as Yajñnada is none other than Śuddhodana. As for the former chief of the assembly of 84,000 brahmins, he is none other than Devadatta, and I was at that time that very brahmin Nayātikrama. As far as the brahmin girl of those days is concerned who sold the flowers, she is now Gopī, and the person in charge of the yajña function is none other than the brahmin Daṇḍapāṇi.
“Dharmaruci who hurled abusive language at the Tathāgata in those days is in fact the Dharmaruci of today. For innumerable aeons this Dharmaruci was again and again born as a domestic animal, and in his second but last life he took on the body of a fish that measured seven hundred yojanas, living in the Great Ocean. That existence having come to an end, he was born here again as a human being.
“By always being close to a spiritual friend, by relying on a spiritual friend one habituates oneself to karmically wholesome actions conducing to the spiritual faculties, to the gates of deliverance and to supernormal knowledge.
“It is for this reason that I have said, ‘Here after a long time.’ And Dharmaruci, too , expressed himself, ‘Indeed, Exalted One, here after a long time.’
“Thus, O monks, you should constantly cultivate mindfulness with regard to physical, vocal and mental actions. Thus, O monks, you should train.”
After listening to the Buddha’s words, the monks were pleased and respectfully applied themselves to practice.
Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ.
Bấy giờ, Thế Tôn thuyết pháp cho vô số chúng vây chung quanh. Lúc đó Đàm-ma-lưu-chi một mình tư duy trong tĩnh thất, nhập thiền tam-muội, quán thấy tiền thân làm thân cá dài bảy trăm do tuần, ở trong biển lớn. Tức thì, ông rời tĩnh thất, trong khoảnh khắc như lực sĩ trong khoảng co duỗi cánh tay, đến biển lớn, đi kinh hành trên xác chết cũ. Khi ấy, Đàm-ma-lưu-chi nói kệ nầy:
Sanh tử vô số kiếp,
Lưu chuyển không thể tính.
Mỗi mỗi cầu được an;
Liên lỉ chịu khổ não.
Dù thấy lại thân rồi,
Ý muốn tạo nhà cửa;
Tất cả chi tiết hoại,
Hình thể không nguyên vẹn.
Tâm đã lìa các hành,
Ái trước đã diệt tận,
Không thọ lại thân nầy;
Mãi vui trong niết-bàn.
Sau khi Tôn giả Đàm-ma-lưu-chi nói kệ nầy rồi, bèn biến mất khỏi chỗ đó, xuất hiện đến chỗ Thế Tôn tại tinh xá Kỳ-hoàn, nước Xá-vệ.
Thế Tôn thấy Đàm-ma-lưu-chi đến, liền bảo rằng:
“Lành thay, Đàm-ma-lưu-chi, lâu lắm mới đến chốn nầy.”
Đàm-ma-lưu-chi bạch Thế Tôn:
“Kính vâng, bạch Thế Tôn, lâu lắm con mới đến chốn nầy.”
Bấy giờ các Thượng tọa và các Tỳ-kheo đều nghĩ thầm:
“Đàm-ma-lưu-chi nầy thường ở bên cạnh Thế Tôn, nhưng nay Thế Tôn bảo rằng: ‘Lành thay! Đàm-ma-lưu-chi, lâu lắm mới đến chốn nầy’?”
Thế Tôn biết được những ý nghĩ trong tâm các Tỳ-kheo, muốn dứt nghi ngờ của họ, nên bảo chư Tỳ-kheo:
“Chẳng phải vì Đàm-ma-lưu-chi lâu lắm đến chốn nầy mà Ta nói nghĩa này. Vì sao vậy? Vì vô số kiếp quá khứ xưa kia có đức Đính Quang Như Lai Chí chân, Đẳng chánh giác, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ, Đièu ngự trượng phu, Thiên Nhân sư, Phật Thê Tôn xuất hiện ở đời, giáo hóa tại đại quốc Bát-ma cùng với mười bốn ngàn tám trăm đại Tỳ-kheo. Bấy giờ chúng bốn bộ không thể tính kể. Quốc vương, đại thần, quan lại, nhân dân, đều đến cúng dường, cung cấp những phẩm vật nhu yếu.
“Bấy giờ có bà-la-môn tên Da-nhã-đạt sống bên sườn Tuyết sơn, xem sấm bí mật, thiên văn, địa lý, tất cả đều rất thông thạo; sách sớ, văn tự, cũng đều hiểu biết, đọc tụng một câu năm trăm từ; tướng của bậc đại nhân cũng đều biết rõ. Ông thờ các thần lửa, mặt trời, mặt trăng, tinh tú và dạy năm trăm đệ tử đêm ngày không mỏi. bà-la-môn Da-nhã-đạt có đệ tử tên là Vân Lôi, tướng mạo xinh đẹp hiếm có trên đời; mắt màu xanh biếc. Bà-la-môn Văn Lôi thông minh, thấy rộng, thông hiểu mọi thứ, thường được Da-nhã-đạt yêu mến không chút rời xa. Bấy giờ, những chú thuật mà bà-la-môn làm đều đem ra dạy đủ hết. Lúc ấy bà-la-môn Vân Lôi liền suy nghĩ như vầy: ‘Nay ta đã đủ hết những gì nên học.’ Song lại nghĩ thầm: ‘Sách vở có ghi, những bà-la-môn có học, người hành pháp thuật xong, phải báo ơn thầy. Nay những gì cần học ta đều biết hết. Nay ta phải báo đáp ân thầy. Nhưng mình nghèo thiếu, trống không, không có gì để cúng dường thầy. Ta hãy đi khắp nơi trong nước tìm những thứ cần.’
“Rồi bà-la-môn Vân-lôi liền đến chỗ thầy, bạch thầy rằng: ‘Những phương pháp kỹ thuật mà bà-la-môn học, nay con đã biết rồi. Nhưng trong sách lại ghi, những người học pháp thuật rồi phải báo ơn thầy. Song con lại nghèo thiếu, không có vàng bạc trân bảo có thể dùng cúng dường. Nay con muốn đi khắp nơi trong nước tìm kiếm tài vật dùng cúng dường thầy.’
“Bà-la-môn Da-nhã-đạt liền nghĩ thầm: ‘Bà-la-môn Vân Lôi nầy được ta yêu mến, không rời khỏi tâm, dù ta có chết còn không thể xa lìa, huống chi hôm nay muốn bỏ ta đi. Nay ta phải làm sao để giữ ở lại cho được?’
“Khi đó bà-la-môn Da-nhã-đạt liền bảo Vân-lôi: ‘Anh bà-la-môn, nay vẫn có điều bà-la-môn cần phải học mà anh còn chưa biết.’ Bà-la-môn Vân-lôi liền đến trước bạch thầy: ‘Cúi mong được chỉ dạy, những gì chưa đọc tụng.’
“Khi đó bà-la-môn Da-nhã-đạt liền suy nghĩ làm ra bài tụng năm trăm từ, bảo Vân Lôi: ‘Nay có sách nầy gọi là tụng năm trăm lời, anh nên học thuộc.’
“Vân Lôi bạch: ‘Mong thầy truyền thọ, con muốn được đọc tụng.’
“Tỳ-kheo nên biết, bấy giờ Da-nhã-đạt liền truyền cho đệ tử bài tụng năm trăm lời nầy. Qua chưa được mấy ngày, tất đều thông suốt.
“Bà-la-môn Da-nhã-đạt bảo năm trăm đệ tử: ‘Bà-la-môn Vân Lôi nầy, kỷ thuật đầy đủ, không việc gì không thông. Ta đặt tên ngay là Siêu Thuật.’
“Bà-la-môn Siêu Thuật nầy rất là tài cao; thiên văn, địa lý không gì không xuyên suốt; thư sớ, văn tự cũng đều biết rõ. Bà-la-môn Siêu Thuật qua mấy ngày sau, lại thưa với thầy: ‘Pháp kỷ thuật mà bà-la-môn đã học, nay con biết hết rồi. Song trong sách ghi lại, những người học pháp thuật rồi phải báo ơn thầy. Nhưng con lại nghèo thiếu, không có vàng bạc, trân bảo, có thể cúng dường thầy. Nay muốn đi khắp nơi trong nước tìm kiếm tài vật để cúng dường thầy. Cúi mong thầy cho phép’. Bà-la-môn Da-nhã-đạt bảo: ‘Anh biết đúng thời.’
“Bà-la-môn Siêu Thuật đến trước lễ sát chân thầy rồi liền lui đi.
“Bấy giờ, cách thị trấn của đại quốc Bát-ma không xa, có nhiều bà-la-môn tập hội lại một chỗ, đang thiết đại tế đàn và cũng để giảng luận. Lúc đó, có tám vạn bốn ngàn bà-la-môn cùng tụ tập. Vị thượng tọa đệ nhất cũng đọc tụng thư sớ ngoại đạo, không gì không tinh tường. Hiểu biết thiên văn địa lý, tinh tú biến quái tất đều biết rõ. Mỗi người khi sắp giải tán, họ liền lấy năm trăm lượng vàng, một cây gậy vàng, bình nước rửa bằng vàng và một ngàn con bò dùng dâng lên vị thượng sư và thượng toạ đệ nhất.
“Bấy giờ bà-la-môn Siêu Thuật nghe cách nước lớn Bát-ma không xa có tám vạn bốn ngàn bà-la-môn đang tụ tập lại một chỗ. Họ có thi nghệ thuật. Người thắng được năm trăm lượng vàng, một cây gậy vàng, một bình nước rửa bằng vàng và một ngàn con bò.
“Bà-la-môn Siêu Thuật nghĩ thầm: ‘Nay ta sao phải đi khất cầu từng nhà? Chẳng bằng đến đám đông kia cùng so tài nghệ.’
“Rồi bà-la-môn Siêu Thuật liền đến chỗ đám đông. Bấy giờ, nhiều bà-la-môn từ xa trông thấy bà-la-môn Siêu Thuật, mọi người đều hô to: ‘Lành thay Từ chủ! Nay được lợi lớn mới khiến Phạm thiên đích thân giáng hạ.’
“Khi ấy tám vạn bốn ngàn bà-la-môn đều đứng dậy cùng nghinh đón, đồng loạt nói rằng: ‘Kính Đại Phạm Thần Thiên mới đến!’
“Bà-la-môn Siêu Thuật nghĩ thầm: ‘Các bà-la-môn nầy gọi ta là Phạm Thiên, nhưng ta lại chẳng phải Phạm Thiên!’
“Rồi bà-la-môn Siêu Thuật nói với các vị Bà-la-môn rằng: ‘Thôi, thôi, các Hiền giả, chớ gọi tôi là Phạm Thiên. Quí vị không nghe sao? Phía Bắc Tuyết sơn có thầy của chúng bà-la-môn tên Da-nhã-đạt, thiên văn địa lý không gì không tinh thông.’
“Các bà-la-môn nói: ‘Chúng tôi có nghe, nhưng chưa từng gặp.’
“Bà-la-môn Siêu Thuật nói: ‘Tôi chính là đệ tử của vị ấy, tên là Siêu Thuật.’
“Rồi bà-la-môn Siêu Thuật liền quay sang vị thượng tọa đệ nhất trong chúng ấy báo rằng: ‘Nếu ngài biết kỹ thuật xin nói cho tôi nghe.’
“Bấy giờ, người đứng đầu trong chúng kia liền quay sang bà-la-môn Siêu Thuật tụng ba tạng kỷ thuật không hề sai sót. Bà-la-môn Siêu Thuật nói với vị thượng tọa kia rằng: ‘Một câu năm trăm lời, ông hãy nói đi!’
“Lúc đó, vị thượng tọa kia nói: ‘Tôi không hiểu nghĩa nầy. Cái gì là một câu năm trăm lời?’
“Bà-la-môn Siêu Thuật bảo: ‘Quí vị, hãy yên lặng nghe nói một câu năm trăm lời; nói về tướng của bực đại Nhân.’
“Tỳ-kheo, nên biết, bấy giờ bà-la-môn Siêu Thuật liền tụng thuật ba tạng và, một câu năm trăm lời, về tướng của bực đại nhân. Khi ấy, tám vạn bốn ngàn bà-la-môn khen, ‘Chưa từng có, thật là kỳ đặc, từ trước chúng ta chưa nghe một câu năm trăm lời về tướng của bực đại nhân. Nay tôn giả nên đứng đầu làm thượng toạ đệ nhứt.’
“Bấy giờ bà-la-môn Siêu Thuật thay chỗ thượng tọa kia rồi, liền ngồi vào chỗ cao nhứt. Lúc đó, thượng tọa của chúng kia trong lòng rất tức giận, phát thệ nguyện như vầy: ‘Người nầy thay chỗ ngồi của ta, tự thế vào chỗ đó. Những phước mà ta có được nhờ tụng kinh, trì giới, khổ hạnh, nay đều đem hết để vào lời thề: Những nơi nào người nầy sanh ra, những việc gì người này muốn làm, ta luôn luôn phá hỏng công việc của nó.’
“Lúc đó người chủ cúng thí liền xuất năm trăm lạng vàng và một cây gậy vàng, một bình nước rửa bằng vàng, một ngàn con bò và một cô gái đẹp đem đưa cho thượng tọa để chú nguyện.
“Bấy giờ thượng tọa bảo chủ nhân rằng: ‘Nay tôi nhận năm trăm lạng vàng, gậy vàng và bình nước rửa bằng vàng nầy đem cúng dường thầy tôi. Còn cô gái và một ngàn con bò nầy trả lại cho thí chủ. Vì sao vậy? Vì tôi không tập hành dục, cũng không chứa của.’
“Bà-la-môn Siêu Thuật sau khi nhận gậy và bồn tắm rửa bằng vàng rồi liền đi đến nước lớn Bát-ma. Vua nước đó tên là Quang Minh. Lúc đó, nước này thỉnh Như Lai Định Quang và chúng Tỳ-kheo cúng dường y phục ẩm thực. Bấy giờ, vua nước này thông báo trong thành: ‘Người dân nào có hương hoa, hết thảy không được bán. Nếu có ai bán, sẽ bị phạt nặng. Ta tự xuất tiền ra mua không cần đem bán.’ Lại ra lệnh nhân dân rưới nước quét dọn làm cho sạch, không để có đất cát dơ bẩn, treo tràng phan bảo cái lụa là, rưới hương thơm trên đất, xướng ca kỹ nhạc không thể tính kể.
“Bà-la-môn kia thấy vậy, liền hỏi người đi đường rằng: ‘Nay là ngày gì mà rưới nước quét dọn đường sá, dẹp bỏ bất tịnh, treo tràng phan bảo cái lụa là, không thể tính kể, chẳng lẽ thái tử của quốc chủ hay kết hôn chăng?’
“Người đi đường kia đáp: ‘Bà-la-môn không biết sao? Hôm nay vua nước lớn Bát-ma thỉnh Định Quang Như Lai, Chí chơn, Đẳng chánh giác, cúng dường y phục đồ ăn thức uống, nên mới sửa sang đường xá bằng phẳng, treo tràng phan bảo cái lụa là.’Vả lại, trong bí điển của bà-la-môn cũng có lời nầy: ‘Như Lai xuất thế rất khó gặp được. Rất lâu mới xuất hiện; thật khó có thể gặp được. Cũng như hoa ưu-đàm-bát thật rất lâu mới xuất hiện. Đây cũng như vậy, Như Lai xuất hiện ở đời thật không thể gặp được. Lại trong sách bà-la-môn cũng nói: ‘Có hai người ra đời rất khó gặp được. Hai người ấy là ai? Như Lai và Chuyển luân Thánh vương. Hai người nầy xuất hiện rất khó gặp được.’
“Bấy giờ người kia lại nghĩ rằng: ‘Ta sao phải cấp tốc báo ân thầy? Nay ta hãy đem năm trăm lạng vàng nầy dâng lên đức Định Quang Như Lai.’ Ông lại nghĩ như vầy: ‘Trong sách có ghi, Như Lai không nhận vàng bạc trân bảo, ta có thể đem năm trăm lạng vàng này, dùng mua hoa hương rải lên Như Lai.’ Lúc đó, bà-la-môn liền vào trong thành tìm mua hương hoa. Bấy giờ, người đi lại trong thành bảo rằng: ‘Bà-la-môn không biết sao? Quốc vương có ra lệnh, ai bán hương hoa sẽ bị phạt nặng.’
“Bà-la-môn Siêu Thuật kia liền nghĩ như vầy: ‘Ta đây phước mỏng, tìm hoa không được. Nên biết làm sao?’ Ông liền trở ra khỏi thành, đứng ở ngoài cổng. Khi ấy có nữ bà-la-môn tên là Thiện Vị cầm bình đi lấy nước, tay cầm năm cành hoa. Bà-la-môn thấy vậy, nói với người nữ kia: ‘Này cô em, tôi đang cần hoa. Cô em bán cho tôi.’
“Nữ Phạm chí hỏi: ‘Tôi làm em ông hồi nào? Có biết cha mẹ tôi không?’Khi ấy, Phạm chí Siêu Thuật lại nghĩ rằng cô gái nầy tánh hạnh phóng khoáng, có ý đùa giỡn. Liền nói lại rằng: ‘Thưa cô, tôi sẽ trả giá phải chăng. Xin cô nhường lại tôi hoa nầy.’
“Nữ bà-la-môn đáp: ‘Ông há không nghe Đại vương có nghiêm cấm không được bán hoa sao?’ Bà-la-môn nói: ‘Thưa cô, việc nầy không khó. Vua không làm gì cô đâu. Nay tôi cần gấp năm cành hoa nầy. Tôi được hoa nầy, cô được giá cao.’
“Nữ bà-la-môn hỏi: ‘Ông cần gấp hoa để làm gì?’
“Bà-la-môn đáp: ‘Hôm nay tôi thấy có đất lành, nên muốn trồng hoa nầy.’
“Nữ bà-la-môn nói: ‘Hoa nầy đã bị lìa khỏi gốc nó, chắc chắn không thể sống. Làm sao lại nói, tôi muốn trồng?’
“Bà-la-môn đáp: ‘Như hôm nay, tôi thấy ruộng tốt, trồng tro nguội còn sống huống chi hoa nầy.’
“Nữ bà-la-môn hỏi: ‘Ruộng tốt gì mà trồng tro nguội cũng sống?’
“Bà-la-môn đáp: ‘Thưa cô, có đức Phật Định Quang Như Lai, Chí chân, Đẳng chánh giác xuất hiện ở đời.’
“Nữ bà-la-môn hỏi: ‘Phật Định Quang Như Lai là hạng người nào?’
“Bà-la-môn liền trả lời cô kia: ‘Định Quang Như Lai có đức như vậy, có giới như vậy; làm nên các công đức.’
“Nữ bà-la-môn nói: ‘Giả sử vị ấy có công đức; nhưng ông muốn cầu phước gì?’
“Bà-la-môn trả lời: ‘Mong tôi đời sau như đức Định Quang Như Lai, Chí chân, Đẳng chánh giác; công đức cấm giới cũng sẽ như vậy.’
“Nữ bà-la-môn nói: ‘Nếu ông hứa tôi đời đời làm vợ chồng, tôi sẽ cho ông hoa nầy.’
“Bà-la-môn nói: ‘Sự tu hành của tôi là ý không dính mắc dục.’
“Nữ bà-la-môn nói: ‘Như thân tôi hiện tại, không mong làm vợ ông. Nhưng đời sau sẽ làm vợ ông.’
“Bà-la-môn Siêu Thuật nói: ‘Sở hành của Bồ tát làm không có yêu tiếc. Nếu như cô làm vợ tôi, đó là phá hoại tâm tôi.’
“Nữ bà-la-môn nói: ‘Tôi quyết không phá hoại tâm ý bố thí của ông. Ngay dù ông đem thân tôi bố thí cho người khác, tôi quyết không phá hoại tâm bố thí.’
“Khi ấy, ông liền đem năm trăm tiền vàng dùng mua năm cành hoa, cùng với người nữ kia lập thề nguyện với nhau, rồi từ biệt đi.
“Bấy giờ, Định Quang Như Lai, Chí chân, Đẳng chánh giác, đến giờ, khoác y cầm bát cùng với Tỳ-kheo Tăng vây quanh trước sau đi vào nước lớn Ba-ma. Phạm chí Siêu Thuật từ xa thấy đức Định Quang Như Lai dung mạo đoan chánh, ai thấy cũng hoan hỷ; các căn tịch tịnh, bước đi tề chỉnh, có ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp, giống như nước lắng trong không có cợn nhơ, ánh sáng chiếu khắp không bị ngăn chận, cũng như núi báu xuất hiện trên các núi. Thấy rồi, trong lòng ông rất hoan hỷ đối với Như Lai. Ông cầm năm cành hoa nầy đến chỗ Định Quang Như Lai. Đến nơi rồi, đứng qua một bên.
“Phạm chí Siêu Thuật bạch Phật Định Quang rằng: ‘Mong Thế Tôn, hãy nhận lấy và thọ ký cho con. Nay nếu Thế Tôn không thọ ký, con sẽ dứt mạng căn ngay tại đây, không mong sống nữa.’
“Thế Tôn bảo rằng: ‘Phạm chí, không thể chỉ với năm cành hoa nầy mà được thọ ký Vô thượng Đẳng chánh giác.’
“Phạm chí bạch: ‘Mong Thế Tôn thuyết cho con nghe sở hành của Bồ tát.’
“Đức Phật Định Quang bảo: ‘Sở hành của Bồ tát là không tiếc lẩn.’
“Bấy giờ bà-la-môn liền nói kệ:
Không dám đem cha mẹ
Mà bố thí cho người.
Chư Phật, bậc cao cả,
Lại càng không dám thí.
Nhựt nguyệt xoay thế gian,
Hai thứ không thể thí.
Ngoài ra thí được hết,
Ý quyết, không gì khó.
“Bấy giờ đức Phật Định Quang dùng kệ này đáp bà-la-môn:
Sự thí mà ông nói
Cũng chẳng phải lời Phật.
Nên nhẫn khổ ức kiếp;
Thí đầu, thân, tai, mắt,
Vợ con, nước, của báu,
Xe, ngựa và tôi tớ;
Nếu ông kham chịu thí
Nay Ta thọ ký cho.
“Bấy giờ Ma-nạp lại nói kệ này:
Núi lớn hừng như lửa,
Ức kiếp chịu đội mang.
Không thể phá đạo tâm;
Chỉ mong giờ thọ ký.
“Bấy giờ, Định Quang Như Lai yên lặng không nói. Bà-la-môn kia tay cầm năm cành hoa, gối phải chấm đất, rải lên đức Định Quang Như Lai và nói như vầy: ‘Nguyện đem phước lành nầy dành đời sau sẽ được như Định Quang Như Lai, Chí chân, Đẳng chánh giác không có khác.’ Rồi ông trải tóc mình lên vũng bùn, thầm nguyện: ‘Nếu Như Lai truyền thọ ký cho tôi thì hãy dùng chân dẫm lên tóc tôi mà đi qua.’
“Tỳ-kheo nên biết, bấy giờ, Định Quang Như Lai quán sát những suy nghĩ trong tâm bà-la-môn, liền bảo bà-la-môn: ‘Tương lai ông sẽ làm Phật Thích-ca Văn Như Lai, Chí chân, Đẳng chánh giác.’
“Bấy giờ, bà-la-môn Siêu Thuật có người đồng học tên là Đàm-ma-lưu-chi đứng bên cạnh Như Lai, thấy Định Quang Như Lai truyền thọ ký cho bà-la-môn Siêu Thuật, lại dùng chân đạp lên tóc. Thấy vậy, liền nói như vầy: ‘Sa-môn đầu trọc này sao dám dẫm chân lên tóc của bà-la-môn thanh tịnh này? Đây là hành vi của phi nhân.’
“Phật bảo các Tỳ-kheo: ‘Bà-la-môn Da-nhã-đạt lúc đó, há là người nào khác chăng? Chớ có nghĩ như vậy. Bởi vì Da-nhã-đạt lúc ấy nay chính là Bạch Tịnh Vương. Vị thượng tọa của tám vạn bốn ngàn bà-la-môn lúc đó, nay là Đề-bà-đạt-đâu. Bà-la-môn Siêu Thuật lúc đó, nay chính là Ta. Nữ bà-la-môn bán hoa lúc đó, nay chính là Cù-di. Từ chủ lúc ấy, nay chính là bà-la-môn Chấp Trượng. Đàm-ma-lưu-chi lúc đó miệng tuôn lời thô tục, nay chính là Đàm-ma-lưu-chi hiện nay. Song Đàm-ma-lưu-chi trong vô số kiếp lại thường làm súc sanh. Thọ thân sau cùng là thân cá dài bảy trăm do-tuần trong đại dương. Từ đó mạng chung sanh đến chốn nầy, theo hầu thiện tri thức, thường gần gũi thiện tri thức, tập các pháp lành, các căn thông lợi. Vì nhân duyên này, nên Ta nói lâu rồi mới đến chốn nầy.”
Đàm-ma-lưu-chi lại cũng tự trình bày:
“Thật vậy, bạch Thế Tôn! Lâu rồi con mới đến nơi nầy.”
“Cho nên các Tỳ-kheo thường phải tu tập thân, khẩu, ý nghiệp. Này các Tỳ-kheo, hãy học điều nầy như vậy.”
Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết pháp, hoan hỷ phụng hành.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying in Śrāvastī, at Jetṛ’s Grove, in Anāthapiṇḍada’s Park.
Then the Exalted One was expounding the Teaching, surrounded by an audience consisting of innumerable persons. Simultaneously Dharmaruci was alone in his quiet room, reflecting wisely. Fully concentrated he entered the absorptions and then contemplated he body which he had to put up with in his previous life. In the middle of the Great Ocean it appeared in the shape of a fish that measured seven hundred yojanas. Just as a strong man instantly bends and again stretches his arm, he immediately left his quiet room, proceeded to the middle of the Great Ocean and passed by rotten fish carcass. On this occasion Dharmaruci uttered the following verses:
“There are birth and death for countless aeons and
The duration of one’s wandering on in saṁsāra is
Incalculable. Everybody is in search of happiness, and
What is obtained is endless misery. Having seen again
One’s former body, how much less is there
The need to create a new frame!
Once all attachment has ceased, no further
Physical frame will be found. Once the heart
Is not involved at all in any action pertaining to
Saṁsāra, no more clinging will be left
Behind—to say nothing of this kind of frame; for
In Nirvāṇa there is surpassing happiness.”
Scarcely had Venerable Dharmaruci uttered these verses when he disappeared at the site of encountering the carcass, shifted to Śrāvastī, to Jetavanavihāra, and went to where the Exalted One was.
On seeing Dharmaruci coming near, the Exalted One said, “Excellent, Dharmaruci! Here after a long time.”
“Indeed, Exalted One,” replied Dharmaruci, “Here after a long time”.
Since the Exalted One knew what the monks were thinking to themselves and wishing to dispel any possible uncertainty on their part, he said to them, “It is not because of Dharmaruci that I have made the remark ‘here after a long time’ and not ‘for a long time’. I have made it for the following reasons:
“In the past, countless aeons ago, the Tathāgata Dīpaṁkara had appeared in the world, the Fully and Completely Enlightened One, the Blessed One, perfect in insight-knowledge and good conduct, world-knowing, the supreme Dharma-charioteer, teacher of gods and men, the Buddha, the Bhagavat. He was on his way to the great kingdom known as Padma, accompanied by a huge number of monks, viz altogether 148,000 persons. In those days the four assemblies were so numerous that they could neither be counted nor estimated. The country’s king, his ministers, civil servants, people from all social strata came forward with their contributions towards a sacrifice in favour of those who are indispensable.
“At that time there was a brahmin by the name of Yajñnada who lived in the foothills of the Himālayas. As far as secret signs, astronomy and geography were concerned there was nothing he was not an expert in. He also was a past master at explaining scriptures and at scripts. Another speciality of his was the intonation of a sentence consisting of five hundred words and also the science of describing the marks of a great being. He taught five hundred disciples untiringly, day and night, the scriptures dealing with Agni, Sūrya, Soma and the deities pertaining to other heavenly bodies.
“The brahmin Yajñnada had a disciple whose name was Meghadundubhi, whose features betrayed a very respectable descent and the colour of whose hair was a light reddish-black. The brahmin Meghadundubhi was sagacious and far-seeing and ,once he had embarked upon something, there was nothing he could not bring to a successful end. Whenever he saw Yajñnada, he at once bowed to him his devotion and of all the sacrificial formulae which a brahmin applied in those days he had perfect command.
“Then the brahmin Meghadundubhi thought to himself, ‘Now all that is required studying I have fully mastered.’ And again it occurred to him, ‘He whose knowledge surpasses all that is included in the lists of texts dealing with the sciences relevant to a brahmin’s occupation, is my teacher whose kindness should be requited. As for myself, all that I had to study I have at present gained mastery of. Now I should requite my teacher’s kindness. However, being poor and without means enabling me to make offerings to my teacher, I should go off in all directions in search of the necessary means.’
“After this musing the brahmin Meghadundubhi went to the whereabouts of his teacher and said to him, ‘As for the teachings pertaining to the sciences and expertise of a brahmin, I have mastered them now. As a matter of fact, he whose knowledge surpasses all that is included in the lists of texts dealing with the brahminical sciences and expertise, is my teacher whose kindness would be requited. However, being diligent and lacking gold, silver and other precious things enabling me to make offerings, now I would like to go off in all directions to ask for assets enabling me to make offerings to my teacher.’
“On hearing these words the brahmin Yajñnada thought, ‘This brahmin Meghadundubhi who is dear to me is always on my mind. Thinking that one day I shall die, I cannot bear the idea of our being separated for ever, let alone the idea of his intention to abandon me today and go away. Now how should I proceed in order to keep him and make him stay?’
“Then the brahmin Yajñnada said to Meghadundubhi, “O noble brahmin, for one reason you do not yet know what a brahmin should have studied.”
“In front of his teacher Meghadundubhi asserted, ‘The only thing I am intent on is the acquisition of knowledge. What is it I have not yet studied?’
“Instantly Yajñnada called to mind a recitation consisting of five hundred words and told Meghadundubhi, ‘Now there exists a text entitled Panncaśatavākpāṭha. You may receive it.’
“‘I hope, Meghadundubhi replied, ‘the teacher will be so kind as to instruct me; I would like to obtain the recitation.’
“O monks, "the Exalted One interrupted his narrative, “ you should know that after Meghadundubhi’s request Yajñnada taught this disciple of his the Panncaśatavākpāṭha. Within just a few days the latter became proficient at reciting the text until then unknown to him.
“Thereafter the brahmin Yajñnada said to his five hundred disciples, ‘This brahmin Meghadundubhi is not really competent as far as teaching methods and comprehensive knowledge are concerned. This being the case, there is someone, however, who has made a name for himself; his name is “He who Surpasses in Methods”, Nayātikrama. This brahmin Nayātikrama possesses a most remarkable talent for astronomy and geography, and there is nothing he is not an expert in. He is a past master at explaining scriptures and at scripts.’
“When several days had elapsed, the brahmin Nayātikrama went to his teacher and said, ‘Now I am proficient in the methods of teaching the brahminical sciences. He whose knowledge surpasses all that is included in the lists of texts treating the brahminical sciences, is my teacher whose kindness, therefore, should be requited. But I have to add that I am poor, lacking gold, silver and other precious things enabling me to make offerings to my teacher. Now I would like to go off in all directions in search of assets to attain my goal. If only I could get permission to do so.’
“‘As you think fit,’ replied the brahmin Yajñnada. The brahmin Nayātikrama bowed down his head at his teacher’s feet, stepped backwards and left.
“In those days not far from the man town of the great kingdom known as Padma a huge number of brahmins had gathered at one place, viz, 84,0000 brahmins, in order to participate in a great sacrifice and to discuss doctrinal matters. The chief of all those brahmins assembled was supposed to be well-versed in the outsiders’ chanting and explaining scriptures, knowledge about astronomy and geography and a past master at explaining extraordinary phenomena such as changes in the constellations. Everybody was eagerly occupied with amassing five hundred ounces of gold, one golden staff, one golden jug for ablutions and one thousand head of cattle to be presented to the foremost teacher to be ranked as the most learned among all the brahmins.
“Near the border, not far from the great kingdom known as Padma the brahmin Nayātikrama heard that all the brahmins, viz. 84,000 persons, had gathered at one place, that their proficiency was being tested to find out who would rank foremost so as to be given the five hundred ounces of gold … and the large herd of one thousand head of cattle.
“Then it occurred to the brahmin Nayātikrama, ‘Now why do I beg from house to house? I had better go to that enormous gathering to participate in the proficiency contest.’
“So the brahmin Nayātikrama went to the venue of that giant assembly. When the large multitude of brahmins saw the brahmin Nayātikrama coming from afar, they all shouted at the top of their voices, ‘Excellent! This is the real chief of the sacrifice gathering. Now this function proves immensely useful—so much so that Brahmā is descending in person.’
“All the 84,000 brahmins rose and went to receive him. With one accord they cheered, ‘Welcome Great Brahmā!’ Being accorded such tribute, the brahmin Nayātikrama thought, ‘These brahmins take me to be Brahmā; but I am not Brahmā.’
“So the brahmin Nayātikrama addressed the brahmins with the following words, ‘Please stop, noble ones! Do not call me Brahmā! Have you not heard of Yajñnada, teacher of so many brahmins living in the north, in the Himālayas, whose mastery of astrology and geography is such that there is nothing he does not know?’
“The brahmins replied, ‘We have heard of him, but we have never seen him.’
“‘I am,’ the brahmin Nayātikrama introduced himself, ‘his disciple Nayātikrama by name.’
“Then the brahmin Nayātikrama turned toward the chief of that mammoth assembly and said, ‘How about an expert’s showing me his expertise?’
“Now the chief of that gathering impeccably recited to the brahmin Nayātikrama the texts of the Three Collections. After that the Brahmin Nayātikrama again asked the chief, ‘Are you able to recite the Sentence Consisting of Five Hundred Words?’
“‘I do not know what you mean’ replied the chief, ‘what is the Sentence Consisting of Five Hundred Words like?’
“‘O noble ones,’ requested the brahmin Nayātikrama, ‘please listen attentively; I will recite the Sentence Consisting of Five Hundred Words describing the marks of a great being.’
“O bikkhus”, said the Exalted One, “you should know that on that occasion the brahmin Nayātikrama showed his proficiency in reciting the texts of the Three Collections and the Sentence Consisting of Five Hundred Words describing the marks of a great being. The 84,000 brahmins, overjoyed as never before, we all agreed that this was the first time for them to listen to the Sentence Consisting of Five Hundred Words describing the marks of a great being and that as from that moment ‘the Venerable’ Nayātikrama should be ranked foremost and be their chief.
“When the brahmin Nayātikrama had risen from his seat and again sat down on the seat reserved for the chief of the assembly, he very much disliked his having been ranked foremost in that gathering. He thought to himself with regard to the vows formerly taken by him, ‘These people have made me move to another seat so as to fill the vacancy. Now that I have made known my scriptural authority, it will be difficult for me to keep up my practice. Supposing there is a really virtuous person who wholeheartedly keeps his vows; he performs actions in conformity with places he hopes to be born in. I would in fact destroy for good the virtue resulting from my brahminical studies and practice should I become attached to name and fame.’
“Then the person in charge of the munificence function provided five hundred ounces of gold, one golden staff, one golden jug and one beautiful girl. He handed over these various yajña ingredients to the new chairman by felicitating him with a sacred formula.
“‘Herewith,’ said the chairman to the person in charge of the munificence function, ‘I accept the five hundred ounces of gold, the golden staff and jug for ablutions in order to offer them to my master fo his support. As to the girl and the one thousand head of cattle, they may be returned to your people because I do not need them, and I do not have the habit of amassing property.’
“After receiving the five ounces of gold, he golden staff and jug, the brahmin Nayātikrama entered the great kingdom known as Padma. The name of its king was Dīpa. As the ruler of the country he had invited the Tathāgata Dīpaṁkara and a large multitude of his monks to an offering of robes and alms-food.
“In the main city of that kingdom the king issued the order that no fragrant flowers should be sold by any of its inhabitants. Any one selling them would incur severe punishment. Even if he himself too the liberty of buying flowers it should not be compulsory to bypass the order and sell them.
“Again he had the people clean up all places, sweep and sprinkle them with water. Fouled earth and sand had to be removed. Silken banners and canopies were fluttering in the wind, perfumed water was showered on the ground; all these preparations created and atmosphere of tidiness and serenity to which sensual pleasures do not bear comparison.
“Witnessing these ongoing preparations, the brahmin Nayātikrama asked some passers-by, ‘All places are being swept and sprinkled with water, roads are being cleared of refuse, silken banners and canopies are fluttering in the wind; this atmosphere of tidiness and serenity is incomparable! What special even is it? It is certainly not the crown prince, heir to the throne, who is going to marry his graceful bride.’
“The passers-by were wondering ‘Does the brahmin not know it?’ They went on to say, ‘For today the kind of the great Padma kingdom has invited the Tathāgata Dīpaṁkara, the fully and Completely Enlightened One, to an offering of robes ands alms-food. For this very reason the roads are being cleared of refuse, silken banners and canopies are fluttering in the wind.’
“On hearing this news the brahmin Nayātikrama uttered these words, pregnant with meaning, which he had memorised, ‘It is extremely rare for a Tathāgata to appear in the world, and since he appears only occasionally after immense intervals of time, it is practically impossible to see him. It is exceedingly rare for a Tathāgata to appear in the world—as rare as the udumbara flower blossoming only occasionally after immense intervals of time. It is extremely rare for two persons to appear in the world. For which two persons? It is extremely rare for a Tathāgata and for a noble universal monarch to appear in the world.’
“Then the following thought occurred to him, ‘Now I could requite the Buddha’s favour at once by respectfully by offering Him, the Tathāgata Dīpaṁkara, the five ounces of gold.’
“And again it came to his mind, ‘According to what the scriptures say, a Tathāgata neither accepts gold and silver nor other precious things. I could instead use the five hundred ounces of gold to buy fragrant flowers.’
“The passers-by were also wondering, ‘Does the brahmin not know it?’ They went on to say, ‘Our king has issued an order that anyone selling fragrant flowers should be punished severely.’
“The brahmin Nayātikrama was at a loss and thought, ‘I just do not know how to get flowers.’
Having decided to return and having left the city, he stayed outside the gates of the city. There was a brahmin girl named Susvādā, carrying a water jug so as to fetch water. On seeing that girl the brahmin said to her, ‘Distinguished younger sister, I need flowers and hope the younger sister will be kind enough to sell them to me.’
“‘Since when,’ replied the brahmin girl, ‘am I your younger sister? You do not even know who are my parents.’
“‘The girl is really good-hearted,’ the brahmin thought to himself. ‘She just wants to make fun of me.’
“Again he said to her, ‘Good girl, will you kindly sell me these flowers at any price.’
“‘Do you not know,’ replied the brahmin girl, ‘that his Majesty has prohibited the sale of flowers?’
“‘Good girl,’ said the brahmin, ‘as for that matter, do not be concerned. What has the king to do with you? I urgently need these five flowers, and you will have got a good bargain.’
“‘What are you going to do with the flowers so urgently needed by you?’ asked the brahmin girl.
“The brahmin replied, ‘I can see there is fertile ground that needs to be cultivated by means of these flowers for growing roots of merit.’
“The brahmin girl said, ‘These flowers have been cut off from their roots; so they can by no means strike root again. How can you say you want to grow them?’
“The brahmin again replied, ‘Today, for instance, I see a fertile field to be cultivated; though bleak and bare things grow in it again and again. All the more fertile is the field in which roots of merit can be cultivated by dint of these flowers.’
“The brahmin girl asked, ‘What is this fertile field like in which, though bleak and bare, after cultivation things grow?’
“The brahmin replied, ‘Good girl, the Buddha, the Tathāgata Dīpaṁkara, the Fully and Completely Enlightened One, has appeared in the world.’
“The girl: ‘What is the Tathāgata Dīpaṁkara like?’
“The brahmin: ‘The Tathāgata Dīpaṁkara whose merit is perfect, is endowed with such-and-such virtues and such-and-such conduct.’
“The girl: ‘What kind of merit does a virtuous person strive for?’
“The brahmin: ‘I am filled with aspiration to become, like the Tathāgata Dīpaṁkara, fully and completely enlightened in a future existence, being endowed with virtues and conduct like him.’
“The girl: ‘If you promise to accept me as your wife existence after existence I shall give you the flowers.’
“The brahmin: ‘As for my behaviour, now my mind is free from clinging.’
“The girl: ‘Let me be your wife in future existences just as now I do not desire to be your wife physically.’
“The brahmin Nayātikrama: ‘A bodhisattva’s manner of conduct excludes sparing oneself. If you want to be my wife you should overcome selfish attachment.’
“The girl: ‘I will by no means betray your aspiring generosity. Let me with right motivation make use of my body, donating it to others. Thus I will not betray our aspiring after generosity.’
“Then the brahmin Nayātikrama took the five hundred gold coins and bought with them the flowers. After both he himself and that girl had vowed to embark on a bodhisattva’s practice they parted company.
“Meanwhile, the Tathāgata Dīpaṁkara, the Fully and Completely Enlightened One, had put on his outer robes and taken up his alms-bowl. Heading the monks accompanying him in order of seniority, he entered the great Padma kingdom. Seeing him some distance away, an inspiring appearance of genuine modesty, the brahmin Nayātikrama was not disappointed. The Tathāgata Dīpaṁkara’s bearing was calm and dignified. He was possessed of the thirty-two primary and the eight secondary marks of an extraordinary being. On seeing him one was reminded of pellucid water free of all turbidity, allowing the light to penetrate without hindrance. Again, he resembled a jewel mountain surpassing other mountains.
“Having this experience, the brahmin Nayātikrama became elated. Holding the five flowers meant for the Tathāgata, he went to where Dīpaṁkara was an stood at one side; then he said to Buddha Dīpaṁkara, ‘It is hoped that something will be obtained. Supposing the Exalted One decides not to impart anything, then it would be preferable to put an end to one’s life on the spot. It would not be worth living on.’
“‘Brahmin,’ said the Exalted One, ‘it is not possible thanks to these five flowers to impart the Complete and HIghest Enlightenment.’
“‘I only hope,’ replied the brahmin, ‘the Exalted One will be so kind as to teach me how to embark on a a bodhisattva’s practice.’
“‘A bodhisattva’s practice,’ explained the Buddha Dīpaṁkara, ‘excludes one’s sparing oneself.’ On this occasion the brahmin uttered the following verses:
“‘Nobody dares take hold of his parents and give them
Away to other people. The Buddhas, too, surpassing
Other wise persons, dare not give away
Their parents. Sun and moon circling earth—
These two cannot be given away either. Everything else
Can be given away, it will not be difficult
To make up one’s mind to do so.’
“Then also the Buddha Dīpaṁkara addressed the brahmin with these verses:
“‘The way you talk about giving away is not the Tathāgata’s
Way to talk about. A boddhisattva should be prepared to
Put up with a hundred million aeons of great
Hardship involving the giving away of one’s
Head, trunk, ears, eyes, one’s wife, children, one’s
Realm, treasures, carriages, horses, servants and
Retinue. If you can bear all this, then you
May make your resolution.’
“Even so, the young brahmin uttered these verses:
“‘The high mountain of great hardship burning like
Fire—for a hundred million aeons I will put up
With carrying it on my head. My aspiring for
Supreme enlightenment shall not be
Impaired. All I wish now is to make my resolution.’
“Now the Tathāgata Dīpaṁkara kept silent, and the brahmin, holding in his hand the five flowers, knelt down with his right knee on the ground and scattered the flowers over the Tathāgata. In doing this he said, ‘May this action be conducive to having merit also in a future existence. Not unlike the Tathāgata Dīpaṁkara, I shall realise Full and Complete Enlightenment.’
“On the spot he let down his long hair, spread it on a muddy section of road and said, ‘If the Tathāgata approves of my resolution He may kindly cross the muddy section by stepping on my hair.’
“O monks, said the Exalted One you should know that the Tathāgata Dīpaṁkara looked into the brahmin’s mind and scrutinised what he was thinking. Then he said to the brahmin, ‘In a future existence you will realise Full and Complete Enlightenment and become the Tathāgata Śākyamuni Buddha.’
“At that time a fellow student of the brahmin Nayātikrama, Dharmaruci by name, stood next to the Tathāgata. Witnessing the Buddha Dīpaṁkara’s approval of the brahmin Nayātikrama’s resolution by stepping on the latter’s hair, he remonstrated, ‘How can this shaveling of a Śramaṇa be so impudent as to trample on this pure brahmin’s hair? This not a civilised man’s behaviour!’
“As for the brahmin Yajñnada of those days asked the Buddha of the monks, do you think he was altogether a unique person? Do not regard him as such because the person of that time known as Yajñnada is none other than Śuddhodana. As for the former chief of the assembly of 84,000 brahmins, he is none other than Devadatta, and I was at that time that very brahmin Nayātikrama. As far as the brahmin girl of those days is concerned who sold the flowers, she is now Gopī, and the person in charge of the yajña function is none other than the brahmin Daṇḍapāṇi.
“Dharmaruci who hurled abusive language at the Tathāgata in those days is in fact the Dharmaruci of today. For innumerable aeons this Dharmaruci was again and again born as a domestic animal, and in his second but last life he took on the body of a fish that measured seven hundred yojanas, living in the Great Ocean. That existence having come to an end, he was born here again as a human being.
“By always being close to a spiritual friend, by relying on a spiritual friend one habituates oneself to karmically wholesome actions conducing to the spiritual faculties, to the gates of deliverance and to supernormal knowledge.
“It is for this reason that I have said, ‘Here after a long time.’ And Dharmaruci, too , expressed himself, ‘Indeed, Exalted One, here after a long time.’
“Thus, O monks, you should constantly cultivate mindfulness with regard to physical, vocal and mental actions. Thus, O monks, you should train.”
After listening to the Buddha’s words, the monks were pleased and respectfully applied themselves to practice.