23. Kinh cứu-la-đàn-đầu

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Phật ở tại nước Câu-tát-la, cùng với chúng đại Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi người du hành trong nhân gian, đến phía Bắc xóm Bà-la-môn Khư-nậu-bà-đề ở Câu-tát-la, nghỉ đêm trong rừng Thi-xá-bà.

Bấy giờ, có Bà-la-môn tên Cứu-la-đàn-đầu đang nghỉ tại thôn Khư-nậu-bà-đề. Xóm ấy sung túc, nhân dân đông đúc, vườn quán, ao tắm, cây cối, trong xanh, tươi mát. Vua Ba-tư-nặc phong thôn ấy cho Bà-la-môn Cứu-la-đàn-đầu làm phạm phần. Bà-la-môn này từ bảy đời trở lại cha mẹ đều chơn chánh, không bị người khinh nhờn, đọc tụng thông suốt ba bộ dị học, có khả năng phân tích các loại kinh thư. Thế điển u vi, không thứ nào không tổng luyện; lại giỏi phép xem tướng đại nhơn, dự đoán cát hung, tế tự nghi lễ. Ông có năm trăm đệ tử, dạy dỗ không hề bỏ phế. Khi ấy, Bà-la-môn muốn thiết lễ đại tế, chuẩn bị năm trăm con bò đực, năm trăm con bò cái, năm trăm con bê đực, năm trăm con bê cái, năm trăm con dê đực và năm trăm con cừu, để dâng cúng.

Lúc bấy giờ, các Bà-la-môn, trưởng giả, cư sĩ trong thôn Khư-nậu-bà-đề nghe tin Sa-môn Cù-đàm, con trai dòng họ Thích, đã xuất gia và thành đạo, từ nước Câu-tát-la, du hành trong nhân gian, đến nghỉ ở rừng Thi-xá-bà. Ngài có tiếng tăm lớn, lan truyền khắp thiên hạ, là Như Lai, Chí chơn, Đẳng Chánh Giác, mười hiệu đầy đủ, ở giữa chư Thiên, Người đời, Ma hoặc Ma thiên, Sa-môn, Bà-la-môn mà tự thân chứng ngộ, rồi giảng pháp cho người, lời nói khoảng đầu, khoảng giữa và khoảng cuối đều chơn chánh, đầy đủ nghĩa và vị, phạm hạnh thanh tịnh. “Bậc chơn nhơn như vậy, nên đến thăm viếng. Nay chúng ta hãy cùng đi thăm viếng Ngài”. Nói như vậy rồi, họ kéo nhau ra khỏi thôn Khư-nậu-bà-đề, từng đoàn nối tiếp nhau, cùng đến chỗ Phật.

Khi ấy Bà-la-môn Cứu-la-đàn-đầu đang ở trên lầu cao, từ xa trông thấy từng đoàn người nối tiếp nhau, bèn quay lại hỏi người hầu:

“Những người kia do nhân duyên gì mà từng đoàn nối tiếp nhau, muốn đi đâu vậy?”

Người hầu thưa:

“Tôi nghe đồn, Sa-môn Cù-đàm, con trai dòng họ Thích, đã xuất gia và thành đạo, từ nước Câu-tát-la, du hành trong nhân gian, đến nghỉ ở rừng Thi-xá-bà. Ngài có tiếng tăm lớn, lan truyền khắp thiên hạ, là Như Lai, Chí chơn, Đẳng Chánh Giác, mười hiệu đầy đủ, ở giữa Chư Thiên, người đời, Ma hoặc Ma thiên, Sa-môn, Bà-la-môn mà tự thân chứng ngộ, rồi giảng thuyết pháp cho người, lời nói khoảng đầu, khoảng giữa và khoảng cuối đều chơn chánh, đầy đủ nghĩa và vị, phạm hạnh thanh tịnh. Những người Bà-la-môn, trưởng giả, cư sĩ trong thôn này, từng đoàn nối tiếp nhau, muốn đến thăm viếng Sa-môn Cù-đàm vậy.”

Rồi Bà-la-môn Cưu-la-đàn-đầu liền ra lệnh cho người hầu rằng:

“Ngươi hãy nhanh chóng mang lời ta đến với các người ấy rằng: ‘Các khanh hãy dừng lại một lát, hãy đợi ta đến, rồi cùng đi đến chỗ Cù-đàm kia’.”

Người hầu tức thì mang lời của Cứu-la-đàn-đầu đến nói với các người ấy rằng: “Các người hãy dừng lại một lát, hãy đợi ta đến, rồi cùng đi đến chỗ Cù-đàm kia”.

Lúc ấy, mọi người trả lời rằng:

“Ngươi hãy nhanh chóng trở về thưa với Bà-la-môn rằng, nay thật là phải thời, nên cùng nhau đi.”

Người hầu trở về thưa:

“Những người ấy đã dừng rồi. Họ nói: nay thật là phải thời, nên cùng nhau đi.”

Bà-la-môn liền xuống đài, đến đứng cửa giữa.

Bấy giờ có năm trăm Bà-la-môn khác đang ngồi bên ngoài cửa giữa, giúp Cứu-la-đàn-đầu thiết lễ đại tự. Thấy Bà-la-môn Cứu-la-đàn-đầu đến, thảy đều đứng dậy nghinh đón, hỏi rằng:

“Đại Bà-la-môn, ngài muốn đi đâu đây?”

Cứu-la-đàn-đầu đáp:

“Có Sa-môn Cù-đàm, con nhà họ Thích, xuất gia và thành đạo, đang ở Câu tát là, du hành trong nhân gian, đến rừng Thi-xá-bà, phía Bắc thôn Khư-nậu-bà-đề. Ngài có tiếng tăm lớn, đồn khắp thiên hạ, là Như Lai, Chí chơn, Đẳng Chánh Giác, đầy đủ mười hiệu, ở giữa Chư Thiên, người đời, Ma hoặc Ma thiên, Sa-môn, Bà-la-môn, tự thân chứng ngộ, rồi thuyết pháp cho người, lời nói khoảng đầu, khoảng giữa và khoảng cuối thảy đều chơn chánh, đầy đủ nghĩa và vị, phạm hạnh thanh tịnh. Bậc chơn nhơn như vậy nên đến viếng thăm. Này các ngài Bà-la-môn, ta lại nghe nói Cù-đàm biết ba loại tế tự, mười sáu tư cụ tế tự. Ta tuy là hàng tiên học cựu thức trong chúng, nhưng có chỗ chưa biết rõ. Nay ta muốn cử hành đại tế tự, bò và dê đã đủ. Ta muốn đến Cù-đàm để hỏi về ba pháp tế tự và mười sáu tư cụ tế tự. Nếu chúng ta có được pháp tế tự rồi, công đức đầy đủ, tiếng tăm sẽ đồn xa.”

Năm trăm người Bà-la-môn liền thưa với Cứu-la-đàn-đầu:

“Đại sư chớ đi. Vì sao? Kia nên đến đây chứ đây không nên đến kia. Đại sư có bảy đời cha mẹ đều chơn chánh, không bị dèm pha. Nếu đã có đủ yếu tố như vậy, thì kia nên đến đây, chớ đây không nên đến kia. Lại nữa, Đại sư tụng đọc thông suốt ba bộ sách dị học, có thể phân tích các loại kinh thư, thế điển u vi, không thứ nào là không tổng luyện. Lại giỏi xem tướng đại nhân, xem tướng tốt xấu, nghi lễ tế tự. Đã thành tựu những pháp ấy, thì kia nên đến đây, chứ đây không nên đến kia.

“Lại nữa, Đại sư dung mạo đoan chánh, có sắc tướng của Phạm thiên. Đã thành tựu pháp ấy thì kia nên đến đây chớ đây không nên đến kia.

“Lại nữa, Đại sư có giới đức tăng thượng, trí tuệ thành tựu. Đã thành tựu pháp ấy, thì kia nên đến đây, chớ đây không nên đến kia.”

“Lại nữa, Đại sư có lời nói nhu hòa, biện tài đầy đủ, nghĩa và vị thanh tịnh. Đã có đủ pháp ấy, thì kia nên đến đây chớ đây không nên đến kia.

“Lại nữa, Đại sư là vị dẫn đầu đại chúng, có đông đệ tử. Đã có đủ pháp ấy, thì kia nên đến đây, chớ đây không nên đến kia.

“Lại nữa, Đại sư thường dạy dỗ năm trăm Bà-la-môn. Đã thành tựu pháp ấy, thì kia nên đến đây, chớ đây không nên đến kia.

“Lại nữa, Đại sư có học giả bốn phương đến xin thọ giáo; ai hỏi các kỹ thuật, các pháp tế tự, thảy đều trả lời được cả. Đã thành tựu pháp ấy, thì kia nên đến đây, chớ đây không nên đến kia.

“Lại nữa, Đại sư được vua Ba-tư-nặc và vua Bình-sa cung kính cúng dường. Đã thành tựu pháp ấy thì kia nên đến đây chớ đây không nên đến kia.

“Lại nữa, Đại sư giàu có nhiều tài bảo, kho tàng đầy ắp. Đã thành tựu pháp ấy thì kia nên đến đây chớ đây không nên đến kia.

“Lại nữa, Đại sư có trí tuệ sáng suốt, nói năng thông lợi, không hề khiếp nhược. Đã thành tựu pháp ấy, thì kia nên đến đây, chớ đây không nên đến kia.

“Đại sư nếu đã đủ mười một pháp như vậy, thì kia nên đến đây, chớ đây không nên đến kia.

Cứu-la-đàn-đầu nói với các Bà-la-môn:

“Đúng vậy, đúng vậy! Đúng như điều các ông nói. Tôi thật có đủ các đức ấy, chớ không phải không có. Nhưng các ông hãy nghe tôi nói. Sa-môn Cù-đàm có công đức để chúng ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây. Sa-môn Cù-đàm từ bảy đời trở lại cha mẹ đều chơn chánh không bị dèm pha. Kia đã thành tựu pháp này, chúng ta nên đến kia, chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm có dung mạo đoan chánh, xuất thân từ giai cấp Sát-lị. Đã thành tựu pháp này, chúng ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm sanh chỗ tôn quý, nhưng đã xuất gia hành đạo. Thành tựu pháp này, ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm sắc sáng đầy đủ, chủng tánh chơn chánh, nhưng đã xuất gia tu đạo. Đã thành tựu pháp này, thì ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm sanh vào gia đình giàu có, có uy lực lớn, nhưng đã xuất gia hành đạo. Đã thành tựu pháp này, ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm có đủ giới Hiền Thánh, thành tựu trí tuệ. Đã thành tựu pháp này, ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm khéo léo nơi ngôn ngữ, dịu dàng hòa nhã. Đã thành tựu pháp này, thì ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm là bậc Đạo sư của đại chúng, có đông đệ tử. Đã thành tựu pháp này, ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm vĩnh viễn diệt trừ dục ái, không có sơ suất thô tháo, ưu tư và sợ hãi đã trừ, lông tóc không dựng đứng hoan hỷ, hòa vui; được người khen thiện, khéo nói quả báo của hành vi, không chê bai đạo khác. Đã thành tựu pháp này, thì ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm thường được vua Ba-tư-nặc và vua Bình-sa lễ kính cúng dường. Đã thành tựu pháp này, thì ta nên đến kia, chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm được Bà-la-môn Phất-già-la-sa-la lễ kính cúng dường; cũng được Bà-la-môn Phạm, Bà-la-môn Đa-lị-gia, Bà-la-môn Chủng Đức, Thủ-ca Ma-nạp Đâu-da Tử thăm gặp cúng dường. Đã thành tựu pháp ấy, thì ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm được Thanh-văn đệ tử tôn thờ, lễ kính cúng dường; cũng được Chư Thiên và các chúng quỷ thần khác cung kính. Các dòng họ Thích-ca, Câu-lị, Minh-ninh, Bạt-kỳ, Mạt-la, Tô-ma, thảy đều tôn thờ. Đã thành tựu pháp này, ta nên đến kia chớ kia không nên đến Ta.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm truyền trao cho vua Ba-tư-nặc và vua Bình-sa ba quy y và năm giới. Đã thành tựu pháp này, ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm truyền trao ba quy năm giới cho Bà-la-môn Phất-già-la-sa-la vân vân. Đã thành tựu pháp này, ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, đệ tử của Sa-môn Cù-đàm thọ ba quy năm giới; Chư Thiên, dòng họ Thích, Câu-lị…, thảy đều thọ ba quy năm giới. Đã thành tựu pháp này, ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm khi du hành được hết thảy mọi người cung kính cúng dường. Đã thành tựu pháp này, ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, những thành quách, thôn ấp mà Cù-đàm đã đến, không đâu là không khuynh động, cung kính cúng dường. Đã thành tựu pháp này, ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, những nơi Sa-môn Cù-đàm đi đến, các loài phi nhân, quỷ thần không dám xúc nhiễu. Đã thành tựu pháp này, ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, những nơi Sa-môn Cù-đàm đi đến, nhân dân ở đó đều thấy ánh sáng, nghe âm nhạc trời. Đã thành tựu pháp này thì ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm khi muốn rời khỏi chỗ đã đến. Mọi người đều luyến mộ, khóc lóc mà tiễn đưa. Đã thành tựu pháp này thì ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Sa-môn Cù-đàm khi mới xuất gia, cha mẹ, tông thân, khóc lóc, thương nhớ tiếc nuối. Đã thành tựu pháp này thì ta nên đến kia chớ kia không nên đến ta.

“Sa-môn Cù-đàm xuất gia khi còn trai trẻ, dẹp bỏ các thứ trang sức, voi, ngựa, xe báu, ngũ dục, anh lạc. Đã thành tựu pháp này, thì ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm khước từ ngôi vị Chuyển luân vương, xuất gia hành đạo. Nếu Ngài tại gia, sẽ trị vì bốn thiên hạ, thống lãnh dân vật, thì chúng ta đều là thần thuộc. Đã thành tựu pháp ấy, thì ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm hiểu rõ Phạm pháp, có thể nói cho người khác, và cũng nói chuyện trao đổi với Phạm thiên. Đã thành tựu pháp này, thì ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm hiểu rõ ba loại tế tự, mười sau tư cụ. Chúng ta tuy là hàng túc cựu nhưng vẫn có điều không biết. Đã thành tựu pháp này, thì ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm đầy đủ cả ba mươi hai tướng. Đã thành tựu pháp này, thì ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đàm có trí tuệ thông suốt, không có khiếp nhược. Đã thành tựu pháp này, thì ta nên đến kia chớ kia không nên đến đây.

“Cù-đàm kia nay đến thôn Khư-nậu-bà-đề này, đối với ta là tôn quý, vả lại là khách. Ta nên thân hành đến thăm viếng.”

Năm trăm Bà-la-môn khi ấy thưa với Cứu-la-đàn-đầu rằng:

“Kỳ diệu thay, hy hữu thay! Công đức của vị kia đến như vậy chăng? Trong các đức, giả sử Cù-đàm chỉ cần có một đức là đã không nên đến đây rồi, huống hồ nay gồm đủ cả. Vậy ta hãy kéo hết đi thăm hỏi.”

Cứu-la-đàn-đầu đáp:

“Các ngươi muốn đi thì nên biết thời.”

Rồi Bà-la-môn liền thắng cỗ xe báu, cùng với năm trăm Bà-la-môn và các Bà-la-môn, trưởng giả, cư sĩ ở Khư-nậu-bà-đề, trước sau vây quanh, đi đến rừng Thi-xá-bà. Đến nơi, họ xuống xe, đi bộ tiến đến chỗ Thế Tôn, chào hỏi xong, ngồi xuống một bên. Trong lúc ấy, trong số các Bà-la-môn, Trưởng giả, Cư sĩ, có người lễ Phật rồi ngồi xuống; có người chào hỏi xong rồi ngồi xuống; có người chỉ xưng tên rồi ngồi xuống; có người chắp tay hướng về Phật rồi ngồi xuống; có người im lặng ngồi xuống. Khi mọi người ngồi yên chỗ, Cứu-la-đàn-đầu bạch Phật rằng:

“Tôi có điều muốn hỏi. Nếu Ngài có rỗi, cho phép, tôi mới dám hỏi.

Phật nói:

“Xin cứ hỏi tùy ý.”

Bà-la-môn bạch Phật:

“Tôi nghe nói Cù-đàm thông hiểu ba loại tế tự và mười sáu tư cụ tế tự, là những điều mà chúng tôi, tiên túc kỳ cựu, không hiểu biết. Nay chúng tôi muốn cử hành đại tế tự; đã chuẩn bị đủ năm trăm bò đực, năm trăm bò cái, năm trăm bê đực, năm trăm bê cái, năm trăm con dê, năm trăm con cừu. Hôm nay cố ý đến đây, tôi muốn hỏi ba pháp tế tự và mười sáu tế cụ. Nếu tế tự này mà được thành tựu, sẽ được quả báo lớn, tiếng tăm đồn xa, được trời và người kính trọng.”

Bấy giờ, Thế Tôn nói với Cứu-la-đàn-đầu rằng:

“Nay ông hãy lắng nghe, hãy lắng nghe, hãy suy ngẫm kỹ, tôi sẽ giảng thuyết cho.”

Bà-la-môn nói:

“Xin vâng, thưa Cù-đàm, tôi rất muốn nghe.”

Rồi Phật nói với Cứu-la-đàn-đầu:

“Vào một thời quá khứ xa xưa, có vị vua Quán đảnh thuộc dòng Sát-lị, muốn thiết lễ đại tự, bèn tập họp Đại thần Bà-la-môn đến bảo rằng:

“Ta nay rất giàu có, tài bảo dồi dào, ngũ dục thỏa mãn. Tuổi ta đã già yếu. Dân chúng cường thịnh, không có sự khiếp nhược. Kho tàng đầy ắp. Nay ta muốn thiết lễ đại tự. Theo các ngươi, pháp tế tự cần những gì?”

“Khi ấy, vị Đại thần kia tâu vua rằng:

“Tâu Đại vương, quả như lời Đại vương, nước giàu, binh mạnh, kho tàng đầy ắp. Nhưng dân chúng phần nhiều ôm ác tâm, tập các phi pháp. Nếu tế tự vào lúc này thì không thành phép tế tự. Như sai ăn cướp đuổi ăn cướp, thì sự sai khiến chẳng thành.

“Tâu Đại vương, chớ nghĩ rằng, đây là dân của ta; ta có thể đánh, có thể giết, có thể khiển trách, có thể ngăn cấm. Những kẻ gần gũi vua, nên cung cấp chúng những thứ cần yếu. Những người buôn bán, nên cung cấp chúng tài bảo. Nhưng người chuyên tu điền sản, hãy cung cấp chúng bò, bê, hạt giống. Chúng mỗi người tự mình kinh doanh. Vương không bức bách dân, thì dân được an ổn, nuôi nấng con cháu, cùng nhau vui đùa.”

Phật lại nói với Cứu-la-đàn-đầu:

“Rồi thì, sau khi nghe lời của các Đại thần, vua liền cung cấp y phục ẩm thực cho những người thân cận, tài bảo cho những người buôn bán, trâu bò, thóc giống cho những người làm ruộng. Bấy giờ nhân dân mỗi người tự lo công việc của mình, không xâm hại nhau, nuôi nấng con cháu, cùng nhau vui đùa.”

Phật lại nói:

“Sau đó, vua lại triệu quần thần đến bảo rằng: ‘Ta nước giàu, binh mạnh, kho tàng đầy ắp. Ta cung cấp cho nhân dân không thiếu thốn cái gì. Chúng nuôi dưỡng con cháu, cùng nhau vui đùa. Nay ta muốn thiết lễ đại tự. Theo các ngươi, phép tế tự cần có những gì?’

“Các Đại thần tâu: ‘Đúng vậy, đúng vậy! Như lời Đại vương nói: ‘Nước giàu, binh mạnh, kho tàng đầy ắp. Ta cung cấp cho nhân dân không thiếu thốn cái gì. Chúng nuôi dưỡng con cháu, cùng nhau vui đùa.’ Nếu Đại vương muốn tế tự, có thể truyền lệnh cho cung nội biết.’

“Vua làm như lời các Đại thần; vào truyền lệnh cung nội: ‘Ta nước giàu, binh mạnh, kho tàng đầy ắp. Ta cung cấp cho nhân dân không thiếu thốn cái gì. Chúng nuôi dưỡng con cháu, cùng nhau vui đùa. Nay ta muốn thiết lễ đại tự.’

“Các phu nhân liền tâu vua: ‘Đúng vậy, đúng vậy, như lời Đại vương, nước giàu binh mạnh, kho tàng đầy ắp, tài bảo dồi dào. Nếu muốn tế tự, nay thật đúng lúc.’

“Vua trở ra, báo cho quần thần biết: ‘Ta nước giàu, binh mạnh, kho tàng đầy ắp. Ta cung cấp cho nhân dân không thiếu thốn cái gì. Chúng nuôi dưỡng con cháu, cùng nhau vui đùa. Nay ta muốn thiết lễ đại tự. Ta đã truyền lệnh cung nội. Các ngươi hãy nói hết cho ta, cần có những thứ gì?’ “Bấy giờ, các Đại thần liền tâu vua rằng: ‘Đúng vậy, đúng vậy, như lời Đại vương nói. Đại vương muốn tế tự. Đã truyền cho nội cung biết, nhưng chưa nói cho Thái tử, Hoàng tử, Đại thần, Tướng sĩ biết. Đại vương nên lệnh truyền cho biết.’

“Vua nghe lời các Đại thần, bèn truyền lệnh cho Thái tử, Hoàng tử, Đại thần, Tướng sĩ rằng: ‘Ta nước giàu binh mạnh, kho tàng đầy ắp. Nay ta muốn thiết lễ đại tự.’

“Khi ấy, Thái tử, Hoàng tử, quần thần và các tướng sĩ, tâu vua rằng: ‘Đúng vậy, đúng vậy, như lời Đại vương, nước giàu binh mạnh, kho tàng đầy ắp, tài bảo dồi dào. Nếu muốn tế tự, nay thật đúng lúc.’

“Vua lại báo cho quần thần biết: ‘Ta nước giàu, binh mạnh, kho tàng đầy ắp. Tài bảo dồi dào. Nay ta muốn thiết lễ đại tự. Ta đã truyền lệnh cung nội, Thái tử, Hoàng tử, cho đến tướng sĩ. Nay muốn thiết lễ đại tự, cần có những thứ gì?’

“Các Đại thần liền tâu: ‘Như lời Đại vương. Muốn thiết lễ đại tự, nay chính là lúc.’

“Vua nghe lời, cho dựng những ngôi nhà mới ở thành Đông. Vua đi vào nhà mới. Mình khoác áo da hươu, thoa mình bằng dầu bơ thơm, lại đội sừng hươu lên đầu. Sai trét phân bò lên đất, rồi ngồi nằm trên đó. Trong lúc đó, Đệ nhất phu nhân, Đại thần Bà-la-môn, chọn một con bò cái màu vàng. Một phần sữa để Vua ăn; một phần sữa để cho Phu nhân ăn; một phần sữa để cho Đại thần ăn; một phần sữa cúng dường đại chúng. Còn lại, cho bê. Bấy giờ, nhà Vua thành tựu tám pháp, Đại thần thành tựu bốn pháp.

“Những gì là tám pháp nhà Vua thành tựu?

“Nhà vua thuộc dòng Sát-lị, từ bảy đời trở lại cha mẹ đều chơn chánh, không bị người khinh chê; đó là thành tựu pháp thứ nhất. Nhà vua thuộc dòng tộc Sát-lị, có dung mạo đoan chánh; đó là pháp thứ hai. Nhà vua có giới đức tăng thạnh, trí tuệ đầy đủ; đó là pháp thứ ba. Nhà vua tập đủ các loại kỹ thuật: cưỡi voi, xe ngựa, đao mâu, cung tên, phương pháp chiến đấu; không thứ nào là không biết; đó là pháp thứ tư. Nhà vua có uy lực lớn, thâu nhiếp các Tiểu vương; không ai không thần phục; đó là pháp thứ năm. Nhà vua khéo léo về ngôn ngữ, lời nói dịu dàng, đầy đủ nghĩa và vị; đó là pháp thứ sáu. Nhà vua có tài bảo dồi dào, kho tàng đầy ắp; đó là pháp thứ bảy. Nhà vua có trí mưu, dũng mãnh, quả cảm, không hề run sợ; đó là pháp thứ tám. Nhà vua thuộc dòng Sát-lị kia thành tựu tám pháp này.

“Thế nào là Đại thần thành tựu bốn pháp? Đại thần Bà-la-môn kia từ bảy đời nay cha mẹ đều chơn chánh không bị người khinh chê; đó là pháp thứ nhất. Đại thần đọc tụng thông suốt ba bộ dị học, có khả năng phân tích các loại kinh thư; thế điển u vi, không thứ nào không tổng luyện; lại giỏi phép xem tướng đại nhân, dự đóan tốt xấu, tế tự nghi lễ; đó là pháp thứ hai. Lại nữa, Đại thần giỏi về ngôn ngữ, lời nói dịu dàng, nghĩa vị đầy đủ; đó là pháp thứ ba. Lại nữa, Đại thần có trí mưu, dũng cảm, quả quyết, không hề run sợ; thấu hiểu tất cả mọi pháp tế tự; đó là pháp thứ tư.

“Bấy giờ, Vua thành tựu tám pháp; Đại thần Bà-la-môn thành tựu bốn pháp; và Vua có đủ bốn viện trợ. Đó là, ba pháp tế tự, với mười sáu tư cụ tế tự.

“Bấy giờ, Đại thần Bà-la-môn ở nơi ngôi nhà mới khai giải tâm ý của Vua bằng mười sáu việc, dứt trừ ý tưởng nghi ngờ của Vua. Mười sáu việc ấy là gì? Đại thần tâu Vua:

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng từ bảy đời trở lại cha mẹ vua không chơn chánh, thường bị người khinh chê. Giả sử có lời ấy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Đại vương từ bảy đời nay cha mẹ đều chơn chánh.

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng dung mạo xấu xí, không thuộc dòng dõi Sát-lị. Giả sử có lời ấy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Đại vương có dung mạo đoan chánh, thuộc dòng dõi Sát-lị.

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng không có giới tăng thượng, trí tuệ không đầy đủ. Giả sử có lời như vậy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Đại vương giới đức tăng thượng, trí tuệ đầy đủ.

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng không giỏi các thuật: cỡi voi, xe ngựa, các thứ binh pháp cũng không biết. Giả sử có lời như vậy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Đại vương giỏi các kỹ thuật, binh pháp chiến trận, không thứ nào không biết

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng không có uy lực lớn để thống nhiếp các Tiểu vương. Giả sử có lời như vậy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Đại vương có uy lực lớn, thống nhiếp các Tiểu vương.

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng không giỏi ngôn ngữ; lời nói thô lỗ, không đủ nghĩa vị. Giả sử có lời như vậy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Đại vương giỏi ngôn ngữ, lời nói dịu dàng, đầy đủ nghĩa và vị.

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng không có nhiều tài bảo. Giả sử có lời như vậy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Đại vương có nhiều tài bảo, kho lẫm tràn đầy.

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng không có trí mưu, ý chí khiếp nhược. Giả sử có lời như vậy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Đại vương có trí mưu, dũng mãnh và quả cảm, không hề khiếp nhược.

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng không nói với nội cung. Giả sử có lời như vậy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Đại vương muốn tế tự, trước đã nói cho nội cung.

“Hoặc có người nói, nay vua sát lợi muốn cử hành đại tự, nhưng không nói với Thái tử và các hoàng tử. Giả sử có lời như vậy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Đại vương muốn tế tự, trước đã nói với Thái tử và các hoàng tử.

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng không nói với quần thần. Giả sử có lời như vậy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Đại vương muốn tế tự, trước đã nói với quần thần.

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng không nói với tướng sĩ. Giả sử có lời như vậy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Đại vương muốn tế tự, trước đã nói với tướng sĩ.

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng Bà-la-môn Đại thần từ bảy đời trở lại cha mẹ không chơn chánh, bị người khinh chê. Giả sử có lời như vậy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Tôi bảy đời trở lại cha mẹ chơn chánh, không bị người khinh chê.

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng Bà-la-môn Đại thần không đọc tụng thông suốt ba bộ dị học, không có khả năng phân tích các thứ kinh thư, thế điển u vi không hề lão luyện, không giỏi phép xem tướng đại nhân, dự đoán cát hung, tế tự nghi lễ. Giả sử có lời như vậy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Tôi đọc tụng thông suốt ba bộ dị học, có khả năng phân tích các thứ kinh thư, thế điển u vi không thứ nào không lão luyện, lại giỏi phép xem tướng đại nhân, dự đoán cát hung, tế tự nghi lễ.

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng Bà-la-môn Đại thần không giỏi ngôn ngữ; nói năng thô lỗ, nghĩa vị không đủ. Giả sử có lời như vậy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Tôi khéo léo nơi ngôn ngữ; nói năng dịu dàng, đầy đủ nghĩa và vị.

“Hoặc có người nói, nay vua Sát-lị muốn cử hành đại tự, nhưng Bà-la-môn Đại thần không đủ mưu trí, ý chí khiếp nhược, không hiểu rõ phép tế tự. Giả sử có lời như vậy, Đại vương vẫn không bị ô uế. Vì sao? Tôi đủ mưu trí, ý chí không khiếp nhược, không phép tế tự nào mà không hiểu rõ.”

Phật bảo Cứu-la-đàn-đầu:

“Nhà Vua có mười sáu chỗ ngờ vực, mà Đại thần kia cởi mở ý vua bằng mười sáu việc như thế.”

Rồi Phật nói tiếp:

“Bấy giờ, vị Đại thần ở nơi ngôi nhà mới, bằng mười sự hành, chỉ bày, khuyến khích, khiến cho được ích lợi, hoan hỷ cho nhà vua. Những gì là mười?

“Vị Đại thần nói: Khi Đại vương tế tự, những kẻ sát sanh hay những kẻ không sát sanh cùng tụ hội đến. Hãy bố thí cho họ một cách bình đẳng. Nếu có những kẻ sát sanh đến, cũng bố thí cho, và kẻ kia sẽ tự biết lấy. Kẻ không sát sanh đến, cũng bố thí cho, vì lý do ấy mà bố thí; bố thí với tâm như vậy. Nếu có những kẻ trộm cắp, tà dâm, hai lưỡi, ác khẩu, nói dối, ỷ ngữ, tham lam, tật đố, tà kiến, cùng tụ hội đến, hãy bố thí cho họ. Kẻ kia sẽ tự biết lấy. Nếu những kẻ không trộm cắp, cho đến, có chánh kiến, cùng đến, cũng hãy bố thí cho họ, vì sự ấy mà bố thí, bố thí với tâm như vậy.”

Phật lại nói với Bà-la-môn:

“Vị Đại thần kia, bằng mười sự hành này, chỉ bày, khuyến khích, khiến cho được lợi ích, hoan hỷ.

“Rồi thì, vua Sát-lị kia ở nơi ngôi nhà mới sanh ba tâm hối tiếc. Vị Đại thần khiến cho được dứt trừ. Ba tâm hối là gì?

“Nhà vua sanh tâm hối tiếc rằng: Ta nay tổ chức đại tự, đã làm đại tự, sẽ làm đại tự, đang làm đại tự. Tốn nhiều tài bảo. Đại thần tâu vua: Đại vương đã tổ chức đại tự, đã bố thí, sẽ bố thí, đang bố thí. Không nên sanh hối tiếc đối với tế tự có phước này.

“Như thế, nhà vua khi ở ngôi nhà mới có ba sự hối tiếc, đã được Đại thần dứt trừ.”

Phật lại nói với Bà-la-môn:

“Bấy giờ, vua Quán đảnh dòng Sát-lị, vào ngày 15, khi trăng tròn, ra khỏi ngôi nhà mới, tại khoảng đất trống trước nhà, đốt lên một đống lửa lớn. Tay Vua cầm bình dầu rót lên ngọn lửa, xướng lên rằng: ‘Hãy cho! Hãy cho!’

“Khi ấy Phu nhân của Vua hay tin nhà Vua vào ngày 15 trăng tròn ra khỏi nhà mới, tại khoảng đất trống trước nhà, đốt lên một đống lửa lớn, tay cầm bình dầu rót lên ngọn lửa, xướng lên rằng: ‘Hãy cho! Hãy cho!’. Bà cùng với thể nữ cầm nhiều tài bảo, đi đến chỗ vua, tâu vua rằng: Các tạp bảo này, giúp Đại vương làm tế tự.’ Này Bà-la-môn, nhà Vua liền nói với Phu nhân và thể nữ rằng: ‘Thôi, đủ rồi! Các ngươi như thế là đã cúng dường rồi. Ta có sẵn tài bảo riêng mình, đủ để tế tự.’ Phu nhân và các thể nữ suy nghĩ: ‘Chúng ta không nên mang các bảo vật này trở về nội cung. Nếu khi đức vua thiết lễ đại tự ở phương Đông, chúng ta sẽ dùng để hỗ trợ. Này Bà-la-môn, sau đó nhà vua ở phương Đông thiết lễ đại tự, khi ấy Phu nhân và các thể nữ liền đem các bảo vật ấy trợ giúp thiết lễ đại tự.

“Bấy giờ, Thái tử, hoàng tử, hay tin nhà vua, vào ngày 15 trăng tròn, ra khỏi nhà mới, tại khoảng đất trống trước nhà, đốt lên một đống lửa lớn, tay cầm bình dầu rót lên ngọn lửa, xướng lên rằng: ‘Hãy cho! Hãy cho!’ Thái tử, hoàng tử cầm nhiều tài bảo, đi đến chỗ vua, tâu vua rằng: ‘Các tạp bảo này, giúp Đại vương làm tế tự.’ Này Bà-la-môn, nhà vua liền nói với Thái tử và hoàng tử: ‘Thôi, đủ rồi! Các ngươi như thế là đã cúng dường rồi. Ta có sẵn tài bảo riêng mình, đủ để tế tự.’ Thái tử, hoàng tử suy nghĩ: ‘Chúng ta không nên mang các bảo vật này trở về. Nếu khi đức vua thiết lễ đại tựï ở phương Nam, chúng ta sẽ dùng để hỗ trợ.’ Này Bà-la-môn, sau đó nhà vua ở phương thiết lễ đại tự, khi ấy Thái tử, hoàng tử liền đem các bảo vật ấy trợ giúp thiết lễ đại tự.

“Cũng vậy, Đại thần cầm tài bảo đến, hỗ trợ Vua tế tự ở phương Tây. Tướng sĩ cầm tài bảo đến hỗ trợ vua tế tự ở phương Bắc.”

Phật lại nói với Bà-la-môn:

“Nhà vua kia khi cử hành đại tự không giết bò, dê và các chúng sanh; chỉ dùng bơ, sữa, dầu mè, mật, đường đen, đường mía để tế tự.”

Phật lại nói với Bà-la-môn:

“Vua Sát-lị kia khi cử hành đại tự, khoảng đầu hoan hỷ, khoảng giữa hoan hỷ, khoảng cuối hoan hỷ. Đó là phép tổ chức tế tự.”

Phật lại nói với Bà-la-môn :

“Vua Sát-lị kia, sau khi cử hành đại tự, cạo bỏ râu tóc, bận ba pháp y, xuất gia hành đạo, tu bốn vô lượng tâm. Khi thân hoại mạng chung, sanh lên cõi Phạm thiên.

“Phu nhân của Vua, sau khi cử hành đại tự, cũng cạo tóc, bận ba pháp y, xuất gia hành đạo, hành bốn phạm hạnh. Khi thân hoại mạng chung, sanh lên cõi Phạm thiên.

“Đại thần Bà-la-môn sau khi chỉ dẫn Vua tế tự bốn phương, cũng tổ chức đại thí, sau đó cạo bỏ râu tóc, bận ba pháp y, xuất gia hành đạo, hành bốn phạm hạnh. Khi thân hoại mạng chung, sanh lên cõi Phạm thiên.”

Phật lại nói với Bà-la-môn:

“Bấy giờ, nhà Vua bằng ba pháp tế tự, mười sáu tư cụ tế tự, đã tổ chức thành công đại tự. Ý ông nghĩ sao?”

Cứu-la-đàn-đầu nghe Phật nói, im lặng không trả lời. Lúc ấy, năm trăm Bà-la-môn hỏi Cứu-la-đàn-đầu:

“Những điều Sa-môn Cù-đàm nói thật vi diệu, sao Đại sư im lặng không trả lời?”

Cứu-la-đàn-đầu đáp:

“Những điều Sa-môn Cù-đàm nói thật là vi diệu. Không phải tôi không thừa nhận. Lý do mà tôi im lặng, là vì có điều suy nghĩ. Sa-môn Cù-đàm nói sự việc này, không nói là nghe từ người khác. Tôi thầm nghĩ: Há Sa-môn Cù-đàm không phải là vua Sát-lị kia chăng? Hoặc giả là vị Đại thần Bà-la-môn kia chăng?”

Bấy giờ Thế Tôn nói với Cứu-la-đàn-đầu:

“Lành thay, lành thay! Ông quán sát Như Lai, thật sự là thích hợp. Vua Sát-lị cử hành đại tự lúc ấy há phải là ai khác chăng? Chớ nhận xét như thế. Người ấy chính bản thân Ta vậy. Ta lúc bấy giờ đã huệ thí rất lớn.”

Cứu-la-đàn-đầu bạch Phật rằng:

“Chừng ấy thôi, ba loại tế tự và mười sáu tư cụ tế tự, là được quả báo lớn, hay còn có cái gì hơn thế nữa không?”

Phật nói: “Có”.

Hỏi: “Đó là cái gì?”

Phật nói:

“So với ba tế tự và mười sáu tế cụ, nếu thường cúng dường Chúng Tăng, không để gián đoạn, công đức còn hơn nhiều.”

Lại hỏi:

“So với ba tế tự và mười sáu tế cụ, nếu thường cúng dường Chúng Tăng, không để gián đoạn, do thế công đức tối thắng. Nhưng còn có cái tối thắng nữa không”

Phật nói: “Có”.

Lại hỏi: “Đó là cái gì?”

Phật nói:

“Nếu bằng ba tế tự và mười sáu tế cụ, và thường cúng dường Chúng Tăng không để gián đoạn, chẳng bằng vì chiêu-đề tăng mà dựng tăng phòng, nhà cửa, lầu gác. Thí ấy tối thắng.”

Lại hỏi:

“Bằng ba tế tự và mười sáu tế cụ, và thường cúng dường Chúng Tăng không để gián đoạn, và vì chiêu đề tăng mà dựng tăng phòng, nhà cửa, lầu gác; phước ấy tối thắng. Những có cái gì hơn thế chăng?”

Phật nói: “Có”.

Lại hỏi:

“Đó là cái gì?”

Phật nói:

“Nếu bằng ba tế tự và mười sáu tế cụ, và thường cúng dường Chúng Tăng không để gián đoạn, và vì chiêu đề tăng mà dựng tăng phòng, nhà cửa, lầu gác; chẳng bằng khởi tâm hoan hỷ, miệng tự phát thành lời rằng: Tôi quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng. Phước này tối thắng.”

Lại hỏi:

“Chừng ấy ba pháp quy y được quả báo lớn, hay còn có cái gì hơn nữa?”

Phật nói: “Có”.

Hỏi: “Đó là cái gì?”

Phật nói:

“Nếu với tâm hoan hỷ thọ và hành năm giới, suốt đời không giết, không trộm, không tà dâm, không dối, không uống rượu; phước này tối thắng.”

Lại hỏi: “Chừng ấy ba pháp tế tự (...), cho đến năm giới, được quả báo lớn hay còn có cái gì hơn nữa?”

Phật nói: “Có”.

Lại hỏi: “Đó là cái gì?”

Phật nói:

“Nếu có thể bằng từ tâm nhớ nghĩ chúng sanh bằng khoảnh khắc vắt sữa bò; phước ấy tối thắng.”

Lại hỏi: “Chừng ấy ba pháp tế tự, cho đến từ tâm, được quả báo lớn, hay còn có cái gì hơn nữa?”

Phật nói: “Có”.

Lại hỏi: “Đó là cái gì?”

Phật nói:

“Nếu Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác xuất hiện ở đời, có người theo Phật pháp xuất gia tu đạo, mọi đức đều hoàn bị, cho đến, đầy đủ ba minh, diệt các sự tối tăm, đầy đủ tuệ minh. Vì sao? Vì không buông lung, ưa sống nơi thanh vắng; phước này tối thắng.”

Cứu-la-đàn-đầu bạch Phật:

“Thưa Cù-đàm! Tôi vì tế tự mà chuẩn bị bò, dê mỗi thứ năm trăm con. Nay sẽ thả hết, mặc chúng tùy ý đi tỳm cỏ, nước. Tôi nay quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng, xin nhận tôi làm ưu-bà-tắc trong Chánh pháp. Từ nay về sau, cho đến hết đời, không giết, không trộm, không tà dâm, không dối, không uống rượu. Cúi mong Thế Tôn cùng đại chúng nhận lời mời sáng mai của tôi.”

Bấy giờ, Thế Tôn im lặng nhận lời.

Bà-la-môn thấy Phật im lặng nhận lời, liền đứng dậy lễ Phật, đi quanh ba vòng, rồi lui ra.

Trở về nhà, ông sửa soạn đủ các loại hào soạn. Sáng hôm sau, khi đến thời, Thế Tôn khoác y, cầm bát, cùng với chúng đại Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi người, đi đến nhà Bà-la-môn, ngồi trên chỗ dọn sẵn. Khi ấy Bà-la-môn tự tay châm chước, cúng Phật và Tăng. Ăn xong, thâu y bát, dùng nước rửa xong, Phật đọc cho Bà-la-môn nghe một bài tụng:

Tế tự, lửa là nhất.
Đọc tụng, thơ là nhất.
Loài người, vua là nhất.
Các sông, biển là nhất.
Các sao, trăng là nhất.
Ánh sáng, mặt trời nhất.
Trên, dưới và bốn phương,
Phàm sanh vật hiện hữu,
Chư thiên và người đời,
Duy Phật là tối thượng.
Ai muốn cầu đại phúc,
Hãy cúng dường Tam bảo.

Bấy giờ Cứu-la-đàn-đầu lấy một cái ghế nhỏ ngồi trước Phật. Thế Tôn thuyết pháp cho ông theo thứ tự, chỉ bày, khuyến khích, khiến được lợi ích, hoan hỷ. Ngài nói về thí, về giới, về sanh thiên; nói dục là tai họa, là hữu lậu, là chướng ngại, xuất ly là tối thượng, phân bố, hiển thị các hạnh thanh tịnh.

Rồi Thế Tôn quán sát Bà-la-môn, ý chí đã mềm dịu, ấm cái đã vơi nhẹ, dễ được điều phục. Như thường pháp của chư Phật, Ngài giảng thuyết cho ông về Khổ thánh đế, phân biệt hiển thị, thuyết Tập thánh đế, Tập diệt thánh đế, Xuất yếu thánh đế. Cứu-la-đàn-đầu ngay trên chỗ ngồi mà xa lìa trần cấu, đắc pháp nhãn tịnh. Cũng như tấm lụa trắng rất dễ nhuộm màu, Bà-la-môn Cứu-la-đàn-đầu cũng vậy, thấy pháp, đắc pháp, thành tựu đạo quả, quyết định an trú, tự tín không do ai, đắc vô sở úy, bèn bạch Phật rằng:

“Nay con ba lần xin quy y Phật, Pháp, Thánh chúng. Nguyện Phật chấp thuận con là một ưu-bà-tắc ở trong Chánh pháp. Từ nay về sau, cho đến trọn đời, không giết, không trộm, không tà dâm, không dối, không uống rượu.”

Rồi lại bạch Phật tiếp rằng:

“Cúi mong Thế Tôn nhận lời mời của con trong bảy ngày.”

Thế Tôn khi ấy im lặng nhận lời.

Trong bảy ngày ấy, Bà-la-môn tự tay châm chước, cúng Phật và Tăng. Qua bảy ngày, Thế Tôn du hành trong nhân gian.

Phật đi chưa bao lâu, Cứu-la-đàn-đầu mắc bịnh mà mạng chung. Khi ấy, số đông Tỳ-kheo nghe tin Cứu-la-đàn-đầu sau khi cúng dường Phật bảy ngày, và khi Phật đi chưa lâu, ông lâm bịnh mà mạng chung. Các Tỳ-kheo này bèn nghĩ thầm rằng: “Người kia nay mạng chung, sẽ sanh về đâu?” Rồi các Tỳ-kheo đi đến chỗ Phật, lễ dưới chân Phật xong, ngồi xuống một bên, bạch Phật rằng:

“Cứu-la-đàn-đầu nay mạng chung, sẽ sanh về đâu?”

Phật nói với các Tỳ-kheo:

“Người ấy tịnh tu phạm hạnh, thành tựu pháp và tùy pháp, và cũng không bị xúc nhiễu bởi pháp, do đã đoạn trừ năm hạ phần kết, hiện bát Niết-bàn ở nơi kia, không trở lại cõi này nữa.”

Bấy giờ, các Tỳ-kheo sau khi nghe những lời Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was in the country of Kośala accompanied by a large assembly of 1,250 monks. Touring among the people, they arrived north of the priest town of [Khānumata] in Kośala and stopped to stay in a rosewood grove.

The Priest Kūṭatāṇḍya

SC 2There was a priest named Kūṭatāṇḍya who lived in [Khānumata]. The town was bountiful, and the people were flourishing. It had scenic parks, bathing ponds, and refreshing trees. King Prasenajit had granted this town to the priest Kūṭatāṇḍya as his priestly due. This priest was descended from seven generations of fathers and mothers who were genuine, so he wasn’t slighted by others. He had mastered the three Vedas, could discern all the various kinds of scriptures, and was learned about all the subtleties of worldly literature. He was also skilled in the way of the great man’s signs, divining fortune and misfortune, and ritual sacrifices and etiquette. He had 500 disciples whom he taught without exception.

SC 3That priest was about to arrange a large sacrifice at the time. He had acquired 500 bulls, 500 cows, 500 bull calves, 500 heifer calves, 500 ewes, and 500 wethers to offer as sacrifices.

SC 4The priests, prominent men, and householders of [Khānumata] heard: “The ascetic Gautama of the Śākyans who left home and achieved awakening has been touring among the people of Kośala. He arrived north of [Khānumata] and stopped to stay in the rosewood grove there. His great fame is heard throughout the world: ‘He’s a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One who has perfected the ten epithets!’ Among gods and worldly people, be they Māras, Brahmās, ascetics, or priests, he teaches for others what he himself has realized. His words are all genuine in the beginning, middle, and end, complete in content and expression, and purify the religious life. It’s fitting to have an audience with such a realized person.”

SC 5They then said, “We’d better go and pay him a visit now!” After they said that, they followed each other as they left [Khānumata]. Crowds of people headed out to visit the Buddha.

SC 6The priest Kūṭatāṇḍya was up in the upper story of his house and saw the crowds of people following each other from a distance. He asked his attendant, “What’s the reason those crowds of people are following each other? Where are they going?”

SC 7His attendant said, “I heard this: ‘The ascetic Gautama of the Śākyans who had left the home life and achieved awakening has been touring among the people of Kośala. He arrived north of [Khānumata] and stopped to stay in the rosewood grove there. His great fame is heard throughout the world: “He’s a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One who has perfected the ten epithets!” Among gods and worldly people, be they Māras, Brahmās, ascetics, or priests, he teaches for others what he himself has realized. His words are all genuine in the beginning, middle, and end, complete in content and expression, and purify the religious life.’ Those crowds of priests, prominent people, and householders from the town are going to pay a visit to the ascetic Gautama.”

SC 8The priest Kūṭatāṇḍya then instructed his attendant: “Quickly, remember what I say. Go tell those people this: ‘Everyone, wait a little while for me. We’ll go pay a visit to that ascetic Gautama together.’”

SC 9His attendant then went and told those people Kūṭatāṇḍya’s message: “‘Everyone, wait a little while for me. We’ll go pay a visit to that Gautama together.’”

SC 10The people replied to his attendant, “Quickly, return to the priest and tell him: ‘Now is a good time. We should go together.’”

SC 11The attendant returned and said, “The people are waiting. They say: ‘Now is a good time. We should go together.’” The priest Kūṭatāṇḍya then came down from the upper story and stood at his home’s entrance.

The Priests Object to Visiting the Buddha

SC 12At the time, another five hundred priests were already seated outside his door, waiting to help Kūṭatāṇḍya prepare his large sacrifice. When they saw the priest Kūṭatāṇḍya coming, they all rose and greeted him. They said, “Great priest, where are you going?”

SC 13Kūṭatāṇḍya replied, “I’ve heard this: ‘The ascetic Gautama of the Śākyans who had left the home life and achieved awakening has been touring among the people of Kośala. He arrived north of [Khānumata], and stopped to stay in the rosewood grove there. His great fame is heard throughout the world: “He’s a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One who has perfected the ten epithets!” Among gods and worldly people, be they Māras, Brahmās, ascetics, or priests, he teaches for others what he himself has realized. His words are all genuine in the beginning, middle, and end, complete in content and expression, and purify the religious life. It’s fitting to have an audience with such a realized person.’

SC 14“Priests, I’ve also heard that Gautama knows the three kinds of ritual sacrifice and sixteen ritual requisites. Now, previous generations and elders in our assembly haven’t known these things, but I want to make a great sacrifice and have prepared the cattle and sheep for it. I’m going to visit Gautama to ask him about the three kinds of ritual sacrifice and sixteen ritual requisites. Once we’ve acquired these ways of ritual sacrifice, we’ll perfect their virtues, and our fame will be heard far and wide.”

SC 15Those five hundred priests said to Kūṭatāṇḍya, “Don’t go visit him. Why not? He should come visit you; you shouldn’t go visit him. Now, great priest, you are descended from seven generations of fathers and mothers who were genuine, so you aren’t slighted by others. You have achieved such status, so he should come visit you; you shouldn’t go visit him.”

SC 16They continued: “Great priest, you’ve mastered the three Vedas, can discern all the various scriptures, and have learned about the subtleties of worldly literature. You’re also skilled in the way of the great man’s signs, divining fortune and misfortune, and ritual sacrifices and etiquette. You have achieved such status, so he should come visit you; you shouldn’t go visit him.

SC 17“Moreover, great priest, you’re handsome looking, having attained the appearance of Brahmā. You have achieved such status, so he should come visit you; you shouldn’t go visit him.

SC 18“Moreover, great priest, your precepts and virtue are surpassing, and your wisdom is accomplished. You have achieved such status, so he should come visit you; you shouldn’t go visit him.

SC 19“Moreover, great priest, your words are gentle and eloquent, and their content and expression are pure. You have achieved such status, so he should come visit you; you shouldn’t go visit him.

SC 20“Moreover, great priest, you are the leader of this assembly and have numerous disciples. You have achieved such status, so he should come visit you; you shouldn’t go visit him.

SC 21“Moreover, great priest, you’re the usual instructor of five hundred priests. You have achieved such status, so he should come visit you; you shouldn’t go visit him.

SC 22“Moreover, great priest, scholars come from the four directions with requests [for instruction], asking about the techniques of ritual sacrifice. You have achieved such status, so he should come visit you; you shouldn’t go visit him.

SC 23“Moreover, great priest, King Prasenajit and King Bimbisāra respect and support you. You have achieved such status, so he should come visit you; you shouldn’t go visit him.

SC 24“Moreover, great priest, you’re rich, possess treasures, and your treasury is overflowing. You have achieved such status, so he should come visit you; you shouldn’t go visit him.

SC 25“Moreover, great priest, your wisdom is insightful, your words are learned, and you aren’t timid. You have achieved such status, so he should come visit you; you shouldn’t go visit him.

SC 26“Great teacher, you’ve perfected these eleven qualities. He should come visit you; you shouldn’t go visit him.”

Kūṭatāṇḍya Explains Why It’s Fitting to Visit the Buddha

SC 27Kūṭatāṇḍya then told the priests, “So it is, so it is! As you’ve said, I truly am endowed with these virtues; there are none that I don’t possess. Now, listen to what I say: These virtues have been achieved by the ascetic Gautama, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 28“The ascetic Gautama is descended from seven generations of fathers and mothers who were genuine, so he isn’t slighted by others. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 29“Moreover, the ascetic Gautama is handsome looking, having come from the warrior caste. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 30“Moreover, the ascetic Gautama was born to a noble house and left home for the path. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 31“Moreover, the ascetic Gautama is endowed with radiance, his caste and clan are proper, and he left home to cultivate the path. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 32“Moreover, the ascetic Gautama was born to a wealthy family that possessed great majesty, and he left home for the path. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 33“Moreover, the ascetic Gautama possesses noble precepts and has accomplished wisdom. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 34“Moreover, the ascetic Gautama’s speech is skillful, being gentle and refined. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 35“Moreover, the ascetic Gautama is the leader of an assembly, and his disciples are numerous. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 36“Moreover, the ascetic Gautama has forever destroyed craving without any intemperance. He has eliminated sorrow and fear, and his hair doesn’t stand on end. He’s joyous and cheerful. When he sees people, he commends their goodness. He skillfully teaches the results of conduct and doesn’t criticize other religions. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 37“Moreover, the ascetic Gautama is always respected and given offerings by King Prasenajit and King Bimbisāra. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 38“Moreover, the ascetic Gautama is respected and given offerings by the priest Puṣkarasārin, and the priests Brahmāyu, [Tārukkha], Śroṇatāṇḍya, Śukamāṇava Taudeyaputra respect and give offerings to him, too. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 39“Moreover, the ascetic Gautama is honored, respected, and given offerings by his disciples, and he’s respected by gods, demons, and other spirits, too. The Śākya, Kuru, Maineya, Vṛji, Malla, and Soma peoples also honor him. Having achieved such status, we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 40“Moreover, the ascetic Gautama conferred the three refuges and five precepts to King Prasenajit and King Bimbisāra. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 41“Moreover, the ascetic Gautama conferred the three refuges and five precepts to the priest Puṣkarasārin. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 42“Moreover, the ascetic Gautama conferred the three refuges and five precepts to his disciples, and he conferred them to gods and the Śākya, Kuru, and other peoples. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 43“Moreover, wherever the ascetic Gautama travels, all the people respect and give offerings to him. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 44“Moreover, when the ascetic Gautama arrives at a city or village, the inhabitants are undisturbed, and they respect and give offerings to him. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 45“Moreover, wherever the ascetic Gautama goes, non-humans, demons, and spirits don’t dare to harass him. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 46“Moreover, wherever the ascetic Gautama goes, the people living there see lights and hear heavenly music. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 47“Moreover, wherever the ascetic Gautama goes, crowds of people miss him and cry when they watch him leave. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 48“Moreover, when he first left home, the ascetic Gautama’s parents and relatives cried and felt heart-broken. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 49“Moreover, the ascetic Gautama was still young when he left home, and he renounced decorations, elephants, horses, valuable chariots, the five desires, and jewelry. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 50“Moreover, the ascetic Gautama renounced his position as a wheel-turning king and left home for the path. If he’d stayed home, he would have been king of the world’s four quarters, the ruler of everyone, and we would’ve been his subjects. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 51“Moreover, the ascetic Gautama clearly understands the teachings of Brahmā, he explains them for others, and he pays visits to Brahmā to speak with him. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 52“Moreover, the ascetic Gautama clearly understands the three types of ritual sacrifice and sixteen ritual requisites, but our previous generations and elders aren’t able to know them. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 53“Moreover, the ascetic Gautama is endowed with all thirty-two signs [of a great man]. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 54“Moreover, the ascetic Gautama is wise and insightful, and he isn’t timid. He has achieved such status, so we should go visit him; he shouldn’t come visit us.

SC 55“Moreover, the ascetic Gautama is here at [Khānumata] right now. He is a worthy to me. It would be an honor to be his guest and fitting to go have an audience with him.”

SC 56Those five hundred priests then said to Kūṭatāṇḍya, “Amazing! Extraordinary! He has such virtues? If he were to achieve just one of these virtues, he still shouldn’t come visit us. How would it be if he were endowed with all of them? It would be fitting for us all to come along and greet him.”

SC 57Kūṭatāṇḍya replied, “If you want to go, you should know that this is the time to do it.”

Kūṭatāṇḍya Visits the Buddha

SC 58Kūṭatāṇḍya then prepared horses and a treasure chariot, and he went to the rosewood grove while surrounded by those five hundred priests as well as the priests, prominent people, and householders of [Khānumata]. When he arrived, he dismounted from his chariot and proceeded on foot to the Bhagavān. After they had exchanged greetings, he sat to one side.

SC 59Some of the priests, prominent people, and householders bowed to the Buddha and sat down. Some of them exchanged greetings with him and sat down. Some of them told him their name and sat down. Some of them saluted the Buddha with their palms together and sat down. Some of them remained quiet and sat down. Once the assembly was seated and settled, Kūṭatāṇḍya said to the Buddha, “I have a question I’d like to ask if you have a moment and would permit me.”

The Buddha said, “You may ask your question.”

SC 60The priest then said to the Buddha, “I’ve heard that Gautama clearly understands the three types of ritual sacrifice and sixteen kinds of ritual requisites. Our previous generations and elders aren’t able to know them, but now we are going to perform a large sacrifice. I’ve prepared 500 bulls, 500 cows, 500 bull calves, 500 heifer calves, 500 ewes, and 500 wethers to offer as sacrifices. Today, I’ve come to ask about the way of the three ritual sacrifices and sixteen ritual requisites. If we could accomplish this sacrifice, we would obtain a great reward, the fame would be far-reaching, and both gods and people would respect us.”

SC 61The Bhagavān then told Kūṭatāṇḍya, “Now, listen closely. Listen closely and consider it well. I’ll explain this for you.”

The priest said, “Of course, Gautama! I’d be glad to listen.”

The Story of a Past King’s Large Sacrifice

SC 62The Buddha told Kūṭatāṇḍya, “A long time ago, there was a warrior king from a water-anointed clan who wanted to arrange a large sacrifice. He met with his priestly great minister and told him, ‘I possess a great fortune, and I freely enjoy the five pleasures, but I’m an old man now. My warriors are powerful; none is weak, and the treasury is overflowing. Now, I want to arrange a large sacrifice. Tell me about the way of sacrifices. What will be needed?’

SC 63“His great minister said, ‘So it is, great king! As the king has said, the country is wealthy, the army is strong, and the treasury is overflowing. However, the people harbor many evil thoughts, and they don’t practice the proper way. If a sacrifice is performed at this time, it wouldn’t accomplish the way of sacrifices, just as a thief sent to chase a thief wouldn’t become a messenger.

SC 64“‘Great king, don’t think, “These are my people. I can attack, kill, rebuke, and stop them.” Those who approach the king should be provided with what they require. Those managing businesses should be provided wealth. Those cultivating farmland should be provided cattle and seed. Putting these things to use, they will each take care of their business. When the king doesn’t oppress the people, the people will be peaceful. They’ll raise their children and be happy together.’”

SC 65The Buddha told Kūṭatāṇḍya, “Hearing what the ministers said, the king provided clothes and food to those close to him, wealth to merchants, and cattle and seed to farmers. The people each took care of their business, and they didn’t trouble each other. They raised their children and were happy together.”

SC 66The Buddha said, “The king summoned the ministers again and told them, ‘My country is wealthy, the army is strong, and the treasury is overflowing. I’ve provided for the people so that they want for nothing. They raise their children and are happy together. Now, I want to arrange a large sacrifice. Tell me about the way of sacrifices. What will be needed?’

SC 67“The ministers told the king, ‘So it is, so it is! It’s as the king says. The country is fortunate, the army is strong, and the treasury is overflowing. You’ve provided for the people so that they want for nothing. They raise their children and are happy together. If the king wants a sacrifice, he may speak with his palace wives and let them know about it.’

SC 68“The king then did as the minister said. He went into the palace and said to his wives, ‘My country is wealthy, the army is strong, and the treasury is overflowing. I possess many treasures. I want to arrange a large sacrifice.’

SC 69“Then the wives said to the king, ‘So it is, so it is! It’s as the king says. The country is wealthy, the army is strong, and the treasure is overflowing. He possesses many treasures. If he wants to arrange a large sacrifice, now would be the right time for it.’

SC 70“The king returned and told the ministers, ‘My country is wealthy, the army is strong, and the treasury is overflowing. I’ve provided for the people so that they want for nothing. They raise their children and are happy together. Now, I want a large sacrifice. I’ve told the palace wives. All of you, tell me what things will be needed for this.’

SC 71“The ministers then said to the king, ‘So it is, so it is! It’s as the king says. He wants to arrange a large sacrifice and has told the palace wives about it, but he hasn’t told the prince, crown prince, great minister, and the officers. The king should tell them.’

SC 72“Hearing what the ministers said, the king then told the princes, crown prince, ministers, and officers, ‘My country is wealthy, the army is strong, and the treasury is overflowing. I want to arrange a large sacrifice.’

SC 73“The princes, crown prince, ministers, and officers then said to the king, ‘So it is, so it is! Great king, the country is now wealthy, the army is strong, and the treasury is overflowing. If you want to arrange a sacrifice, now would be the right time for it.’

SC 74“The king again told the great minister, ‘My country is wealthy, the army is strong, and I possess many treasures. I’ve talked to my palace wives, the princes, crown prince, and even the officers. Now, I want to arrange a large sacrifice. What will be needed for this?’

SC 75“The ministers said, ‘It’s as the great king says. If he wants to arrange a sacrifice, now would be the right time for it.’

SC 76“Hearing them say this, he had a new palace built to the east of the city. Entering that new palace, the king put on a deerskin garment and rubbed incensed ghee onto his body. He also wore deer antlers on his head and had cow dung spread on the ground, which he sat and laid on. His first wife and priestly great minister selected a yellow cow. It was milked once for the king to drink, once for his wife to drink, once for the minister to drink, and once to give to the great assembly. The rest was given to its calf.

SC 77“The king then accomplished eight things, and his great minister accomplished four things. What were the eight things that the king accomplished? That warrior king was descended from seven generations of fathers and mothers who were genuine, so he wasn’t slighted by others. This was the first thing he had achieved. That king was a handsome-looking member of a warrior tribe. This was the second thing. The virtue of that king’s precepts was higher, and his wisdom was complete. This was the third thing. That king practiced a variety of skills such as riding elephants, horses, and chariots, swordsmanship, archery, and other martial arts. There was nothing that he didn’t fully know. This was the fourth thing. That king possessed great authority that brought together the lesser kings. There were none who didn’t submit to him. This was the fifth thing. That king was well-spoken. What he said was gentle, and his meaning and content were complete. This was the sixth thing. That king possessed many treasures, and his treasury was overflowing. This was the seventh thing. That king was shrewd, bold, and had no weaknesses. This was the eighth thing. That warrior king accomplished these eight things.

SC 78“What were the four things accomplished by that great minister? That priestly great minister was descended from seven generations of fathers and mothers who were genuine, so he wasn’t slighted by other people. This was the first thing.

SC 79“Furthermore, that great minister had mastered the three Vedas, could discern all the various kinds of scriptures, and was learned about all the subtleties of worldly literature. He was also skilled in the way of the great man’s signs, divining fortune and misfortune, and ritual sacrifices and etiquette. This was the second thing.

SC 80“Furthermore, that great minister was well-spoken. What he said was gentle, and his meaning and content were complete. This was the third thing.

SC 81“Furthermore, that prime minister was shrewd, bold, and had no weaknesses. There were no matters of ritual sacrifice he didn’t understand. This was the fourth thing.

SC 82“That king had accomplished these eight things, and his priestly great minister had accomplished these four things. That king then had four aids, three ways of ritual sacrifice, and sixteen ritual requisites.

SC 83“The priestly great minister went to the king’s newly built house and disclosed to him sixteen things, which dispelled the king’s doubts. What were the sixteen?

SC 84“The great minister said to the king, ‘Some people say, “Now, the warrior king wants a large sacrifice, but he’s descended from seven generations of fathers and mothers who weren’t genuine, so he’s constantly slighted by other people.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? The king is descended from seven generations of fathers and mothers who were genuine, so he isn’t slighted by other people.

SC 85“‘Sometimes, people say, “Now, the warrior king wants a large sacrifice, but he’s ugly-looking and not a member of a warrior tribe.” Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? The king is handsome-looking and a member of a warrior tribe.

SC 86“Sometimes, people say, ‘Now, the warrior king wants a large sacrifice, but he doesn’t have higher precepts, nor does he possess wisdom.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? The virtue of the king’s precepts is higher, and his wisdom is complete.

SC 87“Sometimes, people say, ‘Now, the warrior king wants a large sacrifice, but he hasn’t developed skills such as riding elephants, horses, and chariots, nor does he understand the various martial arts.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? The king has developed these skills and the arts of war and martial techniques. There’s none he doesn’t understand.

SC 88“Sometimes, people say, ‘The king wants a large sacrifice, but he doesn’t have the authority to bring lesser kings together.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? The king does have great authority that brings lesser kings together.

SC 89“Sometimes, people say, ‘The king wants a large sacrifice, but he isn’t well-spoken. His speech is harsh, and its content and meaning are incomplete.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? The king is well-spoken. His speech is gentle, and its content and meaning are complete.

SC 90“Sometimes, people say, ‘The king wants a large sacrifice, but he doesn’t have much treasure.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? The king’s treasury is overflowing with much treasure.

SC 91“Sometimes, people say, ‘The king wants a large sacrifice, but he lacks shrewdness, and his temperament is timid.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? The king is shrewd, courageous, and lacks any timidity.

SC 92“Sometimes, people say, ‘The king wants a large sacrifice, but he hasn’t consulted the women in the palace.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? The king wants a sacrifice, and he consulted the women in the palace beforehand.

SC 93“Sometimes, people say, ‘The king wants a large sacrifice, but he hasn’t consulted the princes or crown prince.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? The king wants a sacrifice, and he consulted the princes and crown prince beforehand.

SC 94“Sometimes, people say, ‘The king wants a large sacrifice, but he hasn’t consulted his ministers.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? The king wants a sacrifice, and he consulted his ministers beforehand.

SC 95“Sometimes, people say, ‘The king wants a large sacrifice, but he hasn’t consulted his officers and men.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? The king wants a sacrifice, and he consulted his officers and men beforehand.

SC 96“Sometimes, people say, ‘The king wants a large sacrifice, but his priestly great minister is descended from seven generations of fathers and mothers who weren’t genuine, so he’s always slighted by other people.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? I’m descended from seven generations of fathers and mothers who were genuine, so I’m not slighted by other people.

SC 97“Sometimes, people say, ‘The king wants a large sacrifice, but his great minister hasn’t mastered the three Vedas, nor can he discern the various scriptures or learn about the subtleties of worldly literature. He isn’t skilled in the way of the great man’s signs, divining fortune and misfortune, or ritual sacrifices and etiquette.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? I’ve mastered the three Vedas, can discern the various scriptures, and have learned about the subtleties of worldly literature. I’m skilled in the way of the great man’s signs, divining fortune and misfortune, and ritual sacrifices and etiquette.

SC 98“Sometimes, people say, ‘The king wants a large sacrifice, but his great minister isn’t well-spoken. His speech is harsh, and its content and meaning are incomplete.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? I’m well-spoken. My speech is gentle, and its content and meaning are complete.

SC 99“Sometimes, people say, ‘The king wants a large sacrifice, but his priestly great minister isn’t shrewd, his temperament is timid, and he doesn’t understand the way of ritual sacrifice.’ Supposing this were said, it wouldn’t besmirch the king. Why is that? I’m shrewd and courageous, lack any timidity, and there’s nothing about the way of ritual sacrifice that I don’t understand.”

SC 100The Buddha told Kūṭatāṇḍya, “The king had some doubts about those sixteen points, but the great minister disclosed these sixteen things to him.”

SC 101The Buddha said, “In that new palace, the great minister plainly instructed, benefited, and gladdened the king by performing ten things. What were the ten? The great minister said, ‘During the king’s ritual sacrifice, there will be a gathering of people who are and aren’t killers. Provide for them all equally. If someone comes who has killed beings, provide for them. The king himself should know, “Should someone come who hasn’t killed beings, I’ll be providing for them, too.” The reason for giving is to think of generosity in this way.

SC 102“‘If again there are thieves, adulterers, those who speak duplicitously, falsely, harshly, and frivolously, or those who are greedy, hateful, and have wrong views in the gathering, provide for them. The king himself should know, “Should some who don’t steal … and have right views come, I’ll be providing for them, too.” The reason for giving is to think of generosity in this way.’”

SC 103The Buddha told the priest, “That great minister instructed him plainly, benefiting and gladdening the king with these ten practices.”

SC 104The Buddha also told the priest, “That warrior king then had three thoughts of regret in his new home, which the great minister dispelled. What were the three? The king had this regret, ‘Now, this is a large sacrifice of mine. My large sacrifices in the past, my large sacrifices in the future, and my large sacrifices in the present have cost much treasure.’ When these three thoughts occurred to him, he felt regret.

SC 105“The great minister said, ‘The king has made large sacrifices, and his generosity in the past, future, and present has brought the merits of these sacrifices. You shouldn’t feel regretful about it.’ The king went to his new home feeling these three regrets, and the great minister dispelled them.”

SC 106The Buddha told the priest, “That water-anointed warrior king left his new home on the fifteenth-day full moon and lit a large bonfire on open ground in front of it. He held up a vessel of oil, poured it into the fire, and called out, ‘I offer this! I offer this!’

SC 107“The king’s wife heard that the king had left his new home on the fifteenth-day full moon, lit a large bonfire in front of it, held up a vessel of oil, poured it on the fire, and called out, ‘I offer this! I offer this!’ His wife and concubines brought many treasures to the king and told him, ‘These assorted treasures are to help the king conduct his sacrifice.’

SC 108“Priest, that king immediately told his wife and concubines, ‘Stop, stop! You have supported it, and my own treasure is great. It’ll be sufficient for the ritual sacrifice.’

SC 109“His wife and concubines then thought to themselves, ‘It wouldn’t be right for us to take these treasures back to the palace. If the king holds a large sacrifice to the east, then we’ll go and contribute to it.’

SC 110“Priest, later the king prepared a large sacrifice to the east, and his wife and concubines then provided these treasures to it.

SC 111“The prince and crown prince heard that the king had left the new palace on the fifteenth-day full moon, lit a large bonfire in front of it, held up a vessel of oil, poured it on the fire, and called out, ‘I offer this! I offer this!’ The prince and crown prince brought treasures to the king and told him, ‘These treasures are to help the king conduct his large sacrifice.’

SC 112“The king said, ‘Stop, stop! You have supported it, and my own wealth is great. It’ll be sufficient for the ritual sacrifice.’

SC 113“The prince and crown prince then thought to themselves, ‘It wouldn’t be right for us to take these treasures back. If the king holds a large sacrifice to the south, then we’ll go and contribute to it.’

SC 114“Thus, the great minister brought a treasure and said, ‘I wanted to help the king with the ritual sacrifice to the west.’ …

SC 115“The officers and men brought treasures and said, ‘We wanted to help the king with the ritual sacrifice to the north.’ …”

SC 116The Buddha told the priest, “When the king held the large sacrifice, he didn’t kill cattle, sheep, or other sentient beings. He only sacrificed butter, milk, sesame oil, honey, black sweets, and rock sweets.”

SC 117The Buddha told the priest, “When that warrior king held the large sacrifice, it was joyous in the beginning, middle, and end. This is the way to accomplish a ritual sacrifice.”

SC 118The Buddha told the priest, “After that warrior king’s large sacrifice, he cut off his hair and beard, put on the three Dharma robes, and left home for the path. He cultivated the four measureless mental states until his body broke up and his life ended, and he was born in the Brahma Heaven.

SC 119“After she had made her great gift, the king’s wife also cut off her hair, put on the three Dharma robes, and left home to cultivate the path. She practiced the four Brahma practices until her body broke up and her life ended, and she was born in the Brahma Heaven. After teaching the king the four methods of ritual sacrifice, the priestly great minister also made a great gift. Afterward, he cut off his hair and beard, put on the three Dharma robes, and left home to cultivate the path. He practiced the four Brahma practices until his body broke up and his life ended, and he was born in the Brahma Heaven.”

The Conversion of Kūṭatāṇḍya

SC 120The Buddha told the priest, “The king had followed the three ways of ritual sacrifice, possessed the sixteen ritual requisites, and performed that large sacrifice. What do you think about it?”

SC 121After hearing what the Buddha had said, Kūṭatāṇḍya was silent and didn’t respond. The five hundred priests who were there said to Kūṭatāṇḍya, “The ascetic Gautama’s words are wonderful. Why does the great teacher remain silent and not answer him?”

SC 122Kūṭatāṇḍya replied, “What the ascetic Gautama has taught is wonderful. It’s not that I don’t accept it. The reason I was silent was because I was thinking about it. The ascetic Gautama has explained this subject, but he didn’t say he heard it from someone else, so I was silently thinking, ‘Was the ascetic Gautama that warrior king at the time? Or was he that priestly great minister?’”

SC 123The Bhagavān then told Kūṭatāṇḍya , “Good, good! You’ve examined the Tathāgata and correctly ascertained that he is proper. When that warrior king performed his large sacrifice, was he a different person? Don’t imagine that, for he was myself. That was when I reached the utmost wisdom of great generosity.”

SC 124Kūṭatāṇḍya said to the Buddha, “Precisely these three ways of ritual sacrifice and possession of sixteen ritual requisites obtain a great reward, but is there something else that’s greater?”

The Buddha said, “There is.”

SC 125The priest asked, “What is it?”

The Buddha said, “If someone can always provide support to the Saṅgha and doesn’t discontinue it, their virtue is greater than that of the three ways of ritual sacrifice and possession of sixteen ritual requisites.”

SC 126“Is there something else that’s greater than this virtue of always providing support to the Saṅgha and not discontinuing it, which is itself greater than that of the three ways of ritual sacrifice and possession of sixteen ritual requisites?”

The Buddha said, “There is.”

SC 127“What is it?”

The Buddha said, “Erecting monasteries and raised halls for the Saṅgha of the four directions is a gift that’s much greater than that of the three ways of ritual sacrifice and possession of sixteen ritual requisites or supporting the Saṅgha and not discontinuing it.”

SC 128“Is there something else that’s greater than this virtue of erecting monasteries and raised halls for the saṃgha in the four directions, which is itself greater than that of the three ways of ritual sacrifice and possession of sixteen ritual requisites or supporting the Saṅgha and not discontinuing it?”

The Buddha said, “There is.”

SC 129“What is it?”

The Buddha said, “Suppose someone performs the three ways of ritual sacrifice and possesses sixteen ritual requisites, supports the Saṅgha and doesn’t discontinue it, and they erect monasteries and raised halls for the Saṅgha in the four directions. Those things aren’t equal to producing a joyous mind and declaring, ‘I take refuge in the Buddha, take refuge in the Dharma, and take refuge in the Saṅgha.’ The merit of this is greater.”

SC 130“Is there something else that’s greater than the reward that’s obtained by these three refuges?”

The Buddha said, “There is.”

SC 131“What is it?”

The Buddha said, “Suppose someone were to accept and practice the five precepts with a joyous heart for their whole life, not killing, stealing, engaging in sex, lying, or drinking alcohol. This merit is greater.”

SC 132“Is there something else that’s greater than the great reward obtained from these three ways of ritual sacrifice … five precepts?”

The Buddha said, “There is.”

SC 133“What is it?”

The Buddha said, “Suppose someone is able to be compassionately mindful of all sentient beings for as long as it takes to pull a squirt of milk from a cow. The merit of that is much greater.”

SC 134“Is there something else that’s greater than the great reward obtained by these three ways of ritual sacrifice … compassion?”

The Buddha said, “There is.”

SC 135“What is it?”

The Buddha said, “Suppose a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One appears in the world, and someone leaves home to cultivate the path of that Buddha’s teaching. This equips him with a variety of virtues … they perfect the three insights, destroy the darkness of ignorance, and possess the illumination of wisdom. Why is that? The merit of this is much greater because they aren’t negligent and happily dwell in seclusion.”

SC 136Kūṭatāṇḍya again said to the Buddha, “Gautama, I was going to perform a ritual sacrifice that requires five hundred head of cattle and sheep each. Now, I will let them all go so that they can find their own water and grass. I take refuge in the Buddha, take refuge in the Dharma, and take refuge in the Saṅgha. Permit me to become a layman in the correct teaching. From now on, I won’t kill, steal, engage in sex, lie, or drink alcohol for my whole life. Please let the Bhagavān and the great assembly accept my request!” The Bhagavān silently accepted it.

SC 137The priest then saw that the Buddha had silently accepted his request. He got up, bowed to the Buddha, and circled him three times before leaving. He went home and prepared a variety of delicious foods.

SC 138The next day, the Bhagavān put on his robe and took his bowl. Accompanied by a large assembly of 1,250 monks, he went to the priest’s home where they prepared seats and sat down. The priest then personally served them food, offering it to the Buddha and Saṅgha. When they were finished eating, they left with their bowls. When they were done washing them, the Buddha composed verses for the priest:

“Fire is the best of sacrifices;
Poetry is the best for chanting;
The king is the best among people;
The ocean is best among rivers;
The moon is the best among stars;
And the sun is best among lights.

Up, down, and in the four directions,
Among all living things that exist,
Whether gods or worldly people,
Only the Buddha is supreme.
Someone looking for great fortune
Should support the three jewels.”

The Liberation of Kūṭatāṇḍya

SC 139The priest Kūṭatāṇḍya then fetched a small chair and sat in front of the Buddha. The Bhagavān gradually taught him the Dharma. He instructed him plainly, benefiting and making him glad. He discoursed on generosity, precepts, birth in heaven, the great danger of desire, the obstacle to going upstream, and the superiority of escape. He discerned and made clear the pure practices. Then, the Bhagavān saw that the priest’s mind had become flexible, his hindrances were reduced, and he was easily trained. He taught him the truth of suffering according to the eternal teaching of Buddhas, discerning and making it clear. He taught the noble truth of formation, the noble truth of cessation, and the noble truth of escape.

SC 140The priest Kūṭatāṇḍya became far removed from dirt and separated from defilement right where he sat, and he attained purification of the Dharma vision. Like a pristine white muslin that’s easily stained, Kūṭatāṇḍya was likewise. He saw the Dharma and attained the Dharma. Obtaining its fruit, he stood in certainty not because of belief in someone else and attained fearlessness. He said to the Buddha, “Now, I seriously take refuge in the Buddha, Dharma, and noble Saṅgha three times. Please let the Buddha permit me to become a layman in the correct teaching. From now on, I won’t kill, steal, engage in sex, lie, or drink alcohol for my whole life.”

SC 141He also seriously said to the Buddha, “Please let the Bhagavān accept my invitation to stay for seven days.” The Bhagavān silently accepted it. The priest personally served meals to the Buddha and Saṅgha for seven days. After the week had passed, the Buddha continued travelling among the people.

SC 142It wasn’t long after the Buddha departed that Kūṭatāṇḍya became ill, and his life ended.

SC 143A group of monks heard that Kūṭatāṇḍya had supported the Buddha for seven days and then fell ill and died not long afterward. They thought to themselves, “That man’s life has ended, but where did he go?”

SC 144Those monks went to the Buddha, bowed their heads at his feet, and sat to one side. They asked, “Now that Kūṭatāṇḍya ’s life has ended, where will he be born?”

SC 145The Buddha told the monks, “That man purely cultivated the religious practice and accomplished one state after the next, and he wasn’t disturbed by anything in the teaching. Because he ended the five lower fetters, his Parinirvāṇa was in the present. He didn’t return to this world.”

SC 146When the monks heard what the Buddha taught, they rejoiced and approved.