BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Hai tính chất của hạt giống nên được hành trì,’ hai tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như hạt giống dầu là ít ỏi, đã được gieo ở thửa ruộng tốt, trong khi trời ban cho cơn mưa đúng đắn, thì sẽ tạo ra được rất nhiều kết quả. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, giới đã được thực hành theo cách nào mà sẽ tạo ra được toàn bộ quả vị của Sa-môn, thì vị hành giả thiết tha tu tập nên thực hành đúng đắn theo cách như vậy. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của hạt giống nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, hạt giống đã được trồng ở thửa ruộng khéo được làm sạch sẽ thì phát triển vô cùng nhanh chóng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập khéo nắm giữ được ý, làm cho ý được thanh tịnh ở căn nhà trống vắng, rồi đặt ý vào thửa ruộng cao quý là sự thiết lập niệm, thì ý phát triển vô cùng nhanh chóng. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của hạt giống nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được trưởng lão Anuruddha nói đến:
‘Giống như hạt giống được thiết lập ở thửa ruộng sạch sẽ, kết quả của nó là dồi dào, và còn làm cho người nông dân mừng rỡ.
Y như thế ấy, tâm của vị hành giả đã được làm cho thanh tịnh ở căn nhà trống vắng thì phát triển vô cùng nhanh chóng ở thửa ruộng là sự thiết lập niệm.’”
Câu hỏi về tính chất của hạt giống là thứ ba.
“Bhante nāgasena, ‘bījassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
“Yathā, mahārāja, bījaṁ appakampi samānaṁ bhaddake khette vuttaṁ deve sammā dhāraṁ pavecchante subahūni phalāni anudassati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yathā paṭipāditaṁ sīlaṁ kevalaṁ sāmaññaphalamanudassati.
Evaṁ sammā paṭipajjitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, bījassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, bījaṁ suparisodhite khette ropitaṁ khippameva saṁvirūhati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānasaṁ supariggahitaṁ suññāgāre parisodhitaṁ satipaṭṭhānakhettavare khittaṁ khippameva virūhati.
Idaṁ, mahārāja, bījassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena anuruddhena—
‘Yathāpi khette parisuddhe,
bījañcassa patiṭṭhitaṁ;
Vipulaṁ tassa phalaṁ hoti,
api toseti kassakaṁ.
Tatheva yogino cittaṁ,
suññāgāre visodhitaṁ;
Satipaṭṭhānakhettamhi,
khippameva virūhatī’”ti.
Bījaṅgapañho tatiyo.
PTS vp En 296 PTS cs 5 ‘Venerable Nāgasena, those two qualities of seed which you say he ought to have, which are they?’
‘Just, O king, as seed, tiny though it be, yet if sown in good soil, and if the god rains aright, will give abundant fruit; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, so conduct himself aright that the righteousness of his life may give abundantly of the fruits of Samanaship. This, O king, is the first quality of seed which he ought to have.
PTS cs 6 ‘And again, O king, as seed planted in well-weeded soil comes quickly to maturity; just so, O king, will his mind, when well-mastered, and well-purified in solitude, if it be cast by the strenuous Bhikshu, earnest in effort, into the excellent field of self-possession, come quickly to maturity. This, O king, is the second quality of seed which he ought to have. PTS vp Pali 376 For it was said, O king, by Anuruddha, the Elder:
“If seed be sown on a well-weeded field,
Its fruit, abounding, will rejoice the sower.
So the recluse’s heart, in solitude made pure,
Matures full fast in self-possession’s field.”’
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Hai tính chất của hạt giống nên được hành trì,’ hai tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như hạt giống dầu là ít ỏi, đã được gieo ở thửa ruộng tốt, trong khi trời ban cho cơn mưa đúng đắn, thì sẽ tạo ra được rất nhiều kết quả. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, giới đã được thực hành theo cách nào mà sẽ tạo ra được toàn bộ quả vị của Sa-môn, thì vị hành giả thiết tha tu tập nên thực hành đúng đắn theo cách như vậy. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của hạt giống nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, hạt giống đã được trồng ở thửa ruộng khéo được làm sạch sẽ thì phát triển vô cùng nhanh chóng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập khéo nắm giữ được ý, làm cho ý được thanh tịnh ở căn nhà trống vắng, rồi đặt ý vào thửa ruộng cao quý là sự thiết lập niệm, thì ý phát triển vô cùng nhanh chóng. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của hạt giống nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được trưởng lão Anuruddha nói đến:
‘Giống như hạt giống được thiết lập ở thửa ruộng sạch sẽ, kết quả của nó là dồi dào, và còn làm cho người nông dân mừng rỡ.
Y như thế ấy, tâm của vị hành giả đã được làm cho thanh tịnh ở căn nhà trống vắng thì phát triển vô cùng nhanh chóng ở thửa ruộng là sự thiết lập niệm.’”
Câu hỏi về tính chất của hạt giống là thứ ba.
“Bhante nāgasena, ‘bījassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
“Yathā, mahārāja, bījaṁ appakampi samānaṁ bhaddake khette vuttaṁ deve sammā dhāraṁ pavecchante subahūni phalāni anudassati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yathā paṭipāditaṁ sīlaṁ kevalaṁ sāmaññaphalamanudassati.
Evaṁ sammā paṭipajjitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, bījassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, bījaṁ suparisodhite khette ropitaṁ khippameva saṁvirūhati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānasaṁ supariggahitaṁ suññāgāre parisodhitaṁ satipaṭṭhānakhettavare khittaṁ khippameva virūhati.
Idaṁ, mahārāja, bījassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena anuruddhena—
‘Yathāpi khette parisuddhe,
bījañcassa patiṭṭhitaṁ;
Vipulaṁ tassa phalaṁ hoti,
api toseti kassakaṁ.
Tatheva yogino cittaṁ,
suññāgāre visodhitaṁ;
Satipaṭṭhānakhettamhi,
khippameva virūhatī’”ti.
Bījaṅgapañho tatiyo.