Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật trú trong vườn Trúc, khu Ca-lan-đà, thành Vương xá. Bấy giờ, Tôn giả A-nan ở một mình chỗ vắng, trong lúc thiền tịnh nghĩ rằng: ‘Thế Tôn nói ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, không khổ không lạc thọ; lại nói những gì thuộc về thọ đều là khổ. Vậy điều này có nghĩa gì?’
Suy nghĩ vậy rồi, sau khi từ thiền tịnh tỉnh giấc, đi đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ dưới chân Phật, rồi đứng lui qua một bên, bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, lúc con một mình ở chỗ vắng, thiền tịnh tư duy rằng: ‘Như lời Thế Tôn nói ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, không khổ không lạc thọ; lại nói những gì thuộc về thọ đều là khổ. Vậy điều này có nghĩa gì?”
Phật bảo A-nan:
“Ta, vì tất cả hành là vô thường, tất cả hành là pháp biến đổi, nên nói những gì thuộc về thọ đều là khổ. Lại nữa A-nan, Ta, vì các hành tuần tự tịch diệt, vì các hành tuần tự tĩnh chỉ, nên Ta nói tất cả thọ đều là khổ.”
A-nan bạch Phật:
“Thế Tôn vì các hành tuần tự tịch diệt mà nói, là nghĩa thế nào?”
Phật bảo A-nan:
“Khi nhập Sơ thiền, thì ngôn ngữ tich diệt. Nhập Nhị thiền thì giác quán tịch diệt. Nhập Tam thiền, tâm hỷ tịch diệt. Nhập Tứ thiền, hơi thở ra vào tịch diệt. Nhập Không nhập xứ, sắc tưởng tịch diệt. Nhập Thức nhập xứ, tưởng không nhập xứ vắng lặng. Nhập Vô sở hữu nhập xứ, tưởng thức nhập xứ tịch diệt. Nhập Phi tưởng phi phi tưởng nhập xứ, tưởng vô sở hữu nhập xứ tịch diệt. Nhập Tưởng thọ diệt, tưởng và thọ tịch diệt. Đó gọi là các hành dần dần vắng lặng.”
A-nan bạch Phật:
“Thế Tôn vì các hành tuần tự tĩnh chỉ mà nói, là nghĩa thế nào?”
Phật bảo A-nan:
“Khi nhập Sơ thiền, ngôn ngữ tĩnh chỉ. Nhập Nhị thiền thì giác quán tĩnh chỉ. Nhập Tam thiền, tâm hỷ tĩnh chỉ. Nhập Tứ thiền, hơi thở ra vào tĩnh chỉ. Nhập Không nhập xứ, sắc tưởng tĩnh chỉ. Nhập Thức nhập xứ, tưởng không nhập xứ tĩnh chỉ. Nhập Vô sở hữu nhập xứ, tưởng thức nhập xứ tĩnh chỉ. Nhập Phi tưởng phi phi tưởng nhập xứ, tưởng vô sở hữu nhập xứ tĩnh chỉ. Nhập Tưởng thọ diệt, tưởng và thọ tĩnh chỉ. Đó gọi là các hành tuần tự tĩnh chỉ.”
A-nan bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, có phải đó gọi là các hành tuần tự tĩnh chỉ?”
Phật bảo A-nan:
“Lại có sự tĩnh chỉ thù thắng, tĩnh chỉ kỳ đặc, tĩnh chỉ tối thượng, tĩnh chỉ vô thượng. Sự tĩnh chỉ như vậy, đối với những sự tĩnh chỉ khác, không có gì hơn được.”
A-nan bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, những gì là tĩnh chỉ thù thắng, tĩnh chỉ kỳ đặc, tĩnh chỉ tối thượng, tĩnh chỉ vô thượng. Sự tĩnh chỉ như vậy, đối với những sự tĩnh chỉ khác, không có gì hơn được?”
Phật bảo A-nan:
“Đối với tham dục, mà tâm ly nhiễm, giải thoát; với sân nhuế, mà tâm ly nhiễm, giải thoát; đó gọi là tĩnh chỉ thù thắng, tĩnh chỉ kỳ đặc, tĩnh chỉ tối thượng, tĩnh chỉ vô thượng. Sự tĩnh chỉ như vậy, đối với những sự tĩnh chỉ khác, không có gì hơn được.”
Phật nói kinh này xong, Tôn giả A-nan nghe những gì Đức Phật đã dạy, hoan hỷ phụng hành.
如是我聞：
一時，佛住王舍城迦蘭陀T 0121a20竹園。
爾時，尊者阿難獨一靜處禪思，念言：「世T 0121a21尊說三受——樂受、苦受、不苦不樂受，又復說諸T 0121a22所有受悉皆是苦，此有何義？」作是念已，從T 0121a23禪起，詣世尊所，稽首禮足，退住一面，白T 0121a24佛言：「世尊！我獨一靜處禪思，念言：『如世尊T 0121a25說三受——樂受、苦受、不苦不樂受，又說一切諸T 0121a26受悉皆是苦，此有何義？』」
佛告阿難：「我以一T 0121a27切行無常故，一切行變易法故，說諸所有T 0121a28受悉皆是苦。又復，阿難！我以諸行漸次寂T 0121a29滅故說，以諸行漸次止息故說，一切諸受T 0121b01悉皆是苦。」
阿難白佛言：「云何？世尊！以諸受T 0121b02漸次寂滅故說？」
佛告阿難：「初禪正受時，言T 0121b03語寂滅，第二禪正受時，覺觀寂滅，第三禪正T 0121b04受時，喜心寂滅，第四禪正受時，出入息寂滅；T 0121b05空入處正受時，色想寂滅，識入處正受時，空T 0121b06入處想寂滅，無所有入處正受時，識入處想T 0121b07寂滅，非想非非想入處正受時，無所有入處T 0121b08想寂滅，想受滅正受時，想受寂滅，是名漸T 0121b09次諸行寂滅。」
阿難白佛言：「世尊！云何漸次諸T 0121b10行止息？」
佛告阿難：「初禪正受時，言語止息，T 0121b11二禪正受時，覺觀止息，三禪正受時，喜心T 0121b12止息，四禪正受時，出入息止息；空入處正受T 0121b13時，色想止息，識入處正受時，空入處想止T 0121b14息，無所有入處正受時，識入處想止息，非想T 0121b15非非想入處正受時，無所有入處想止息，想T 0121b16受滅正受時，想受止息，是名漸次諸行止息。」
T 0121b17阿難白佛：「世尊！是名漸次諸行止息。」
佛T 0121b18告阿難：「復有勝止息、奇特止息、上止息、無T 0121b19上止息。如是止息，於餘止息無過上者。」
阿T 0121b20難白佛：「何等為勝止息、奇特止息、上止息、T 0121b21無上止息，諸餘止息無過上者？」
佛告阿難：T 0121b22「於貪欲心不樂、解脫，恚、癡心不樂、解脫，是T 0121b23名勝止息、奇特止息、上止息、無上止息，諸T 0121b24餘止息無過上者。」
佛說此經已，尊者阿難T 0121b25聞佛所說，歡喜奉行。
T 0121b26 SC 1Thus have I heard. At one time, the Buddha was abiding in Rājagṛha in the Kalandaka Bamboo Garden. At that time, Venerable Ānanda was alone in a solitary place, contemplating in dhyāna, and thinking, “The Bhagavān has spoken of three types of sensations: sensations of pleasure, sensations of pain, and sensations of neither pleasure nor pain. Moreover, all of these sensations are spoken of as suffering. What does this mean?”
SC 2After thinking this, he arose from dhyāna and went to the place of the Bhagavān. Bowing at his feet, he stood to one side and addressed the Buddha, saying, “Bhagavān, I was alone at a solitary place, in dhyāna thinking, “The Bhagavān has spoken of three types of sensations: sensations of pleasure, sensations of pain, and sensations of neither pleasure nor pain. Moreover, all of these sensations are spoken of as suffering. What does this mean?” The Buddha said to Ānanda, “The reason I say this is because they are all conditioned and impermanent. Because all are conditioned dharmas subject to change, these sensations are in each case spoken of as suffering. Moreover, Ānanda, I say that because these conditions are gradually extinguished, because these conditions gradually subside, that all sensations are entirely suffering.”
SC 3Ānanda addressed the Buddha, saying, “How, Bhagavān, are sensations gradually extinguished?” The Buddha spoke to Ānanda, saying, “[1] When in the First Dhyāna, words and speech are extinguished. [2] When in the Second Dhyāna, vitarka and vicāra are extinguished. [3] When in the Third Dhyāna, mental joy is extinguished. [4] When in the Fourth Dhyāna, inhalation and exhalation are extinguished. [5] When in the realm of infinite space, the appearance of form is extinguished. [6] When in the realm of infinite consciousness, the appearance of the realm of infinite space is extinguished. [7] When in the realm of nothingness, the realm of infinite consciousness is extinguished. [8] When in the realm of neither perception nor non-perception, the realm of nothingness is extinguished. [9] With the extinction of perceptions and sensations, then perceptions and sensations have been extinguished. This is called the gradual extinction of conditions.”
SC 4Ānanda addressed the Buddha, saying, “Bhagavān, how do the various conditions gradually subside?” The Buddha spoke to Ānanda, saying, “[1] When in the First Dhyāna, words and speech subside. [2] When in the Second Dhyāna, vitarka and vicāra subside. [3] When in the Third Dhyāna, mental joy subsides. [4] When in the Fourth Dhyāna, inhalation and exhalation subside. [5] When in the realm of infinite space, the appearance of form subsides. [6] When in the realm of infinite consciousness, the appearance of the realm of infinite space subsides. [7] When in the realm of nothingness, the realm of infinite consciousness subsides. [8] When in the realm of neither perception nor non-perception, the realm of nothingness subsides. [9] With the extinction of perceptions and sensations, then perceptions and sensations have subsided. This is called the gradual subsiding of conditions.” Ānanda addressed the Buddha, saying, “Bhagavān, this is called the gradual subsiding of conditions.”
SC 5The Buddha spoke to Ānanda, saying, “There is also the supreme subsiding, the extraordinary subsiding, the foremost subsiding, the highest subsiding.” Ānanda addressed the Buddha, saying, “What is the supreme subsiding, extraordinary subsiding, foremost subsiding, the highest subsiding, unsurpassed by other subsidings?” The Buddha said to Ānanda, “Toward craving and desires, the mind is dispassionate and liberated. Toward anger and delusion, the mind is dispassionate and liberated. This is what is called the supreme subsiding, extraordinary subsiding, foremost subsiding, the highest subsiding, unsurpassed by other subsidings.”
SC 6After the Buddha had spoken this sūtra, then Venerable Ānanda heard what the Buddha had said, and blissfully practiced in accordance.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật trú trong vườn Trúc, khu Ca-lan-đà, thành Vương xá. Bấy giờ, Tôn giả A-nan ở một mình chỗ vắng, trong lúc thiền tịnh nghĩ rằng: ‘Thế Tôn nói ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, không khổ không lạc thọ; lại nói những gì thuộc về thọ đều là khổ. Vậy điều này có nghĩa gì?’
Suy nghĩ vậy rồi, sau khi từ thiền tịnh tỉnh giấc, đi đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ dưới chân Phật, rồi đứng lui qua một bên, bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, lúc con một mình ở chỗ vắng, thiền tịnh tư duy rằng: ‘Như lời Thế Tôn nói ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, không khổ không lạc thọ; lại nói những gì thuộc về thọ đều là khổ. Vậy điều này có nghĩa gì?”
Phật bảo A-nan:
“Ta, vì tất cả hành là vô thường, tất cả hành là pháp biến đổi, nên nói những gì thuộc về thọ đều là khổ. Lại nữa A-nan, Ta, vì các hành tuần tự tịch diệt, vì các hành tuần tự tĩnh chỉ, nên Ta nói tất cả thọ đều là khổ.”
A-nan bạch Phật:
“Thế Tôn vì các hành tuần tự tịch diệt mà nói, là nghĩa thế nào?”
Phật bảo A-nan:
“Khi nhập Sơ thiền, thì ngôn ngữ tich diệt. Nhập Nhị thiền thì giác quán tịch diệt. Nhập Tam thiền, tâm hỷ tịch diệt. Nhập Tứ thiền, hơi thở ra vào tịch diệt. Nhập Không nhập xứ, sắc tưởng tịch diệt. Nhập Thức nhập xứ, tưởng không nhập xứ vắng lặng. Nhập Vô sở hữu nhập xứ, tưởng thức nhập xứ tịch diệt. Nhập Phi tưởng phi phi tưởng nhập xứ, tưởng vô sở hữu nhập xứ tịch diệt. Nhập Tưởng thọ diệt, tưởng và thọ tịch diệt. Đó gọi là các hành dần dần vắng lặng.”
A-nan bạch Phật:
“Thế Tôn vì các hành tuần tự tĩnh chỉ mà nói, là nghĩa thế nào?”
Phật bảo A-nan:
“Khi nhập Sơ thiền, ngôn ngữ tĩnh chỉ. Nhập Nhị thiền thì giác quán tĩnh chỉ. Nhập Tam thiền, tâm hỷ tĩnh chỉ. Nhập Tứ thiền, hơi thở ra vào tĩnh chỉ. Nhập Không nhập xứ, sắc tưởng tĩnh chỉ. Nhập Thức nhập xứ, tưởng không nhập xứ tĩnh chỉ. Nhập Vô sở hữu nhập xứ, tưởng thức nhập xứ tĩnh chỉ. Nhập Phi tưởng phi phi tưởng nhập xứ, tưởng vô sở hữu nhập xứ tĩnh chỉ. Nhập Tưởng thọ diệt, tưởng và thọ tĩnh chỉ. Đó gọi là các hành tuần tự tĩnh chỉ.”
A-nan bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, có phải đó gọi là các hành tuần tự tĩnh chỉ?”
Phật bảo A-nan:
“Lại có sự tĩnh chỉ thù thắng, tĩnh chỉ kỳ đặc, tĩnh chỉ tối thượng, tĩnh chỉ vô thượng. Sự tĩnh chỉ như vậy, đối với những sự tĩnh chỉ khác, không có gì hơn được.”
A-nan bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, những gì là tĩnh chỉ thù thắng, tĩnh chỉ kỳ đặc, tĩnh chỉ tối thượng, tĩnh chỉ vô thượng. Sự tĩnh chỉ như vậy, đối với những sự tĩnh chỉ khác, không có gì hơn được?”
Phật bảo A-nan:
“Đối với tham dục, mà tâm ly nhiễm, giải thoát; với sân nhuế, mà tâm ly nhiễm, giải thoát; đó gọi là tĩnh chỉ thù thắng, tĩnh chỉ kỳ đặc, tĩnh chỉ tối thượng, tĩnh chỉ vô thượng. Sự tĩnh chỉ như vậy, đối với những sự tĩnh chỉ khác, không có gì hơn được.”
Phật nói kinh này xong, Tôn giả A-nan nghe những gì Đức Phật đã dạy, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus have I heard. At one time, the Buddha was abiding in Rājagṛha in the Kalandaka Bamboo Garden. At that time, Venerable Ānanda was alone in a solitary place, contemplating in dhyāna, and thinking, “The Bhagavān has spoken of three types of sensations: sensations of pleasure, sensations of pain, and sensations of neither pleasure nor pain. Moreover, all of these sensations are spoken of as suffering. What does this mean?”
SC 2After thinking this, he arose from dhyāna and went to the place of the Bhagavān. Bowing at his feet, he stood to one side and addressed the Buddha, saying, “Bhagavān, I was alone at a solitary place, in dhyāna thinking, “The Bhagavān has spoken of three types of sensations: sensations of pleasure, sensations of pain, and sensations of neither pleasure nor pain. Moreover, all of these sensations are spoken of as suffering. What does this mean?” The Buddha said to Ānanda, “The reason I say this is because they are all conditioned and impermanent. Because all are conditioned dharmas subject to change, these sensations are in each case spoken of as suffering. Moreover, Ānanda, I say that because these conditions are gradually extinguished, because these conditions gradually subside, that all sensations are entirely suffering.”
SC 3Ānanda addressed the Buddha, saying, “How, Bhagavān, are sensations gradually extinguished?” The Buddha spoke to Ānanda, saying, “[1] When in the First Dhyāna, words and speech are extinguished. [2] When in the Second Dhyāna, vitarka and vicāra are extinguished. [3] When in the Third Dhyāna, mental joy is extinguished. [4] When in the Fourth Dhyāna, inhalation and exhalation are extinguished. [5] When in the realm of infinite space, the appearance of form is extinguished. [6] When in the realm of infinite consciousness, the appearance of the realm of infinite space is extinguished. [7] When in the realm of nothingness, the realm of infinite consciousness is extinguished. [8] When in the realm of neither perception nor non-perception, the realm of nothingness is extinguished. [9] With the extinction of perceptions and sensations, then perceptions and sensations have been extinguished. This is called the gradual extinction of conditions.”
SC 4Ānanda addressed the Buddha, saying, “Bhagavān, how do the various conditions gradually subside?” The Buddha spoke to Ānanda, saying, “[1] When in the First Dhyāna, words and speech subside. [2] When in the Second Dhyāna, vitarka and vicāra subside. [3] When in the Third Dhyāna, mental joy subsides. [4] When in the Fourth Dhyāna, inhalation and exhalation subside. [5] When in the realm of infinite space, the appearance of form subsides. [6] When in the realm of infinite consciousness, the appearance of the realm of infinite space subsides. [7] When in the realm of nothingness, the realm of infinite consciousness subsides. [8] When in the realm of neither perception nor non-perception, the realm of nothingness subsides. [9] With the extinction of perceptions and sensations, then perceptions and sensations have subsided. This is called the gradual subsiding of conditions.” Ānanda addressed the Buddha, saying, “Bhagavān, this is called the gradual subsiding of conditions.”
SC 5The Buddha spoke to Ānanda, saying, “There is also the supreme subsiding, the extraordinary subsiding, the foremost subsiding, the highest subsiding.” Ānanda addressed the Buddha, saying, “What is the supreme subsiding, extraordinary subsiding, foremost subsiding, the highest subsiding, unsurpassed by other subsidings?” The Buddha said to Ānanda, “Toward craving and desires, the mind is dispassionate and liberated. Toward anger and delusion, the mind is dispassionate and liberated. This is what is called the supreme subsiding, extraordinary subsiding, foremost subsiding, the highest subsiding, unsurpassed by other subsidings.”
SC 6After the Buddha had spoken this sūtra, then Venerable Ānanda heard what the Buddha had said, and blissfully practiced in accordance.