BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, nước này trong khi được đun nóng ở ngọn lửa thì kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại. Thưa ngài Nāgasena, vậy có phải nước sinh tồn? Có phải nước trong khi đùa giỡn thì phát ra âm thanh? Hay là trong khi bị vật khác quấy nhiễu thì phát ra âm thanh?”
“Tâu đại vương, nước dĩ nhiên không sinh tồn. Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Tâu đại vương, thêm nữa do tính chất mạnh bạo của lực đốt nóng ở ngọn lửa khiến nước kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại.”
“Thưa ngài Nāgasena, ở đây một số ngoại đạo khước từ nước lạnh (cho là): ‘Nước sinh tồn,’ nên đun nóng nước, và thọ dụng vật dơ bẩn. Những người ấy chê trách, xem thường các ngài rằng: ‘Các Sa-môn Thích tử hãm hại sự sống có một giác quan.’ Xin ngài hãy xua đi, đuổi đi, loại trừ đi sự chê trách, sự xem thường ấy của họ.”
“Tâu đại vương, nước dĩ nhiên không sinh tồn. Tâu đại vương, không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Tâu đại vương, thêm nữa do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại. Tâu đại vương, giống như nước tụ ở hố, ao, suối, hồ, vũng, hốc, khe, giếng, trũng, đầm sen bị cạn đi và biến mất vì tính chất mạnh bạo về năng lực của gió và sức nóng, trong trường hợp ấy có phải nước cũng kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại?”
“Thưa ngài, không có.”
BJT 2“Tâu đại vương, nếu nước sinh tồn, trong trường hợp ấy nước cũng có thể phát ra âm thanh. Tâu đại vương, cũng vì lý do này xin ngài hãy nhận biết rằng: ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại.’
Tâu đại vương, xin ngài hãy lắng nghe thêm lý lẽ khác nữa (nói rằng): ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh.’ Tâu đại vương, khi nước được trộn với các hột gạo rồi được bỏ vào nồi, đậy lại, chưa đặt lên bếp, trong trường hợp ấy có phải cũng nước phát ra âm thanh?”
“Thưa ngài, không có. Là không dao động, hoàn toàn yên tĩnh.”
“Tâu đại vương, trái lại cũng chính nước ấy được bỏ vào nồi, rồi châm lửa, đặt ở bếp, trong trường hợp ấy có phải nước là không dao động, hoàn toàn yên tĩnh?”
“Thưa ngài, không đúng. Nó dao động, bị khuấy động, chuyển động, dấy động, bị nổi sóng, di chuyển trên dưới khắp các hướng, trồi lên, trào ra, có màng bọt.”
“Tâu đại vương, vậy thì tại sao nước ấy ở trạng thái bình thường lại không dao động, hoàn toàn yên tĩnh? Tại sao khi được đặt ở ngọn lửa thì lại dao động, bị khuấy động, chuyển động, dấy động, bị nổi sóng, di chuyển trên dưới khắp các hướng, có màng bọt?”
“Thưa ngài, nước ở trạng thái bình thường không dao động. Tuy nhiên, khi đặt ở ngọn lửa, do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại.”
“Tâu đại vương, cũng vì lý do này, xin ngài nhận biết rằng: ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh.’
BJT 3Tâu đại vương, xin ngài hãy lắng nghe thêm lý lẽ khác nữa (nói rằng): ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh.’ Tâu đại vương, có phải nước ấy được để vào lu nước ở mỗi nhà rồi đậy lại?”
“Thưa ngài, đúng vậy.”
“Tâu đại vương, phải chăng nước ấy cũng dao động, bị khuấy động, chuyển động, dấy động, bị nổi sóng, di chuyển trên dưới khắp các hướng, trồi lên, trào ra, có màng bọt?”
“Thưa ngài, không có. Nó không dao động, ở trạng thái bình thường, là nước đã được để vào lu nước.”
“Tâu đại vương, vậy ngài có được nghe trước đây là nước ở đại dương dao động, bị khuấy động, chuyển động, dấy động, bị nổi sóng, di chuyển trên dưới khắp các hướng, trồi lên, trào ra, có màng bọt, vươn lên rồi vỗ vào bờ, phát ra âm thanh nhiều loại?”
“Thưa ngài, đúng vậy. Điều này đã được trẫm nghe trước đây và đã được thấy trước đây là nước ở đại dương vươn lên không trung một trăm cánh tay thậm chí đến hai trăm cánh tay.”
“Tâu đại vương, tại sao nước được để vào lu nước không dao động, không phát ra âm thanh? Và tại sao nước ở đại dương lại dao động và phát ra âm thanh?”
“Thưa ngài, nước ở đại dương dao động, phát ra âm thanh vì tính chất mạnh bạo về năng lực của gió. Còn nước được để vào lu nước không bị kích động bởi bất cứ cái gì nên không dao động, không phát ra âm thanh.”
“Tâu đại vương, giống như nước ở đại dương dao động, phát ra âm thanh vì tính chất mạnh bạo về năng lực của gió, tương tợ y như thế nước phát ra âm thanh vì tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa. Tâu đại vương, thế không phải cái trống khô ráo, được phủ căng tấm da trâu khô ráo, thì phát ra âm thanh?”
“Thưa ngài, đúng vậy.”
“Tâu đại vương, phải chăng cũng có sự sống hoặc sinh mạng ở cái trống?”
“Thưa ngài, không đúng.”
“Tâu đại vương, vậy thì tại sao cái trống lại phát ra âm thanh?”
“Thưa ngài, do sự ra sức phù hợp của người nữ hoặc người nam.”
“Tâu đại vương, giống như cái trống phát ra âm thanh do sự ra sức phù hợp của người nữ hoặc người nam, tương tợ y như thế do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh. Tâu đại vương, cũng vì lý do này, xin ngài nhận biết rằng: ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh.’
BJT 4Tâu đại vương, giờ đối với chúng tôi cũng có điều cần hỏi dành cho đại vương, như vậy thì câu hỏi này là khéo được giải quyết. Tâu đại vương, có phải nước ở tất cả các loại nồi phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng, hay là phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng chỉ ở một số loại nồi?”
“Thưa ngài, không phải nước ở tất cả các loại nồi phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng, mà nước phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng chỉ ở một số loại nồi.”
“Tâu đại vương, như thế thì ngài đã bỏ rơi cơ hội của mình. Ngài đã quay về lại vấn đề của tôi là: ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước.’
BJT 5Tâu đại vương, nếu nước ở tất cả các loại nồi có thể phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng, thì hợp lý để nói điều này: ‘Nước sinh tồn.’ Tâu đại vương, bởi vì nước không thuộc về hai trường hợp: ‘Cái nào phát ra âm thanh, cái ấy sinh tồn. Cái nào không phát ra âm thanh, cái ấy không sinh tồn.’ Tâu đại vương, nếu nước có thể sinh tồn, thì khi các con long tượng khổng lồ, có thân hình kềnh càng, bị lên cơn, sau khi hút nước lên bằng vòi, bỏ vào miệng, nuốt vào bụng, nước ấy, trong khi được lùa qua kẽ răng của chúng, cũng có thể phát ra âm thanh.
Và chiếc thuyền lớn (dài) một trăm cánh tay, nặng nề, loại chở hàng, được chất đầy với hàng trăm ngàn kiện hàng, du hành ở đại dương, nước trong khi bị tung tóe bởi những chiếc thuyền cũng có thể phát ra âm thanh.
Ngay cả những con cá to lớn khổng lồ có thân hình hàng trăm do-tuần, là cá ông, cá voi, cá ông voi, trong khi cư ngụ với chỗ ngụ cố định, chìm vào ở bên trong lòng đại dương, hút vào và phun ra những ngụm nước lớn. Nước ấy, trong khi được lùa qua kẽ răng vào bên trong bao tử của chúng, cũng có thể phát ra âm thanh.
Tâu đại vương, bởi vì nước có thể phát ra âm thanh khi bị chèn ép bởi những sự chèn ép dữ dội có những hình thức thế này thế khác, vì thế ‘không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước.’ Tâu đại vương, đại vương hãy ghi nhớ điều này như thế.”
BJT 6“Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Được hỏi đúng nơi, câu hỏi đã được phân giải với sự phân giải một cách thích đáng. Thưa ngài Nāgasena, giống như viên ngọc quý ma-ni có giá trị vô cùng lớn lao, sau khi đến với người thợ ngọc ma-ni thành thạo, bậc thầy, khéo léo, được học tập, thì có thể nhận được sự nổi tiếng, sự tán dương, sự ca tụng; hay là viên bảo ngọc trân châu với người thợ ngọc trai, hay là xấp vải quý với người buôn vải, hay là trầm hương đỏ sau khi đến với nhà buôn hương liệu thì có thể nhận được sự nổi tiếng, sự tán dương, sự ca tụng. Thưa ngài Nāgasena, tương tợ y như thế được hỏi đúng nơi, câu hỏi đã được phân giải với sự phân giải một cách thích đáng. Trẫm chấp nhận điều này đúng theo như vậy.”
Câu hỏi về việc có sinh mạng và sự sống của nước là thứ chín.
Phẩm Đức Phật được đầy đủ là phẩm thứ nhất.
(Ở phẩm này có chín câu hỏi)
“Bhante nāgasena, imaṁ udakaṁ aggimhi tappamānaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhaṁ, kiṁ nu kho, bhante nāgasena, udakaṁ jīvati, kiṁ kīḷamānaṁ saddāyati, udāhu aññena paṭipīḷitaṁ saddāyatī”ti?
“Na hi, mahārāja, udakaṁ jīvati, natthi udake jīvo vā satto vā, api ca, mahārāja, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan”ti.
“Bhante nāgasena, idhekacce titthiyā udakaṁ jīvatīti sītodakaṁ paṭikkhipitvā udakaṁ tāpetvā vekatikavekatikaṁ paribhuñjanti, te tumhe garahanti paribhavanti ‘ekindriyaṁ samaṇā sakyaputtiyā jīvaṁ viheṭhentī’ti, taṁ tesaṁ garahaṁ paribhavaṁ vinodehi apanehi nicchārehī”ti.
“Na hi, mahārāja, udakaṁ jīvati, natthi, mahārāja, udake jīvo vā satto vā, api ca, mahārāja, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhaṁ.
Yathā, mahārāja, udakaṁ sobbhasarasaritadahataḷākakandarapadaraudapānaninnapokkharaṇigataṁ vātātapavegassa mahantatāya pariyādiyati parikkhayaṁ gacchati, api nu tattha udakaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan”ti?
“Na hi, bhante”ti.
“Yadi, mahārāja, udakaṁ jīveyya, tatthāpi udakaṁ saddāyeyya, imināpi, mahārāja, kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan’ti.
Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyatī’ti.
Yadā pana, mahārāja, udakaṁ taṇḍulehi sammissitaṁ bhājanagataṁ hoti pihitaṁ uddhane aṭhapitaṁ, api nu tattha udakaṁ saddāyatī”ti?
“Na hi, bhante, acalaṁ hoti santasantan”ti.
“Taṁyeva pana, mahārāja, udakaṁ bhājanagataṁ aggiṁ ujjāletvā uddhane ṭhapitaṁ hoti, api nu tattha udakaṁ acalaṁ hoti santasantan”ti?
“Na hi, bhante, calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṁ hoti, uddhamadho disāvidisaṁ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotī”ti.
“Kissa pana taṁ, mahārāja, pākatikaṁ udakaṁ na calati santasantaṁ hoti, kissa pana aggigataṁ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṁ hoti, uddhamadho disāvidisaṁ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotī”ti?
“Pākatikaṁ, bhante, udakaṁ na calati, aggikataṁ pana udakaṁ aggisantāpavegassa mahantatāya cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan”ti.
“Imināpi, mahārāja, kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyatī’ti.
Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyati.
Hoti taṁ, mahārāja, udakaṁ ghare ghare udakavārakagataṁ pihitan”ti?
“Āma, bhante”ti.
“Api nu taṁ, mahārāja, udakaṁ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṁ hoti, uddhamadho disāvidisaṁ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotī”ti.
“Na hi, bhante, acalaṁ taṁ hoti pākatikaṁ udakavārakagataṁ udakan”ti.
“Sutapubbaṁ pana tayā, mahārāja, ‘mahāsamudde udakaṁ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṁ hoti, uddhamadho disāvidisaṁ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hoti, ussakkitvā ossakkitvā velāya paharati saddāyati bahuvidhan’”ti?
“Āma, bhante, sutapubbaṁ etaṁ mayā diṭṭhapubbañca ‘mahāsamudde udakaṁ hatthasatampi dvepi hatthasatāni gagane ussakkatī’”ti.
“Kissa, mahārāja, udakavārakagataṁ udakaṁ na calati na saddāyati, kissa pana mahāsamudde udakaṁ calati saddāyatī”ti?
“Vātavegassa mahantatāya, bhante, mahāsamudde udakaṁ calati saddāyati, udakavārakagataṁ udakaṁ aghaṭṭitaṁ kehici na calati na saddāyatī”ti.
“Yathā, mahārāja, vātavegassa mahantatāya mahāsamudde udakaṁ calati saddāyati;
evameva aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyatīti.
Nanu, mahārāja, bheripokkharaṁ sukkhaṁ sukkhena gocammena onandhantī”ti?
“Āma, bhante”.
“Api nu, mahārāja, bheriyā jīvo vā satto vā atthī”ti.
“Na hi, bhante”ti.
“Kissa pana, mahārāja, bherī saddāyatī”ti?
“Itthiyā vā, bhante, purisassa vā tajjena vāyāmenā”ti.
“Yathā, mahārāja, itthiyā vā purisassa vā tajjena vāyāmena bherī saddāyati;
evameva aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyati.
Imināpi, mahārāja, kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyatī’ti.
Mayhampi tāva, mahārāja, tava pucchitabbaṁ atthi, evameso pañho suvinicchito hoti, kiṁ nu kho, mahārāja, sabbehipi bhājanehi udakaṁ tappamānaṁ saddāyati, udāhu ekaccehiyeva bhājanehi tappamānaṁ saddāyatī”ti?
“Na hi, bhante, sabbehipi bhājanehi udakaṁ tappamānaṁ saddāyati, ekaccehiyeva bhājanehi udakaṁ tappamānaṁ saddāyatī”ti.
“Tena hi, mahārāja, jahitosi sakasamayaṁ, paccāgatosi mama visayaṁ, natthi udake jīvo vā satto vā.
Yadi, mahārāja, sabbehipi bhājanehi udakaṁ tappamānaṁ saddāyeyya, yuttamidaṁ ‘udakaṁ jīvatī’ti vattuṁ.
Na hi, mahārāja, udakaṁ dvayaṁ hoti, yaṁ saddāyati, taṁ jīvati, yaṁ na saddāyati, taṁ na jīvatīti.
Yadi, mahārāja, udakaṁ jīveyya, mahantānaṁ hatthināgānaṁ ussannakāyānaṁ pabhinnānaṁ soṇḍāya ussiñcitvā mukhe pakkhipitvā kucchiṁ pavesayantānaṁ, tampi udakaṁ tesaṁ dantantare cippiyamānaṁ saddāyeyya.
Hatthasatikāpi mahānāvā garukā bhārikā anekasatasahassabhāraparipūrā mahāsamudde vicaranti, tāhipi cippiyamānaṁ udakaṁ saddāyeyya.
Mahatimahantāpi macchā anekasatayojanikakāyā timī timiṅgalā timirapiṅgalā abbhantare nimuggā mahāsamudde nivāsaṭṭhānatāya paṭivasantā mahāudakadhārā ācamanti dhamanti ca, tesampi taṁ dantantarepi udarantarepi cippiyamānaṁ udakaṁ saddāyeyya.
Yasmā ca kho, mahārāja, evarūpehi evarūpehi mahantehi paṭipīḷanehi paṭipīḷitaṁ udakaṁ na saddāyati tasmāpi natthi udake jīvo vā satto vāti, evametaṁ, mahārāja, dhārehī”ti.
“Sādhu, bhante nāgasena, dosāgato pañho anucchavikāya vibhattiyā vibhatto, yathā nāma, bhante nāgasena, mahagghaṁ maṇiratanaṁ chekaṁ ācariyaṁ kusalaṁ sikkhitaṁ maṇikāraṁ pāpuṇitvā kittiṁ labheyya thomanaṁ pasaṁsaṁ, muttāratanaṁ vā muttikaṁ dussaratanaṁ vā dussikaṁ, lohitacandanaṁ vā gandhikaṁ pāpuṇitvā kittiṁ labheyya thomanaṁ pasaṁsaṁ.
Evameva kho, bhante nāgasena, dosāgato pañho anucchavikāya vibhattiyā vibhatto, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
Udakasattajīvapañho navamo.
Buddhavaggo paṭhamo.
Imasmiṁ vagge nava pañhā.
PTS vp En 85 PTS cs 54 ‘Venerable Nāgasena, this water when boiling over the fire gives forth many a sound, hissing and simmering. Is then, Nāgasena, the water alive? Is it shouting at play? PTS vp Pali 259 or is it crying out at the torment inflicted on it?’
‘It is not alive, O king, there is no soul or being in water. It is by reason of the greatness of the shock of the heat of the fire that it gives forth sounds, hissing and simmering.’
‘Now, venerable Nāgasena, there are false teachers who on the ground that the water is alive reject the use of cold water, and warming the water feed themselves on tepid foods of various kinds.
‘These men find fault with you and revile you, saying: “The Sakyaputtiya Samaṇas do injury to the souls of one function.” Dispel, remove, get rid of this their censure and blame.’
PTS cs 55 ‘The water is not alive, O king. Neither is there therein either soul or being. And it is the PTS vp En 86 great shock of the heat of the fire that makes it sound, hissing and simmering. It is like the water in holes in the ground, in ponds and pools and lakes, in reservoirs, in crevices and chasms, in wells, in low-lying places, and in lotus-tanks, which before the mighty onset of the hot winds is so deeply affected that it vanishes away. But does the water in that case, O king, give forth many a sound, hissing and simmering?’
‘Certainly not, Sir.’
‘But, if it were alive, the water would then also make some sound. Know therefore, O king, that there is no soul, neither being, in water; and that it is the greatness of the shock of the heat of the water that makes it give forth sounds.
PTS cs 56 ‘And hear another reason, O king, for the same thing. If water, O king, with grains of rice in it, is put in a vessel and covered up, but not placed over the fireplace, would it then give forth sound?’
‘No, Sir. It would remain quiet and unmoved.’
‘But if you were to put the same water, just as it is in the vessel, over a fireplace, and then light up the fire, would the water remain quiet and motionless?’ PTS vp En 87
‘Certainly not, Sir. It would move and be agitated, become perturbed and all in commotion, waves would arise in it, it would rush up and down and in every direction PTS vp Pali 260 , it would roll up and boil over, and a garland of foam would be formed above it.’ PTS vp En 88
‘But why so, O king, when water in its ordinary state remains quiet and motionless?’
‘It is because of the powerful impulse of the heat of the fire that the water, usually so still, gives forth many a sound, bubbling and hissing.’
‘Then thereby know, O king, that there is no soul in water, neither being; and that it is the strong heat of the fire that causes it to make sounds.
PTS cs 57 ‘And hear another reason, O king, for the same thing. Is there not water to be found in every house put into water-pots with their mouths closed up?’
‘Yes, Sir.’
‘Well, does that water move, is it agitated, perturbed, in commotion, does it form into waves, does it rush up and down and in every direction, does it roll up and roll over, is it covered with foam?’
‘No! That water is in its ordinary state. It remains still and quiet.’
‘But have you ever heard that all this is true of the water in the great ocean? and that rearing up it breaks against the strand with a mighty roar?’
‘Yes, I have both heard of it, and have seen it myself—how the water in the great ocean lifts itself up a hundred, two hundred, cubits high, towards the sky.’
‘But why, whereas water in its ordinary state remains motionless and still, does the water in the ocean both move and roar?’
‘That is by reason of the mighty force of the PTS vp En 89 onset of the wind, whereas the water in the water-jars neither moves nor makes any noise, because nothing shakes it.’
‘Well, the sounds given forth by boiling water are the result, in a similar way, PTS vp Pali 261 of the great heat of the fire.’
PTS cs 58 ‘Do not people cover over the dried-up mouth of a drum with dried cow-leather?’
‘Yes, they do.’
‘Well, is there any soul or being, O king, in a drum?’
‘Certainly not, Sir.’
‘Then how is it that a drum makes sounds?’
‘By the action or effort of a woman or a man.’
‘Well, just as that is why the drum sounds, so is it by the effect of the heat of the fire that the water sounds. And for this reason also you might know, O king, that there is no soul, neither being, in water; and that it is the heat of the fire which causes it to make sounds.
PTS cs 59 ‘And I, too, O king, have something yet further to ask of you—thus shall this puzzle be thoroughly threshed out. How is it? Is it true of every kind of vessel that water heated in it makes noises, or only of some kinds of vessels?’
‘Not of all, Sir. Only of some.’
‘But then you have yourself, O king, abandoned the position you took up. You have come over to my side-that there is no soul, neither being, in water. For only if it made noises in whatever PTS vp En 90 vessel it were heated could it be right to say that it had a soul. There cannot be two kinds of water—that which speaks, as it were, which is alive, and that which does not speak, and does not live. If all water were alive, then that which the great elephants, when they are in rut, suck up in their trunks, and pour out over their towering frames, or putting into their mouths take right into their stomachs—that water, too, when crushed flat between their teeth, would make a sound. And great ships, a hundred cubits long, heavily laden, full of hundreds of packages of goods, pass over the sea—the water crushed by them, too, would make sounds. PTS vp Pali 262 And mighty fish, leviathans with bodies hundreds of leagues long, since they dwell in the great ocean, immersed in the depths of it, must, so living in it, be constantly taking into their mouths and spouting out the ocean—and that water, too, crushed between their gills or in their stomach, would make sounds. But as, even when tormented with the grinding and crushing of all such mighty things, the water gives no sound, therefore, O king, you may take it that there is no soul, neither being, in water.’
‘Very good, Nāgasena! With fitting discrimination has the puzzle put to you been solved. just, Nāgasena, as a gem of inestimable value which had come into the hands of an able master goldsmith, clever and well trained, would meet with due appreciation, estimation, and praise-just as a rare pearl PTS vp En 91 at the hands of a dealer in pearls, a fine piece of woven stuff at the hands of a cloth merchant, or red sandal wood at the hands of a perfumer—just so in that way has this puzzle put to you been solved with the discrimination it deserved.’
Here ends the dilemma as to the water-life.
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, nước này trong khi được đun nóng ở ngọn lửa thì kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại. Thưa ngài Nāgasena, vậy có phải nước sinh tồn? Có phải nước trong khi đùa giỡn thì phát ra âm thanh? Hay là trong khi bị vật khác quấy nhiễu thì phát ra âm thanh?”
“Tâu đại vương, nước dĩ nhiên không sinh tồn. Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Tâu đại vương, thêm nữa do tính chất mạnh bạo của lực đốt nóng ở ngọn lửa khiến nước kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại.”
“Thưa ngài Nāgasena, ở đây một số ngoại đạo khước từ nước lạnh (cho là): ‘Nước sinh tồn,’ nên đun nóng nước, và thọ dụng vật dơ bẩn. Những người ấy chê trách, xem thường các ngài rằng: ‘Các Sa-môn Thích tử hãm hại sự sống có một giác quan.’ Xin ngài hãy xua đi, đuổi đi, loại trừ đi sự chê trách, sự xem thường ấy của họ.”
“Tâu đại vương, nước dĩ nhiên không sinh tồn. Tâu đại vương, không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Tâu đại vương, thêm nữa do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại. Tâu đại vương, giống như nước tụ ở hố, ao, suối, hồ, vũng, hốc, khe, giếng, trũng, đầm sen bị cạn đi và biến mất vì tính chất mạnh bạo về năng lực của gió và sức nóng, trong trường hợp ấy có phải nước cũng kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại?”
“Thưa ngài, không có.”
BJT 2“Tâu đại vương, nếu nước sinh tồn, trong trường hợp ấy nước cũng có thể phát ra âm thanh. Tâu đại vương, cũng vì lý do này xin ngài hãy nhận biết rằng: ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại.’
Tâu đại vương, xin ngài hãy lắng nghe thêm lý lẽ khác nữa (nói rằng): ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh.’ Tâu đại vương, khi nước được trộn với các hột gạo rồi được bỏ vào nồi, đậy lại, chưa đặt lên bếp, trong trường hợp ấy có phải cũng nước phát ra âm thanh?”
“Thưa ngài, không có. Là không dao động, hoàn toàn yên tĩnh.”
“Tâu đại vương, trái lại cũng chính nước ấy được bỏ vào nồi, rồi châm lửa, đặt ở bếp, trong trường hợp ấy có phải nước là không dao động, hoàn toàn yên tĩnh?”
“Thưa ngài, không đúng. Nó dao động, bị khuấy động, chuyển động, dấy động, bị nổi sóng, di chuyển trên dưới khắp các hướng, trồi lên, trào ra, có màng bọt.”
“Tâu đại vương, vậy thì tại sao nước ấy ở trạng thái bình thường lại không dao động, hoàn toàn yên tĩnh? Tại sao khi được đặt ở ngọn lửa thì lại dao động, bị khuấy động, chuyển động, dấy động, bị nổi sóng, di chuyển trên dưới khắp các hướng, có màng bọt?”
“Thưa ngài, nước ở trạng thái bình thường không dao động. Tuy nhiên, khi đặt ở ngọn lửa, do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại.”
“Tâu đại vương, cũng vì lý do này, xin ngài nhận biết rằng: ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh.’
BJT 3Tâu đại vương, xin ngài hãy lắng nghe thêm lý lẽ khác nữa (nói rằng): ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh.’ Tâu đại vương, có phải nước ấy được để vào lu nước ở mỗi nhà rồi đậy lại?”
“Thưa ngài, đúng vậy.”
“Tâu đại vương, phải chăng nước ấy cũng dao động, bị khuấy động, chuyển động, dấy động, bị nổi sóng, di chuyển trên dưới khắp các hướng, trồi lên, trào ra, có màng bọt?”
“Thưa ngài, không có. Nó không dao động, ở trạng thái bình thường, là nước đã được để vào lu nước.”
“Tâu đại vương, vậy ngài có được nghe trước đây là nước ở đại dương dao động, bị khuấy động, chuyển động, dấy động, bị nổi sóng, di chuyển trên dưới khắp các hướng, trồi lên, trào ra, có màng bọt, vươn lên rồi vỗ vào bờ, phát ra âm thanh nhiều loại?”
“Thưa ngài, đúng vậy. Điều này đã được trẫm nghe trước đây và đã được thấy trước đây là nước ở đại dương vươn lên không trung một trăm cánh tay thậm chí đến hai trăm cánh tay.”
“Tâu đại vương, tại sao nước được để vào lu nước không dao động, không phát ra âm thanh? Và tại sao nước ở đại dương lại dao động và phát ra âm thanh?”
“Thưa ngài, nước ở đại dương dao động, phát ra âm thanh vì tính chất mạnh bạo về năng lực của gió. Còn nước được để vào lu nước không bị kích động bởi bất cứ cái gì nên không dao động, không phát ra âm thanh.”
“Tâu đại vương, giống như nước ở đại dương dao động, phát ra âm thanh vì tính chất mạnh bạo về năng lực của gió, tương tợ y như thế nước phát ra âm thanh vì tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa. Tâu đại vương, thế không phải cái trống khô ráo, được phủ căng tấm da trâu khô ráo, thì phát ra âm thanh?”
“Thưa ngài, đúng vậy.”
“Tâu đại vương, phải chăng cũng có sự sống hoặc sinh mạng ở cái trống?”
“Thưa ngài, không đúng.”
“Tâu đại vương, vậy thì tại sao cái trống lại phát ra âm thanh?”
“Thưa ngài, do sự ra sức phù hợp của người nữ hoặc người nam.”
“Tâu đại vương, giống như cái trống phát ra âm thanh do sự ra sức phù hợp của người nữ hoặc người nam, tương tợ y như thế do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh. Tâu đại vương, cũng vì lý do này, xin ngài nhận biết rằng: ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh.’
BJT 4Tâu đại vương, giờ đối với chúng tôi cũng có điều cần hỏi dành cho đại vương, như vậy thì câu hỏi này là khéo được giải quyết. Tâu đại vương, có phải nước ở tất cả các loại nồi phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng, hay là phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng chỉ ở một số loại nồi?”
“Thưa ngài, không phải nước ở tất cả các loại nồi phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng, mà nước phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng chỉ ở một số loại nồi.”
“Tâu đại vương, như thế thì ngài đã bỏ rơi cơ hội của mình. Ngài đã quay về lại vấn đề của tôi là: ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước.’
BJT 5Tâu đại vương, nếu nước ở tất cả các loại nồi có thể phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng, thì hợp lý để nói điều này: ‘Nước sinh tồn.’ Tâu đại vương, bởi vì nước không thuộc về hai trường hợp: ‘Cái nào phát ra âm thanh, cái ấy sinh tồn. Cái nào không phát ra âm thanh, cái ấy không sinh tồn.’ Tâu đại vương, nếu nước có thể sinh tồn, thì khi các con long tượng khổng lồ, có thân hình kềnh càng, bị lên cơn, sau khi hút nước lên bằng vòi, bỏ vào miệng, nuốt vào bụng, nước ấy, trong khi được lùa qua kẽ răng của chúng, cũng có thể phát ra âm thanh.
Và chiếc thuyền lớn (dài) một trăm cánh tay, nặng nề, loại chở hàng, được chất đầy với hàng trăm ngàn kiện hàng, du hành ở đại dương, nước trong khi bị tung tóe bởi những chiếc thuyền cũng có thể phát ra âm thanh.
Ngay cả những con cá to lớn khổng lồ có thân hình hàng trăm do-tuần, là cá ông, cá voi, cá ông voi, trong khi cư ngụ với chỗ ngụ cố định, chìm vào ở bên trong lòng đại dương, hút vào và phun ra những ngụm nước lớn. Nước ấy, trong khi được lùa qua kẽ răng vào bên trong bao tử của chúng, cũng có thể phát ra âm thanh.
Tâu đại vương, bởi vì nước có thể phát ra âm thanh khi bị chèn ép bởi những sự chèn ép dữ dội có những hình thức thế này thế khác, vì thế ‘không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước.’ Tâu đại vương, đại vương hãy ghi nhớ điều này như thế.”
BJT 6“Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Được hỏi đúng nơi, câu hỏi đã được phân giải với sự phân giải một cách thích đáng. Thưa ngài Nāgasena, giống như viên ngọc quý ma-ni có giá trị vô cùng lớn lao, sau khi đến với người thợ ngọc ma-ni thành thạo, bậc thầy, khéo léo, được học tập, thì có thể nhận được sự nổi tiếng, sự tán dương, sự ca tụng; hay là viên bảo ngọc trân châu với người thợ ngọc trai, hay là xấp vải quý với người buôn vải, hay là trầm hương đỏ sau khi đến với nhà buôn hương liệu thì có thể nhận được sự nổi tiếng, sự tán dương, sự ca tụng. Thưa ngài Nāgasena, tương tợ y như thế được hỏi đúng nơi, câu hỏi đã được phân giải với sự phân giải một cách thích đáng. Trẫm chấp nhận điều này đúng theo như vậy.”
Câu hỏi về việc có sinh mạng và sự sống của nước là thứ chín.
Phẩm Đức Phật được đầy đủ là phẩm thứ nhất.
(Ở phẩm này có chín câu hỏi)
“Bhante nāgasena, imaṁ udakaṁ aggimhi tappamānaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhaṁ, kiṁ nu kho, bhante nāgasena, udakaṁ jīvati, kiṁ kīḷamānaṁ saddāyati, udāhu aññena paṭipīḷitaṁ saddāyatī”ti?
“Na hi, mahārāja, udakaṁ jīvati, natthi udake jīvo vā satto vā, api ca, mahārāja, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan”ti.
“Bhante nāgasena, idhekacce titthiyā udakaṁ jīvatīti sītodakaṁ paṭikkhipitvā udakaṁ tāpetvā vekatikavekatikaṁ paribhuñjanti, te tumhe garahanti paribhavanti ‘ekindriyaṁ samaṇā sakyaputtiyā jīvaṁ viheṭhentī’ti, taṁ tesaṁ garahaṁ paribhavaṁ vinodehi apanehi nicchārehī”ti.
“Na hi, mahārāja, udakaṁ jīvati, natthi, mahārāja, udake jīvo vā satto vā, api ca, mahārāja, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhaṁ.
Yathā, mahārāja, udakaṁ sobbhasarasaritadahataḷākakandarapadaraudapānaninnapokkharaṇigataṁ vātātapavegassa mahantatāya pariyādiyati parikkhayaṁ gacchati, api nu tattha udakaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan”ti?
“Na hi, bhante”ti.
“Yadi, mahārāja, udakaṁ jīveyya, tatthāpi udakaṁ saddāyeyya, imināpi, mahārāja, kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan’ti.
Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyatī’ti.
Yadā pana, mahārāja, udakaṁ taṇḍulehi sammissitaṁ bhājanagataṁ hoti pihitaṁ uddhane aṭhapitaṁ, api nu tattha udakaṁ saddāyatī”ti?
“Na hi, bhante, acalaṁ hoti santasantan”ti.
“Taṁyeva pana, mahārāja, udakaṁ bhājanagataṁ aggiṁ ujjāletvā uddhane ṭhapitaṁ hoti, api nu tattha udakaṁ acalaṁ hoti santasantan”ti?
“Na hi, bhante, calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṁ hoti, uddhamadho disāvidisaṁ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotī”ti.
“Kissa pana taṁ, mahārāja, pākatikaṁ udakaṁ na calati santasantaṁ hoti, kissa pana aggigataṁ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṁ hoti, uddhamadho disāvidisaṁ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotī”ti?
“Pākatikaṁ, bhante, udakaṁ na calati, aggikataṁ pana udakaṁ aggisantāpavegassa mahantatāya cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan”ti.
“Imināpi, mahārāja, kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyatī’ti.
Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyati.
Hoti taṁ, mahārāja, udakaṁ ghare ghare udakavārakagataṁ pihitan”ti?
“Āma, bhante”ti.
“Api nu taṁ, mahārāja, udakaṁ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṁ hoti, uddhamadho disāvidisaṁ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotī”ti.
“Na hi, bhante, acalaṁ taṁ hoti pākatikaṁ udakavārakagataṁ udakan”ti.
“Sutapubbaṁ pana tayā, mahārāja, ‘mahāsamudde udakaṁ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṁ hoti, uddhamadho disāvidisaṁ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hoti, ussakkitvā ossakkitvā velāya paharati saddāyati bahuvidhan’”ti?
“Āma, bhante, sutapubbaṁ etaṁ mayā diṭṭhapubbañca ‘mahāsamudde udakaṁ hatthasatampi dvepi hatthasatāni gagane ussakkatī’”ti.
“Kissa, mahārāja, udakavārakagataṁ udakaṁ na calati na saddāyati, kissa pana mahāsamudde udakaṁ calati saddāyatī”ti?
“Vātavegassa mahantatāya, bhante, mahāsamudde udakaṁ calati saddāyati, udakavārakagataṁ udakaṁ aghaṭṭitaṁ kehici na calati na saddāyatī”ti.
“Yathā, mahārāja, vātavegassa mahantatāya mahāsamudde udakaṁ calati saddāyati;
evameva aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyatīti.
Nanu, mahārāja, bheripokkharaṁ sukkhaṁ sukkhena gocammena onandhantī”ti?
“Āma, bhante”.
“Api nu, mahārāja, bheriyā jīvo vā satto vā atthī”ti.
“Na hi, bhante”ti.
“Kissa pana, mahārāja, bherī saddāyatī”ti?
“Itthiyā vā, bhante, purisassa vā tajjena vāyāmenā”ti.
“Yathā, mahārāja, itthiyā vā purisassa vā tajjena vāyāmena bherī saddāyati;
evameva aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyati.
Imināpi, mahārāja, kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyatī’ti.
Mayhampi tāva, mahārāja, tava pucchitabbaṁ atthi, evameso pañho suvinicchito hoti, kiṁ nu kho, mahārāja, sabbehipi bhājanehi udakaṁ tappamānaṁ saddāyati, udāhu ekaccehiyeva bhājanehi tappamānaṁ saddāyatī”ti?
“Na hi, bhante, sabbehipi bhājanehi udakaṁ tappamānaṁ saddāyati, ekaccehiyeva bhājanehi udakaṁ tappamānaṁ saddāyatī”ti.
“Tena hi, mahārāja, jahitosi sakasamayaṁ, paccāgatosi mama visayaṁ, natthi udake jīvo vā satto vā.
Yadi, mahārāja, sabbehipi bhājanehi udakaṁ tappamānaṁ saddāyeyya, yuttamidaṁ ‘udakaṁ jīvatī’ti vattuṁ.
Na hi, mahārāja, udakaṁ dvayaṁ hoti, yaṁ saddāyati, taṁ jīvati, yaṁ na saddāyati, taṁ na jīvatīti.
Yadi, mahārāja, udakaṁ jīveyya, mahantānaṁ hatthināgānaṁ ussannakāyānaṁ pabhinnānaṁ soṇḍāya ussiñcitvā mukhe pakkhipitvā kucchiṁ pavesayantānaṁ, tampi udakaṁ tesaṁ dantantare cippiyamānaṁ saddāyeyya.
Hatthasatikāpi mahānāvā garukā bhārikā anekasatasahassabhāraparipūrā mahāsamudde vicaranti, tāhipi cippiyamānaṁ udakaṁ saddāyeyya.
Mahatimahantāpi macchā anekasatayojanikakāyā timī timiṅgalā timirapiṅgalā abbhantare nimuggā mahāsamudde nivāsaṭṭhānatāya paṭivasantā mahāudakadhārā ācamanti dhamanti ca, tesampi taṁ dantantarepi udarantarepi cippiyamānaṁ udakaṁ saddāyeyya.
Yasmā ca kho, mahārāja, evarūpehi evarūpehi mahantehi paṭipīḷanehi paṭipīḷitaṁ udakaṁ na saddāyati tasmāpi natthi udake jīvo vā satto vāti, evametaṁ, mahārāja, dhārehī”ti.
“Sādhu, bhante nāgasena, dosāgato pañho anucchavikāya vibhattiyā vibhatto, yathā nāma, bhante nāgasena, mahagghaṁ maṇiratanaṁ chekaṁ ācariyaṁ kusalaṁ sikkhitaṁ maṇikāraṁ pāpuṇitvā kittiṁ labheyya thomanaṁ pasaṁsaṁ, muttāratanaṁ vā muttikaṁ dussaratanaṁ vā dussikaṁ, lohitacandanaṁ vā gandhikaṁ pāpuṇitvā kittiṁ labheyya thomanaṁ pasaṁsaṁ.
Evameva kho, bhante nāgasena, dosāgato pañho anucchavikāya vibhattiyā vibhatto, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
Udakasattajīvapañho navamo.
Buddhavaggo paṭhamo.
Imasmiṁ vagge nava pañhā.