11. Phẩm Tâm

Câu 11.1: Tâm vẫy vùng, khó bảo vệ, khó kiềm chế. Người hiền trí làm thẳng tâm mình, soi sáng trí tuệ, rực rỡ vô cùng. Câu 11.2: Tâm hay thay đổi, khó nắm bắt, luôn chạy theo dục vọng. Điều phục được tâm là điều kỳ diệu; tâm đã thuần phục sẽ mang lại an lạc. Câu 11.3: Tâm lang thang một mình, rong ruổi xa xăm, ẩn nấp trong hang sâu vô hình. Người hiền trí canh giữ tâm mình sẽ giải thoát khỏi xiềng xích của Ma vương. Câu 11.4: Những ai điều phục được tâm xa xăm, độc hành, vô hình này, sẽ thoát khỏi cạm bẫy của Ma vương và đạt tới giải thoát. Câu 11.5: Nếu tâm không ổn định, không hiểu rõ Chánh pháp, niềm tin dao động, thì trí tuệ chẳng bao giờ viên mãn. Câu 11.6: Tâm không dừng nghỉ, suy nghĩ miên man vô tận. Chỉ có thiện nghiệp mới ngăn được ác đạo; người thức tỉnh điều này thật đáng tôn quý. Câu 11.7: Dầu giáo huấn của Phật vi diệu và thâm sâu, người ta vẫn phải cẩn trọng với những suy nghĩ buông lung, đừng để tâm buông thả theo dục vọng. Câu 11.8: Thấu triệt Phật pháp, tâm hưởng hỷ lạc; chí nguyện đại thừa sẽ sớm thành tựu. Bậc hiền trí bảo vệ những ý niệm vi tế, phá tan mọi nhân duyên sầu khổ. Câu 11.9: Thân này không tồn tại lâu dài, rồi sẽ trở về với cát bụi; khi hơi ấm lìa thân, ý thức tan biến, còn ham muốn gì ở nơi tạm trú này nữa? Câu 11.10: Tâm cứ mãi xây dựng những lâu đài ảo tưởng, đến đi không ngừng. Nếu chỉ nuôi dưỡng tà niệm, kẻ ấy sẽ tự rước lấy khổ đau cho chính mình. Câu 11.11: Chính tâm mình gây ra đau khổ, chẳng phải cha mẹ hay người thân. Hãy nỗ lực hướng tâm vào chánh đạo, kiên trì tích tập thiện nghiệp. Câu 11.12: Hãy thu thúc sáu căn như rùa rụt chân vào vỏ. Canh giữ tâm mình như lính bảo vệ kinh thành, dùng trí tuệ chiến đấu với Ma vương; nếu chiến thắng, mọi phiền não sẽ tan biến.

Verse 11.1Mind rushes to echoes,
It is difficult to guard, to restrain.
The wise straightens its base,
And its brightness then becomes great.

Verse 11.2[Mind] is fickle, hard to take care of
It complies with every desire.
To subdue the mind is excellent
One’s mind tamed, there will be calm.

Verse 11.3[Mind] travels alone, going far off,
It moves according with craving.
The wise always protects his own mind;
When it is guarded, there will be peace.

Verse 11.4[Mind] travels alone, going far off,
Is concealed and incorporeal;
Those who restrain this mind, drawing near the way,
Will be released from Mara’s bonds.

Verse 11.5If the mind does not settle down,
Or know the Dharma;
And is deluded in worldly affairs;
There will be no proper understanding.

Verse 11.6Thoughts do not stop where they should;
They are ceaseless and endless.
Meritorious actions can halt evil,
He who is aware [of this] is noble.

Verse 11.7Though the mental events taught by the Buddha,
Are subtle and not [ultimately] real;
One must beware of the indulgent thoughts,
And not let the mind go as it likes.

Verse 11.8Seeing the Dharma, one is happiest;
One’s aims will be fulfilled.
The wise guards the subtle thoughts,
And breaks the causal conditions for suffering.

Verse 11.9The body cannot be had for long,
It will return completely to the ground;
Body decayed and consciousness departed
—What can one covet as a boarder therein?

Verse 11.10The mind strives to build dwelling places,
To come and go endlessly.
[If] one’s thoughts are mostly devious,
One incurs troubles for oneself.

Verse 11.11It is one’s own mind which causes [suffering]
Not one’s father or mother.
One must then work hard to align with the right,
And not turn back from meritorious actions.

Verse 11.12Conceal the six [senses] like a tortoise.
Guard the mind like [the army guarding] the capital,
Fight Māra with wisdom;
And if victorious, there will be no more trouble.