Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở trong vườn Am-la của thầy thuốc Kỳ-bà Câu-ma-la tại Tỳ-xá-ly. Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Nếu có Tỳ-kheo nào, đoạn trừ được một pháp, thì sẽ đạt được chánh trí và có thể tự tuyên bố: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’”
Các Tỳ-kheo bạch Phật:
“Thế Tôn là căn bản của pháp, là con mắt của pháp, là sở y của pháp. Cúi xin diễn nói. Các Tỳ-kheo sau khi nghe xong sẽ vâng theo lời chỉ dạy mà thực hành.”
Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Hãy lắng nghe và suy nghĩ kỹ, Ta sẽ vì các ông mà nói.
“Này các Tỳ-kheo, thế nào là đoạn trừ một pháp cho đến… không còn tái sanh đời sau nữa? Đó là vô minh, ly dục, minh phát sanh, đạt được chánh trí và có thể tự tuyên bố: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa’.”
Lúc ấy có Tỳ-kheo từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, trịch áo vai hữu, đảnh lễ Phật, gối phải quỳ sát đất, chắp tay bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, biết thế nào, thấy thế nào để vô minh ly dục, minh phát sanh?”
Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Hãy quán sát chân chánh mắt là vô thường. Sắc, nhãn thức, nhãn xúc, cảm thọ với khổ thọ, lạc thọ, không khổ không lạc thọ, phát sanh bởi nhân duyên là nhãn xúc, hãy quán sát là vô thường. Đối với tai, mũi, lưỡi, thân, ý, cũng như vậy. Tỳ-kheo nào biết như vậy, thấy như vậy đối với vô minh ly dục, minh phát sanh.”
Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe những gì Đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
如是我聞：
一時，佛住毘舍離耆婆拘摩T 0052a11羅藥師菴羅園。
爾時，世尊告諸比丘：「若有比T 0052a12丘能斷一法者，則得正智，能自記說：『我生T 0052a13已盡，梵行已立，所作已作，自知不受後有。』」
T 0052a14諸比丘白佛言：「世尊是法根、法眼、法依。」唯願T 0052a15演說，諸比丘聞已，當受奉行。
佛告諸比丘：T 0052a16「諦聽，善思，當為汝說。諸比丘！云何一法斷T 0052a17故，乃至不受後有？所謂無明，離欲明生，得T 0052a18正智，能自記說：『我生已盡，梵行已立，所作已T 0052a19作，自知不受後有。』」
時，有異比丘從坐起，T 0052a20整衣服，偏袒右肩，為佛作禮，右膝著地，T 0052a21合掌白佛言：「世尊！云何知、云何見無明，離欲T 0052a22明生？」
佛告比丘：「當正觀察眼無常，若色、眼T 0052a23識、眼觸、眼觸因緣生受，若苦、若樂、不苦不樂，T 0052a24彼亦正觀無常。耳、鼻、舌、身、意亦復如是。比T 0052a25丘！如是知、如是見無明，離欲明生。」
佛說此T 0052a26經已，諸比丘聞佛所說，歡喜奉行。
T 0052a27 Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Vesālī in Jīvaka’s Mango Grove.
At that time the Blessed One said to the monks: “If a monk is able to abandon one thing, he then attains right knowledge and is able to declare of himself: ‘Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of any further existence.’”
The monks said to the Buddha: “The Blessed One is the root of the Dharma, the eye of the Dharma, the foundation of the Dharma. May he expound it. Having heard it, the monks will uphold and receive it respectfully.”
The Buddha said to the monks: “Listen and pay proper attention to what I shall teach you. Monks, because of abandoning what one thing … up to … no receiving of any further existence? That is, becoming dispassionate with ignorance and giving rise to knowledge, one attains right comprehension and is able to declare of oneself: ‘Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of any further existence.’”
Then a certain monk rose from his seat, adjusted his robes so as to bare his right shoulder, paid respect to the Buddha, knelt on the ground with his right knee and, with palms together, said to the Buddha: “Blessed One, knowing what, seeing what, does one become dispassionate with ignorance and give rise to knowledge?”
The Buddha said to the monk: “One should rightly examine the eye as impermanent, and also rightly contemplate forms, eye-consciousness, eye-contact, and feeling arisen in dependence on eye-contact, be it painful, pleasant, or neutral, as impermanent.
“The ear … the nose … the tongue … the body … the mind is also like this.
“Monk, knowing like this and seeing like this, one becomes dispassionate with ignorance and gives rise to knowledge.”
When the Buddha had spoken this discourse, hearing what the Buddha had said the monks were delighted and received it respectfully.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở trong vườn Am-la của thầy thuốc Kỳ-bà Câu-ma-la tại Tỳ-xá-ly. Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Nếu có Tỳ-kheo nào, đoạn trừ được một pháp, thì sẽ đạt được chánh trí và có thể tự tuyên bố: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’”
Các Tỳ-kheo bạch Phật:
“Thế Tôn là căn bản của pháp, là con mắt của pháp, là sở y của pháp. Cúi xin diễn nói. Các Tỳ-kheo sau khi nghe xong sẽ vâng theo lời chỉ dạy mà thực hành.”
Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Hãy lắng nghe và suy nghĩ kỹ, Ta sẽ vì các ông mà nói.
“Này các Tỳ-kheo, thế nào là đoạn trừ một pháp cho đến… không còn tái sanh đời sau nữa? Đó là vô minh, ly dục, minh phát sanh, đạt được chánh trí và có thể tự tuyên bố: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa’.”
Lúc ấy có Tỳ-kheo từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, trịch áo vai hữu, đảnh lễ Phật, gối phải quỳ sát đất, chắp tay bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, biết thế nào, thấy thế nào để vô minh ly dục, minh phát sanh?”
Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Hãy quán sát chân chánh mắt là vô thường. Sắc, nhãn thức, nhãn xúc, cảm thọ với khổ thọ, lạc thọ, không khổ không lạc thọ, phát sanh bởi nhân duyên là nhãn xúc, hãy quán sát là vô thường. Đối với tai, mũi, lưỡi, thân, ý, cũng như vậy. Tỳ-kheo nào biết như vậy, thấy như vậy đối với vô minh ly dục, minh phát sanh.”
Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe những gì Đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Vesālī in Jīvaka’s Mango Grove.
At that time the Blessed One said to the monks: “If a monk is able to abandon one thing, he then attains right knowledge and is able to declare of himself: ‘Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of any further existence.’”
The monks said to the Buddha: “The Blessed One is the root of the Dharma, the eye of the Dharma, the foundation of the Dharma. May he expound it. Having heard it, the monks will uphold and receive it respectfully.”
The Buddha said to the monks: “Listen and pay proper attention to what I shall teach you. Monks, because of abandoning what one thing … up to … no receiving of any further existence? That is, becoming dispassionate with ignorance and giving rise to knowledge, one attains right comprehension and is able to declare of oneself: ‘Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of any further existence.’”
Then a certain monk rose from his seat, adjusted his robes so as to bare his right shoulder, paid respect to the Buddha, knelt on the ground with his right knee and, with palms together, said to the Buddha: “Blessed One, knowing what, seeing what, does one become dispassionate with ignorance and give rise to knowledge?”
The Buddha said to the monk: “One should rightly examine the eye as impermanent, and also rightly contemplate forms, eye-consciousness, eye-contact, and feeling arisen in dependence on eye-contact, be it painful, pleasant, or neutral, as impermanent.
“The ear … the nose … the tongue … the body … the mind is also like this.
“Monk, knowing like this and seeing like this, one becomes dispassionate with ignorance and gives rise to knowledge.”
When the Buddha had spoken this discourse, hearing what the Buddha had said the monks were delighted and received it respectfully.