Tôi nghe như vầy:
Môt thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà nơi thành Vương xá. Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Phàm phu ngu si vô học, đối với thân bốn đại mà ghê tởm, lìa dục, quay lưng xả bỏ. Nhưng không phải là đối với thức. Vì sao? Vì họ thấy thân bốn đại có thêm, bớt, có lấy, bỏ. Nhưng đối với tâm, ý, thức, thì kẻ phàm phu ngu si vô học không thể sanh nhàm tởm, lìa dục, giải thoát. Vì sao? Vì họ từ lâu đời ở nơi đây mà ấp ủ, nâng niu, hệ lụy ngã, hoặc sở đắc, hoặc chấp thủ, nói rằng ‘Đây là ta, đây là của ta, hay ở trong nhau.’ Cho nên kẻ phàm phu ngu si vô học không thể ở nơi đây này mà sanh nhàm tởm, lìa dục, quay lưng xả bỏ được. Kẻ phàm phu ngu si thà ở nơi thân do bốn đại mà chấp là ngã, là ngã sở, chứ không thể ở nơi thức mà chấp là ngã, là ngã sở. Vì sao? Vì thân do bốn đại, hoặc thấy chỉ tồn tại trong khoảng mười năm, hai mươi năm, ba mươi năm, cho đến trăm năm rồi thì tiêu vong, hoặc kéo dài hơn một chút. Còn tâm, ý, thức này thì sự sanh diệt, biến chuyển, đổi khác, ở trong từng ngày, từng đêm, từng giờ, từng khắc, trong từng thoáng chốc. Cũng như con vượn rong chơi trong rừng cây kia, thoáng chốc ở nơi này, chợt thoắt đi nơi khác, chuyền từ cành này qua nhánh nọ, buông cây này nắm cây kia. Tâm, ý, thức cũng lại như vậy, thoáng sanh, thoáng diệt.
“Đa văn Thánh đệ tử đối với các duyên khởi khéo tư duy quán sát như vầy: Lạc xúc làm duyên sanh ra lạc thọ. Khi cảm giác lạc thọ, biết như thật là đang có cảm giác lạc thọ. Khi lạc xúc kia diệt, thọ do lạc xúc làm nhân duyên sanh ra cũng diệt mất, mát mẻ, tịch tĩnh. Như lạc thọ; các thọ sanh bởi nhân duyên là khổ xúc, hỷ xúc, ưu xúc, xả xúc cũng vậy. Khi cảm giác xả thọ, biết như thật là đang có cảm giác xả thọ. Khi xả xúc kia diệt; xả thọ do xả xúc làm nhân duyên sanh ra cũng diệt mất, mát mẻ, tịch tĩnh. Người ấy tư duy rằng: ‘Thọ này sanh bởi xúc, lạc do xúc, hệ lụy xúc. Do có lạc bởi xúc thế này thế kia mà có lạc bởi thọ thế này thế kia. Khi lạc do xúc chạm thế này thế kia ấy diệt thì lạc do cảm thọ thế này thế kia ấy cũng diệt, mát mẻ, tịch tĩnh. Như vậy, đa văn Thánh đệ tử đối với sắc sanh ra nhàm tởm; đối với thọ, tưởng, hành, thức cũng sanh ra nhàm tởm. Vì nhàm tởm nên không ưa thích. Vì không ưa thích nên giải thoát, giải thoát tri kiến: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’”
Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe những gì Đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
如是我聞：
一時，佛住王舍城迦蘭陀T 0081c05竹園。
爾時，世尊告諸比丘：「愚癡無聞凡夫T 0081c06於四大身厭患、離欲、背捨而非識。所以者T 0081c07何？見四大身有增、有減、有取、有捨，而於心、T 0081c08意、識，愚癡無聞凡夫不能生厭、離欲、解脫。T 0081c09所以者何？彼長夜於此保惜繫我，若得、若取，T 0081c10言：『是我、我所、相在。』是故愚癡無聞凡夫不T 0081c11能於彼生厭、離欲、背捨。愚癡無聞凡夫寧T 0081c12於四大身繫我、我所，不可於識繫我、我T 0081c13所。所以者何？四大色身或見十年住，二十、三T 0081c14十，乃至百年，若善消息或復小過。彼心、意、T 0081c15識日夜時刻，須臾轉變，異生、異滅。猶如獼T 0081c16猴遊林樹間，須臾處處，攀捉枝條，放一取T 0081c17一。彼心、意、識亦復如是，異生、異滅。
「多聞聖T 0081c18弟子於諸緣起善思惟觀察，所謂樂觸緣T 0081c19生樂受，樂受覺時，如實知樂受覺；彼樂觸T 0081c20滅，樂觸因緣生受亦滅、止、清涼、息、沒。如樂T 0081c21受，苦觸、喜觸、憂觸、捨觸因緣生捨受，捨受覺T 0081c22時，如實知捨受覺；彼捨觸滅，彼捨觸因緣生T 0081c23捨受亦滅、止、清涼、息、沒。彼如是思惟：『此受觸T 0081c24生、觸樂、觸縛，彼彼觸樂故，彼彼受樂，彼彼觸T 0081c25樂滅，彼彼受樂亦滅、止、清涼、息、沒。』如是，多聞T 0081c26聖弟子於色生厭，於受、想、行、識生厭，厭故T 0081c27不樂，不樂故解脫，解脫知見：『我生已盡，梵T 0081c28行已立，所作已作，自知不受後有。』」
佛說此T 0081c29經已，諸比丘聞佛所說，歡喜奉行。
T 0082a01 SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying at the Karandaka Bamboo Park of Rājagṛha.
SC 2It was then that the Bhagavān addressed the monks, “Foolish, untaught, ordinary men become disillusioned with, free of desire for, and abandon the body of the four basic elements but not awareness. Why is that? They see that the body of the four basic elements has its increase, decrease, acquisition, and loss, but an foolish, untaught ordinary man is unable to become disillusioned with, free of desire for, or be liberated from the heart, mind, and awareness. Why is that? They’ve protected, valued, and tied themselves to it for a long night. Whether ascertained or grasped, they say: ‘This is me, it belongs to me, and both is present in the other.’ Therefore, a foolish, untaught ordinary man is unable to become disillusioned with, free desire of, and abandon it.
SC 3“A foolish, untaught ordinary man should rather tie himself and what belongs to himself to the body of the four basic elements and not tie himself and what belongs to himself to awareness. Why is that? He might observe the form body of four basic elements lasting ten … twenty … thirty … or a hundred years, whether it’s a good time or he makes some minor mistakes. His heart, mind, and awareness changes with each moment during day and night, arising as one thing and perishing as another. It’s like a monkey wandering in a forest, staying momentarily in place or another. It climbs on branches and twigs, releasing one and grasping another. That man’s heart, mind, and awareness are likewise, arising as one thing and perishing as another.
SC 4“The well-versed, noble disciple considers and observes well the dependent arising of things. That is, a pleasant feeling arises dependent on a pleasant contact. When they notice that pleasant feeling, they truly know that they have noticed a pleasant feeling. When that pleasant contact ceases, the pleasant feeling that dependently arose from that pleasant contact also ceases. It stops, cools, subsides, and disappears. Like that pleasant feeling, a painful contact … happy contact … sad contact … indifferent contact dependently gives rise to an indifferent feeling. When the disciple notices that indifferent feeling, they truly know that they’ve noticed an indifferent feeling. When that indifferent contact ceases, the indifferent feeling that dependently arose from that indifferent contact also ceases. It stops, cools, subsides, and disappears.
SC 5“That disciple would contemplate it in this way: ‘These feelings arise from contact, enjoy contact, and are tied to contact. Because this or that contact is pleasant, this or that feeling is pleasant. When this or that contact that’s pleasant ceases, this or that feeling that’s pleasant also ceases. It stops, cools, subsides, and disappears.’
SC 6“Thus, the well-versed, noble disciple becomes disillusioned with form, disillusioned with feeling … conception … volition … and awareness. Because of this disillusionment, they don’t enjoy them. Because they don’t enjoy them, they’re liberated. Being liberated, they know and see: ‘My births have been ended, the religious practice has been established, and the task has been accomplished. I myself know that I won’t be subject to a later existence.’”
SC 7After the Buddha spoke this sūtra, the monks who heard what he taught rejoiced and approved.
Tôi nghe như vầy:
Môt thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà nơi thành Vương xá. Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Phàm phu ngu si vô học, đối với thân bốn đại mà ghê tởm, lìa dục, quay lưng xả bỏ. Nhưng không phải là đối với thức. Vì sao? Vì họ thấy thân bốn đại có thêm, bớt, có lấy, bỏ. Nhưng đối với tâm, ý, thức, thì kẻ phàm phu ngu si vô học không thể sanh nhàm tởm, lìa dục, giải thoát. Vì sao? Vì họ từ lâu đời ở nơi đây mà ấp ủ, nâng niu, hệ lụy ngã, hoặc sở đắc, hoặc chấp thủ, nói rằng ‘Đây là ta, đây là của ta, hay ở trong nhau.’ Cho nên kẻ phàm phu ngu si vô học không thể ở nơi đây này mà sanh nhàm tởm, lìa dục, quay lưng xả bỏ được. Kẻ phàm phu ngu si thà ở nơi thân do bốn đại mà chấp là ngã, là ngã sở, chứ không thể ở nơi thức mà chấp là ngã, là ngã sở. Vì sao? Vì thân do bốn đại, hoặc thấy chỉ tồn tại trong khoảng mười năm, hai mươi năm, ba mươi năm, cho đến trăm năm rồi thì tiêu vong, hoặc kéo dài hơn một chút. Còn tâm, ý, thức này thì sự sanh diệt, biến chuyển, đổi khác, ở trong từng ngày, từng đêm, từng giờ, từng khắc, trong từng thoáng chốc. Cũng như con vượn rong chơi trong rừng cây kia, thoáng chốc ở nơi này, chợt thoắt đi nơi khác, chuyền từ cành này qua nhánh nọ, buông cây này nắm cây kia. Tâm, ý, thức cũng lại như vậy, thoáng sanh, thoáng diệt.
“Đa văn Thánh đệ tử đối với các duyên khởi khéo tư duy quán sát như vầy: Lạc xúc làm duyên sanh ra lạc thọ. Khi cảm giác lạc thọ, biết như thật là đang có cảm giác lạc thọ. Khi lạc xúc kia diệt, thọ do lạc xúc làm nhân duyên sanh ra cũng diệt mất, mát mẻ, tịch tĩnh. Như lạc thọ; các thọ sanh bởi nhân duyên là khổ xúc, hỷ xúc, ưu xúc, xả xúc cũng vậy. Khi cảm giác xả thọ, biết như thật là đang có cảm giác xả thọ. Khi xả xúc kia diệt; xả thọ do xả xúc làm nhân duyên sanh ra cũng diệt mất, mát mẻ, tịch tĩnh. Người ấy tư duy rằng: ‘Thọ này sanh bởi xúc, lạc do xúc, hệ lụy xúc. Do có lạc bởi xúc thế này thế kia mà có lạc bởi thọ thế này thế kia. Khi lạc do xúc chạm thế này thế kia ấy diệt thì lạc do cảm thọ thế này thế kia ấy cũng diệt, mát mẻ, tịch tĩnh. Như vậy, đa văn Thánh đệ tử đối với sắc sanh ra nhàm tởm; đối với thọ, tưởng, hành, thức cũng sanh ra nhàm tởm. Vì nhàm tởm nên không ưa thích. Vì không ưa thích nên giải thoát, giải thoát tri kiến: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’”
Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe những gì Đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying at the Karandaka Bamboo Park of Rājagṛha.
SC 2It was then that the Bhagavān addressed the monks, “Foolish, untaught, ordinary men become disillusioned with, free of desire for, and abandon the body of the four basic elements but not awareness. Why is that? They see that the body of the four basic elements has its increase, decrease, acquisition, and loss, but an foolish, untaught ordinary man is unable to become disillusioned with, free of desire for, or be liberated from the heart, mind, and awareness. Why is that? They’ve protected, valued, and tied themselves to it for a long night. Whether ascertained or grasped, they say: ‘This is me, it belongs to me, and both is present in the other.’ Therefore, a foolish, untaught ordinary man is unable to become disillusioned with, free desire of, and abandon it.
SC 3“A foolish, untaught ordinary man should rather tie himself and what belongs to himself to the body of the four basic elements and not tie himself and what belongs to himself to awareness. Why is that? He might observe the form body of four basic elements lasting ten … twenty … thirty … or a hundred years, whether it’s a good time or he makes some minor mistakes. His heart, mind, and awareness changes with each moment during day and night, arising as one thing and perishing as another. It’s like a monkey wandering in a forest, staying momentarily in place or another. It climbs on branches and twigs, releasing one and grasping another. That man’s heart, mind, and awareness are likewise, arising as one thing and perishing as another.
SC 4“The well-versed, noble disciple considers and observes well the dependent arising of things. That is, a pleasant feeling arises dependent on a pleasant contact. When they notice that pleasant feeling, they truly know that they have noticed a pleasant feeling. When that pleasant contact ceases, the pleasant feeling that dependently arose from that pleasant contact also ceases. It stops, cools, subsides, and disappears. Like that pleasant feeling, a painful contact … happy contact … sad contact … indifferent contact dependently gives rise to an indifferent feeling. When the disciple notices that indifferent feeling, they truly know that they’ve noticed an indifferent feeling. When that indifferent contact ceases, the indifferent feeling that dependently arose from that indifferent contact also ceases. It stops, cools, subsides, and disappears.
SC 5“That disciple would contemplate it in this way: ‘These feelings arise from contact, enjoy contact, and are tied to contact. Because this or that contact is pleasant, this or that feeling is pleasant. When this or that contact that’s pleasant ceases, this or that feeling that’s pleasant also ceases. It stops, cools, subsides, and disappears.’
SC 6“Thus, the well-versed, noble disciple becomes disillusioned with form, disillusioned with feeling … conception … volition … and awareness. Because of this disillusionment, they don’t enjoy them. Because they don’t enjoy them, they’re liberated. Being liberated, they know and see: ‘My births have been ended, the religious practice has been established, and the task has been accomplished. I myself know that I won’t be subject to a later existence.’”
SC 7After the Buddha spoke this sūtra, the monks who heard what he taught rejoiced and approved.