Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, có một Tỳ-kheo tên là Tam-di-ly-đề đi đến chỗ Phật, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi lui qua một bên, bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, gọi là thế gian. Vậy, thế nào gọi là thế gian?”
Phật bảo Tam-di-ly-đề:
“Con mắt, sắc, nhãn thức, nhãn xúc và cảm thọ với khổ thọ, lạc thọ và phi khổ phi lạc thọ được cảm thọ bên trong phát sanh bởi nhân duyên nhãn xúc. Tai, mũi, lưỡi, thân, ý, pháp, ý thức, ý xúc và cảm thọ với khổ thọ, lạc thọ và phi khổ phi lạc thọ được cảm thọ bên trong phát sanh bởi nhân duyên ý xúc. Đó gọi là thế gian. Vì sao? Vì sáu nhập xứ tập khởi nên xúc tập khởi, như vậy cho đến thuần một tụ khổ lớn cũng tập khởi.
“Này Tam-di-ly-đề, nếu không có con mắt kia, không có sắc, không có nhãn thức, không có nhãn xúc và không có cảm thọ với khổ thọ, lạc thọ và phi khổ phi lạc thọ được cảm thọ bên trong phát sanh bởi nhân duyên nhãn xúc; không có tai, mũi, lưỡi, thân, ý, pháp, ý thức, ý xúc và cảm thọ với khổ thọ, lạc thọ và phi khổ phi lạc thọ được cảm thọ bên trong phát sanh bởi nhân duyên ý xúc, thì không có thế gian, cũng không thi thiết thế gian. Vì sao? Vì sáu nhập xứ diệt nên xúc diệt, cho đến thuần một tụ khổ lớn cũng diệt.”
Phật nói kinh này xong, Tỳ-kheo Tam-di-ly-đề nghe những gì Đức Phật đã dạy, hoan hỷ phụng hành.
Như thế gian, chúng sanh, cũng được thuyết như vậy.
T -juan9 T 0056a19T 0056a20T 0056a21
雜阿含經卷第九
T 0056a22T 0056a23宋天竺三藏求那跋陀羅譯
T 0056a24如是我聞：
一時，佛住舍衛國祇樹給T 0056a25孤獨園。
時，有比丘名三彌離提，往詣佛所，T 0056a26稽首佛足，退坐一面，白佛言：「世尊！所謂T 0056a27世間者，云何名世間？」
佛告三彌離提：「謂眼、T 0056a28色、眼識、眼觸、眼觸因緣生受，內覺若苦、若樂、T 0056a29不苦不樂。耳、鼻、舌、身、意、法、意識、意觸、意觸因T 0056b01緣生受，內覺若苦、若樂、不苦不樂，是名世間。T 0056b02所以者何？六入處集則觸集，如是乃至純大T 0056b03苦聚集。
「三彌離提！若無彼眼、無色、無眼識、T 0056b04無眼觸、無眼觸因緣生受，內覺若苦、若樂、不T 0056b05苦不樂；無耳、鼻、舌、身、意、法、意識、意觸、意觸因T 0056b06緣生受，內覺若苦、若樂、若不苦不樂者，則無T 0056b07世間，亦不施設世間。所以者何？六入處滅T 0056b08則觸滅，如是乃至純大苦聚滅故。」
佛說此T 0056b09經已，諸比丘聞佛所說，歡喜奉行。
T 0056b10如世間。如是眾生、如是魔，亦如是說。
T 0056b11 SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying at Anāthapiṇḍada’s Park in Jeta’s Grove of Śrāvastī.
SC 2There was then a monk named Samṛddhi who went to the Buddha, bowed his head at the Buddha’s feet, and withdrew to sit at one side. He said to the Buddha, “Bhagavān, there’s what’s called ‘the world’ (2.123) … ‘a sentient being’ (2.124) … ‘Māra’ (2.125). What is it that’s called ‘the world’ … ‘a sentient being’ … ‘Māra’?”
SC 3The Buddha told Samṛddhi, “It refers to the eye, form, visual consciousness, visual contact, feelings that dependently arise from visual contact, and inner experiences that are painful, pleasant, or neither painful nor pleasant. It refers to the ear … nose … tongue … body … mind, notions, cognitive consciousness, cognitive contact, and feelings that dependently arise from cognitive contact, and inner experiences that are painful, pleasant, or neither painful nor pleasant. This is called ‘the world’ … ‘a sentient being’ … ‘Māra.’ Why is that? The six sense fields form, and then contact forms … The whole mass of suffering forms.
SC 4“Samṛddhi, suppose there’s no eye, no form, no visual consciousness, no visual contact, no feelings that dependently arise from visual contact, and no inner experiences that are painful, pleasant, or neither painful nor pleasant. There’s no ear … nose … tongue … mind, notions, cognitive consciousness, cognitive contact, feelings that dependently arise from cognitive contact, or inner experiences that are painful, pleasant, or neither painful nor pleasant. Then, there’s no world … no sentient being … no Māra, nor what’s supposed to be the world … a sentient being … Māra. Why is that? When the six sense fields cease, then contact ceases … The whole mass of suffering ceases.”
SC 5After the Buddha spoke this sūtra, the monks who heard what the Buddha taught rejoiced and approved.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, có một Tỳ-kheo tên là Tam-di-ly-đề đi đến chỗ Phật, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi lui qua một bên, bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, gọi là thế gian. Vậy, thế nào gọi là thế gian?”
Phật bảo Tam-di-ly-đề:
“Con mắt, sắc, nhãn thức, nhãn xúc và cảm thọ với khổ thọ, lạc thọ và phi khổ phi lạc thọ được cảm thọ bên trong phát sanh bởi nhân duyên nhãn xúc. Tai, mũi, lưỡi, thân, ý, pháp, ý thức, ý xúc và cảm thọ với khổ thọ, lạc thọ và phi khổ phi lạc thọ được cảm thọ bên trong phát sanh bởi nhân duyên ý xúc. Đó gọi là thế gian. Vì sao? Vì sáu nhập xứ tập khởi nên xúc tập khởi, như vậy cho đến thuần một tụ khổ lớn cũng tập khởi.
“Này Tam-di-ly-đề, nếu không có con mắt kia, không có sắc, không có nhãn thức, không có nhãn xúc và không có cảm thọ với khổ thọ, lạc thọ và phi khổ phi lạc thọ được cảm thọ bên trong phát sanh bởi nhân duyên nhãn xúc; không có tai, mũi, lưỡi, thân, ý, pháp, ý thức, ý xúc và cảm thọ với khổ thọ, lạc thọ và phi khổ phi lạc thọ được cảm thọ bên trong phát sanh bởi nhân duyên ý xúc, thì không có thế gian, cũng không thi thiết thế gian. Vì sao? Vì sáu nhập xứ diệt nên xúc diệt, cho đến thuần một tụ khổ lớn cũng diệt.”
Phật nói kinh này xong, Tỳ-kheo Tam-di-ly-đề nghe những gì Đức Phật đã dạy, hoan hỷ phụng hành.
Như thế gian, chúng sanh, cũng được thuyết như vậy.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying at Anāthapiṇḍada’s Park in Jeta’s Grove of Śrāvastī.
SC 2There was then a monk named Samṛddhi who went to the Buddha, bowed his head at the Buddha’s feet, and withdrew to sit at one side. He said to the Buddha, “Bhagavān, there’s what’s called ‘the world’ (2.123) … ‘a sentient being’ (2.124) … ‘Māra’ (2.125). What is it that’s called ‘the world’ … ‘a sentient being’ … ‘Māra’?”
SC 3The Buddha told Samṛddhi, “It refers to the eye, form, visual consciousness, visual contact, feelings that dependently arise from visual contact, and inner experiences that are painful, pleasant, or neither painful nor pleasant. It refers to the ear … nose … tongue … body … mind, notions, cognitive consciousness, cognitive contact, and feelings that dependently arise from cognitive contact, and inner experiences that are painful, pleasant, or neither painful nor pleasant. This is called ‘the world’ … ‘a sentient being’ … ‘Māra.’ Why is that? The six sense fields form, and then contact forms … The whole mass of suffering forms.
SC 4“Samṛddhi, suppose there’s no eye, no form, no visual consciousness, no visual contact, no feelings that dependently arise from visual contact, and no inner experiences that are painful, pleasant, or neither painful nor pleasant. There’s no ear … nose … tongue … mind, notions, cognitive consciousness, cognitive contact, feelings that dependently arise from cognitive contact, or inner experiences that are painful, pleasant, or neither painful nor pleasant. Then, there’s no world … no sentient being … no Māra, nor what’s supposed to be the world … a sentient being … Māra. Why is that? When the six sense fields cease, then contact ceases … The whole mass of suffering ceases.”
SC 5After the Buddha spoke this sūtra, the monks who heard what the Buddha taught rejoiced and approved.