Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà nơi thành Vương xá. Khi ấy Tôn giả Xá-lợi-phất và Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la cùng ở trong núi Kỳ-xà-quật.
Bấy giờ là buổi chiều, sau khi từ thiền tịnh tỉnh giấc, Tôn giả Xá-lợi-phất đến chỗ Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, cùng nhau hỏi thăm, chúc tụng, rồi ngồi xuống xuống một bên, bạch Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la:
“Tôi có điều muốn hỏi, Hiền giả có rảnh để giải đáp cho không?”
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la đáp lời Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Nhân giả cứ hỏi, điều gì biết được tôi sẽ trả lời.”
Tôn giả Xá-lợi-phất hỏi Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la:
“Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, thế nào, có sự già không?”
Đáp:
“Bạch Tôn giả Xá-lợi-phất, có.”
Lại hỏi:
“Có sự chết không?”
Đáp:
“Có.”
Lại hỏi:
"Thế nào, già chết là tự tác hay tha tác, là tự và tha tác, hay là chẳng phải tự chẳng phải tha mà vô nhân tác chăng?”
Đáp:
“Bạch Tôn giả Xá-lợi-phất, già chết chẳng phải tự tác, chẳng phải tha tác, chẳng phải tự và tha tác, cũng chẳng phải chẳng tự tha tác mà vô nhân tác. Nhưng do duyên sanh nên có già chết.”
“Như vậy, sanh, hữu, thủ, ái, thọ, xúc, sáu nhập xứ, danh sắc có phải là tự tác, là tha tác, là tự và tha tác, hay là chẳng phải tự tha tác mà vô nhân tác chăng?”
Đáp:
“Bạch Tôn giả Xá-lợi-phất, danh sắc chẳng phải tự tác, chẳng phải tha tác, chẳng phải tự và tha tác, cũng chẳng phải chẳng tự tha tác mà vô nhân tác. Nhưng danh sắc này do duyên thức mà sanh.”
Lại hỏi:
“Thức này có phải là tự tác, là tha tác, là tự và tha tác, hay là chẳng phải tự tha tác mà vô nhân tác chăng?”
Đáp:
“Bạch Tôn giả Xá-lợi-phất, thức này chẳng phải tự tác, chẳng phải tha tác, chẳng phải tự và tha tác, cũng chẳng phải chẳng tự tha tác mà vô nhân tác. Nhưng thức này do duyên danh sắc mà sanh.”
Tôn giả Xá-lợi-phất lại hỏi:
“Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, trước đây Hiền giả nói danh sắc chẳng phải tự tác, chẳng phải tha tác, chẳng phải tự và tha tác, chẳng phải chẳng tự và tha, vô nhân tác, nhưng danh sắc này duyên thức mà sanh ra. Bây giờ, lại nói danh sắc duyên thức, vậy nghĩa này là thế nào?”
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la đáp:
“Nay tôi sẽ nói thí dụ, nếu là người trí thì nhờ thí dụ sẽ hiểu được. Thí như ba cây lau được dựng lên nơi đất trống, nhờ nương tựa vào nhau mà có thể đứng vững; nếu lấy ra một cây thì hai cây kia cũng không đứng được; nếu lấy đi hai cây thì một cây cũng không đứng vững, vì chúng phải nương vào nhau mới có thể đứng được. Thức duyên danh sắc lại cũng như vậy, phải nương tựa lẫn nhau mới sanh trưởng được.”
Tôn giả Xá-lợi-phất nói:
“Lành thay! Lành thay! Trong hàng Thanh văn đệ tử của Thế Tôn, Tôn giả Câu-hi-la là người trí tuệ sáng suốt, khéo điều phục, không sợ hãi, thấy pháp cam lộ, tự thân chứng nghiệm đầy đủ với pháp cam lộ. Nghĩa là Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la có nghĩa biện tài sâu xa như vậy, thì có thể giải đáp tất cả các nạn vấn. Như ngọc quý vô giá, mà thế gian đội trên đầu; nay tôi cũng xin đội Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la trên đầu.
“Bạch Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, hôm nay tôi rất vui mừng vì đã được nhiều lợi ích từ nơi Tôn giả. Còn những người phạm hạnh khác nhiều lần gặp được Tôn giả thì chắc chắn cũng được thiện lợi, vì Tôn giả khéo thuyết pháp. Nay tôi sẽ đem những điều được nghe từ Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la thuyết pháp, dùng ba mươi cách tán thán mà khen ngợi, tùy hỷ.
“Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, nói già, chết là đáng ghê tởm, ly dục, diệt tận, đó gọi là Pháp sư. Hay nói rằng: Sanh, hữu, thủ, ái, thọ, xúc, lục nhập, danh sắc, thức là đáng chán chê, ly dục, diệt tận, thì đó cũng gọi là Pháp sư. Nếu Tỳ-kheo nào, đối với già, chết mà nhàm tởm, lo sợ, hướng đến ly dục, diệt tận, thì đó gọi là Pháp sư. Cho đến, đối với thức mà nhàm tởm, lo sợ, hướng đến ly dục, diệt tận, thì đó cũng gọi là Pháp sư. Nếu Tỳ-kheo nào, đối với già chết mà nhàm tởm, lo sợ, ly dục, diệt tận, không khởi các lậu, tâm khéo giải thoát, thì đó gọi là Pháp sư. Cho đến, đối với thức mà nhàm tởm, lo sợ, ly dục, diệt tận, không khởi các lậu, tâm khéo giải thoát, thì đó gọi là Pháp sư.”
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la nói với Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Lành thay! Lành thay! Trong hàng Thanh văn đệ tử của Thế Tôn, người có trí tuệ sáng suốt, khéo điều phục, không sợ hãi, thấy pháp cam lộ, tự thân chứng nghiệm đầy đủ với pháp cam lộ. Vì Tôn giả Xá-lợi-phất là người có khả năng hỏi những điều sâu xa của chánh trí. Giống như hạt châu vô giá được người thế gian đội trên đầu. Ngày nay Tôn giả cũng vậy, được tất cả phạm hạnh cung kính, phụng sự một cách trân trọng. Hôm nay tôi rất vui mừng, vì được nhiều lợi ích nhờ cuộc đàm luận với Tôn giả về diệu nghĩa.”
Hai vị Chánh sĩ tùy hỷ lẫn nhau, mỗi người trở về chỗ ở của mình.
如是我聞：
一時，佛住王舍城迦蘭陀竹T 0081a10園。
爾時，尊者舍利弗、尊者摩訶拘絺羅在T 0081a11耆闍崛山。
爾時，尊者舍利弗晡時從禪覺，T 0081a12詣尊者摩訶拘絺羅，共相問訊慶慰已，於T 0081a13一面坐。語尊者摩訶拘絺羅：「欲有所問，寧T 0081a14有閑暇見答與不？」
尊者摩訶拘絺羅語尊T 0081a15者舍利弗言：「仁者且問，知者當答。」
尊者舍利T 0081a16弗問尊者摩訶拘絺羅：「云何？尊者摩訶拘絺T 0081a17羅，有老不？」
答言：「有。」
尊者舍利弗復問：「有死T 0081a18不？」
答言：「有。」
復問：「云何？老死自作耶？為他作T 0081a19耶？為自他作耶？為非自非他無因作耶？」
答T 0081a20言：「尊者舍利弗！老死非自作、非他作、非自T 0081a21他作、亦非非自他作無因作，然彼生緣故T 0081a22有老死。」
「如是生、有、取、愛、受、觸、六入處、名色，T 0081a23為自作、為他作、為自他作、為非自他無因T 0081a24作？」
答言：「尊者舍利弗！名色非自作、非他作、T 0081a25非自他作、非非自他作無因作，然彼名色緣T 0081a26識生。」
復問：「彼識為自作、為他作、為自他T 0081a27作、為非自非他無因作？」
答言：「尊者舍利弗！T 0081a28彼識非自作、非他作、非自他作、非非自T 0081a29他作無因作，然彼識緣名色生。」
尊者舍利T 0081b01弗復問：「尊者摩訶拘絺羅！先言名色非自作、T 0081b02非他作、非自他作、非非自他作無因作，然T 0081b03彼名色緣識生，而今復言名色緣識，此義T 0081b04云何？」
尊者摩訶拘絺羅答言：「今當說譬，如T 0081b05智者因譬得解。譬如三蘆立於空地，展轉T 0081b06相依，而得竪立，若去其一，二亦不立，T 0081b07若去其二，一亦不立，展轉相依，而得竪立，T 0081b08識緣名色亦復如是。展轉相依，而得生長。」
T 0081b09尊者舍利弗言：「善哉！善哉！尊者摩訶拘絺羅！T 0081b10世尊聲聞中，智慧明達，善調無畏，見甘露T 0081b11法，以甘露法具足身作證者，謂尊者摩訶拘T 0081b12絺羅，乃有如是甚深義辯，種種難問，皆悉T 0081b13能答，如無價寶珠，世所頂戴，我今頂戴尊T 0081b14者摩訶拘絺羅亦復如是。我今於汝所，快T 0081b15得善利，諸餘梵行數詣其所，亦得善利，以T 0081b16彼尊者善說法故。我今以此尊者摩訶拘絺T 0081b17羅所說法故，當以三十種讚歎稱揚隨喜。」
T 0081b18尊者摩訶拘絺羅說：「老死厭患、離欲、滅盡，是T 0081b19名法師；說生、有、取、愛、受、觸、六入處、名色、識，厭T 0081b20患、離欲、滅盡，是名法師；若比丘於老死厭T 0081b21患、離欲、滅盡向，是名法師；乃至識厭患、離欲、T 0081b22滅盡向，是名法師；若比丘於老死厭患、離T 0081b23欲、滅盡，不起諸漏，心善解脫，是名法師；乃T 0081b24至識厭患、離欲、滅盡，不起諸漏，心善解脫，T 0081b25是名法師。」
尊者摩訶拘絺羅語尊者舍利T 0081b26弗言：「善哉！善哉！於世尊聲聞中，智慧明達，T 0081b27善調無畏，見甘露法，以甘露法具足身作T 0081b28證者，謂尊者舍利弗，能作如是種種甚深正T 0081b29智之問，猶如世間無價寶珠，人皆頂戴，汝今T 0081c01如是，普為一切諸梵行者之所頂戴、恭敬、奉T 0081c02事。我於今日快得善利，得與尊者共論T 0081c03妙義。」
時，二正士更相隨喜，各還所住。
T 0081c04 SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying at the Karandaka Bamboo Park of Rājagṛha.
SC 2 It was then that Venerable Śāriputra and Venerable Mahākauṣṭhila were staying on Mount Gṛdhrakūṭa. At the time, Venerable Śāriputra roused from meditation in the afternoon and went to visit Venerable Mahākauṣṭhila. After they had exchanged greetings and pleasantries, he sat to one side. He said to Mahākauṣṭhila, “I have a question to ask. Would you have some free time to answer it?”
SC 3Venerable Mahākauṣṭhila said to Venerable Śāriputra, “Then ask it, sir. I will answer it with what I know.”
SC 4Venerable Śāriputra asked Venerable Mahākauṣṭhila, “How is it, Venerable Mahākauṣṭhila? Is there old age?”
SC 5He replied, “There is.”
SC 6Venerable Śāriputra again asked, “Is there death?”
SC 7He replied, “There is.”
SC 8Again, Śāriputra asked, “How is it? Are old age and death made by oneself? Are they made by another? Are they made by oneself and another? Or are they made neither by oneself nor by another, being made without a cause?”
SC 9He replied, “Venerable Śāriputra, old age and death are not made by oneself, not made by another, not made by oneself and another, nor are they made by neither oneself nor another, being made without a cause. Still, old age and death exist because of the condition of birth.”
SC 10“So it was with birth, existence, grasping, craving, feeling, contact and the six senses. Are name and form made by oneself? Are they made by another? Are they made by oneself and another? Or are they made neither by oneself nor by another, being made without a cause?”
SC 11He replied, “Venerable Śāriputra, name and form are not made by oneself, not made by another, not made by oneself and another, nor are they made by neither oneself nor another, being made without a cause. Still, name and form do arise conditioned by awareness.”
SC 12Again, Śāriputra asked, “Is that awareness made by oneself? Is it made by another? Is it made by oneself and another? Is it made by neither oneself nor another, being made without a cause?”
SC 13He replied, “Venerable Śāriputra, that awareness is not made by oneself, not made by another, not made by oneself and another, nor is it made by neither oneself nor another, being made without a cause. Still, awareness does arise conditioned by name and form.”
SC 14Venerable Śāriputra again asked, “Venerable Mahākauṣṭhila, before you said, ‘Name and form are not made by oneself, not made by another, not made by oneself and another, nor are they made by neither oneself nor another, being made without a cause. Still, name and form do arise conditioned by awareness.’ But now you say, ‘Name and form conditions awareness.’ What do you mean by this?”
SC 15Venerable Mahākauṣṭhila replied, “Now, I will explain it with an analogy, for intelligent people can understand something with analogies. Take the example of three reeds standing on open ground. They support each other in turn in order to stand upright. If one of them is removed, the other two won’t stand up. If two of them are removed, then the last one won’t stand up, either. They support each other in turn in order to stand upright. Awareness conditions name and form is the same way. They support each other in turn to arise and grow.”
SC 16Venerable Śāriputra, “Good, Venerable Mahākauṣṭhila, good! Among the Bhagavān’s disciples, there’s one who is wise, insightful, well trained, fearless, who sees the teaching of immortality, and who themselves realize the teaching of immortality. It’s Venerable Mahākauṣṭhila who has such profound eloquence about the goal. He can answer all sorts of difficult questions. He’s like a priceless jewel that worldly people carry on the crowns of their heads. Now, I carry Mahākauṣṭhila on the crown of my head in the same way. Being here with you, I’ve been delighted to get a good benefit. All the other religious practitioners who visit here often will also get a good benefit because this Venerable is good at teaching the Dharma. Now, I would praise, recommend, and approve of Venerable Mahākauṣṭhila in thirty ways because of his Dharma teaching.”
SC 17Venerable Mahākauṣṭhila said, “[Someone who teaches] disillusionment with, lack of desire for, and complete cessation of old age and death is called a Dharma teacher. Teaching disillusionment with, lack of desire for, and complete cessation of birth … existence … grasping … craving … feeling … contact … the six senses … name and form … awareness is called being a Dharma teacher. If a monk is disillusioned with, lacks desire for, and heads for complete cessation of old age and death, he is called a Dharma teacher … disillusioned with, lacks desire for, and headed for complete cessation of awareness, he is called a Dharma teacher. If a monk is disillusioned with, lacks desire for, and completely ceases old age and death, doesn’t produce contaminants, and his mind is well liberated, he is called a Dharma teacher … disillusioned with, lacks desire for, completely ceases awareness, doesn’t produce contaminants, and his mind is well liberated, he is called a Dharma teacher.
SC 18Venerable Mahākauṣṭhila said to Venerable Śāriputra, “Good, good! Among the Bhagavān’s disciples, there’s one who is wise, insightful, well trained, fearless, who sees the teaching of immortality, and who themselves realized the teaching of immortality. It’s Venerable Śāriputra who’s able to ask all sorts of profound questions about correct knowledge. He’s like a worldly priceless jewel that people carry on the crowns of their heads. Now, you are like this. All the religious practitioners everywhere carry him on their crowns, giving him respect and serving him. Today, I’ve been delighted to get a good benefit and have a discussion about the wondrous goal with this Venerable.”
SC 19Those two upright men were delighted by each other, and then each returned to his place.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà nơi thành Vương xá. Khi ấy Tôn giả Xá-lợi-phất và Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la cùng ở trong núi Kỳ-xà-quật.
Bấy giờ là buổi chiều, sau khi từ thiền tịnh tỉnh giấc, Tôn giả Xá-lợi-phất đến chỗ Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, cùng nhau hỏi thăm, chúc tụng, rồi ngồi xuống xuống một bên, bạch Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la:
“Tôi có điều muốn hỏi, Hiền giả có rảnh để giải đáp cho không?”
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la đáp lời Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Nhân giả cứ hỏi, điều gì biết được tôi sẽ trả lời.”
Tôn giả Xá-lợi-phất hỏi Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la:
“Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, thế nào, có sự già không?”
Đáp:
“Bạch Tôn giả Xá-lợi-phất, có.”
Lại hỏi:
“Có sự chết không?”
Đáp:
“Có.”
Lại hỏi:
"Thế nào, già chết là tự tác hay tha tác, là tự và tha tác, hay là chẳng phải tự chẳng phải tha mà vô nhân tác chăng?”
Đáp:
“Bạch Tôn giả Xá-lợi-phất, già chết chẳng phải tự tác, chẳng phải tha tác, chẳng phải tự và tha tác, cũng chẳng phải chẳng tự tha tác mà vô nhân tác. Nhưng do duyên sanh nên có già chết.”
“Như vậy, sanh, hữu, thủ, ái, thọ, xúc, sáu nhập xứ, danh sắc có phải là tự tác, là tha tác, là tự và tha tác, hay là chẳng phải tự tha tác mà vô nhân tác chăng?”
Đáp:
“Bạch Tôn giả Xá-lợi-phất, danh sắc chẳng phải tự tác, chẳng phải tha tác, chẳng phải tự và tha tác, cũng chẳng phải chẳng tự tha tác mà vô nhân tác. Nhưng danh sắc này do duyên thức mà sanh.”
Lại hỏi:
“Thức này có phải là tự tác, là tha tác, là tự và tha tác, hay là chẳng phải tự tha tác mà vô nhân tác chăng?”
Đáp:
“Bạch Tôn giả Xá-lợi-phất, thức này chẳng phải tự tác, chẳng phải tha tác, chẳng phải tự và tha tác, cũng chẳng phải chẳng tự tha tác mà vô nhân tác. Nhưng thức này do duyên danh sắc mà sanh.”
Tôn giả Xá-lợi-phất lại hỏi:
“Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, trước đây Hiền giả nói danh sắc chẳng phải tự tác, chẳng phải tha tác, chẳng phải tự và tha tác, chẳng phải chẳng tự và tha, vô nhân tác, nhưng danh sắc này duyên thức mà sanh ra. Bây giờ, lại nói danh sắc duyên thức, vậy nghĩa này là thế nào?”
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la đáp:
“Nay tôi sẽ nói thí dụ, nếu là người trí thì nhờ thí dụ sẽ hiểu được. Thí như ba cây lau được dựng lên nơi đất trống, nhờ nương tựa vào nhau mà có thể đứng vững; nếu lấy ra một cây thì hai cây kia cũng không đứng được; nếu lấy đi hai cây thì một cây cũng không đứng vững, vì chúng phải nương vào nhau mới có thể đứng được. Thức duyên danh sắc lại cũng như vậy, phải nương tựa lẫn nhau mới sanh trưởng được.”
Tôn giả Xá-lợi-phất nói:
“Lành thay! Lành thay! Trong hàng Thanh văn đệ tử của Thế Tôn, Tôn giả Câu-hi-la là người trí tuệ sáng suốt, khéo điều phục, không sợ hãi, thấy pháp cam lộ, tự thân chứng nghiệm đầy đủ với pháp cam lộ. Nghĩa là Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la có nghĩa biện tài sâu xa như vậy, thì có thể giải đáp tất cả các nạn vấn. Như ngọc quý vô giá, mà thế gian đội trên đầu; nay tôi cũng xin đội Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la trên đầu.
“Bạch Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, hôm nay tôi rất vui mừng vì đã được nhiều lợi ích từ nơi Tôn giả. Còn những người phạm hạnh khác nhiều lần gặp được Tôn giả thì chắc chắn cũng được thiện lợi, vì Tôn giả khéo thuyết pháp. Nay tôi sẽ đem những điều được nghe từ Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la thuyết pháp, dùng ba mươi cách tán thán mà khen ngợi, tùy hỷ.
“Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, nói già, chết là đáng ghê tởm, ly dục, diệt tận, đó gọi là Pháp sư. Hay nói rằng: Sanh, hữu, thủ, ái, thọ, xúc, lục nhập, danh sắc, thức là đáng chán chê, ly dục, diệt tận, thì đó cũng gọi là Pháp sư. Nếu Tỳ-kheo nào, đối với già, chết mà nhàm tởm, lo sợ, hướng đến ly dục, diệt tận, thì đó gọi là Pháp sư. Cho đến, đối với thức mà nhàm tởm, lo sợ, hướng đến ly dục, diệt tận, thì đó cũng gọi là Pháp sư. Nếu Tỳ-kheo nào, đối với già chết mà nhàm tởm, lo sợ, ly dục, diệt tận, không khởi các lậu, tâm khéo giải thoát, thì đó gọi là Pháp sư. Cho đến, đối với thức mà nhàm tởm, lo sợ, ly dục, diệt tận, không khởi các lậu, tâm khéo giải thoát, thì đó gọi là Pháp sư.”
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la nói với Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Lành thay! Lành thay! Trong hàng Thanh văn đệ tử của Thế Tôn, người có trí tuệ sáng suốt, khéo điều phục, không sợ hãi, thấy pháp cam lộ, tự thân chứng nghiệm đầy đủ với pháp cam lộ. Vì Tôn giả Xá-lợi-phất là người có khả năng hỏi những điều sâu xa của chánh trí. Giống như hạt châu vô giá được người thế gian đội trên đầu. Ngày nay Tôn giả cũng vậy, được tất cả phạm hạnh cung kính, phụng sự một cách trân trọng. Hôm nay tôi rất vui mừng, vì được nhiều lợi ích nhờ cuộc đàm luận với Tôn giả về diệu nghĩa.”
Hai vị Chánh sĩ tùy hỷ lẫn nhau, mỗi người trở về chỗ ở của mình.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying at the Karandaka Bamboo Park of Rājagṛha.
SC 2 It was then that Venerable Śāriputra and Venerable Mahākauṣṭhila were staying on Mount Gṛdhrakūṭa. At the time, Venerable Śāriputra roused from meditation in the afternoon and went to visit Venerable Mahākauṣṭhila. After they had exchanged greetings and pleasantries, he sat to one side. He said to Mahākauṣṭhila, “I have a question to ask. Would you have some free time to answer it?”
SC 3Venerable Mahākauṣṭhila said to Venerable Śāriputra, “Then ask it, sir. I will answer it with what I know.”
SC 4Venerable Śāriputra asked Venerable Mahākauṣṭhila, “How is it, Venerable Mahākauṣṭhila? Is there old age?”
SC 5He replied, “There is.”
SC 6Venerable Śāriputra again asked, “Is there death?”
SC 7He replied, “There is.”
SC 8Again, Śāriputra asked, “How is it? Are old age and death made by oneself? Are they made by another? Are they made by oneself and another? Or are they made neither by oneself nor by another, being made without a cause?”
SC 9He replied, “Venerable Śāriputra, old age and death are not made by oneself, not made by another, not made by oneself and another, nor are they made by neither oneself nor another, being made without a cause. Still, old age and death exist because of the condition of birth.”
SC 10“So it was with birth, existence, grasping, craving, feeling, contact and the six senses. Are name and form made by oneself? Are they made by another? Are they made by oneself and another? Or are they made neither by oneself nor by another, being made without a cause?”
SC 11He replied, “Venerable Śāriputra, name and form are not made by oneself, not made by another, not made by oneself and another, nor are they made by neither oneself nor another, being made without a cause. Still, name and form do arise conditioned by awareness.”
SC 12Again, Śāriputra asked, “Is that awareness made by oneself? Is it made by another? Is it made by oneself and another? Is it made by neither oneself nor another, being made without a cause?”
SC 13He replied, “Venerable Śāriputra, that awareness is not made by oneself, not made by another, not made by oneself and another, nor is it made by neither oneself nor another, being made without a cause. Still, awareness does arise conditioned by name and form.”
SC 14Venerable Śāriputra again asked, “Venerable Mahākauṣṭhila, before you said, ‘Name and form are not made by oneself, not made by another, not made by oneself and another, nor are they made by neither oneself nor another, being made without a cause. Still, name and form do arise conditioned by awareness.’ But now you say, ‘Name and form conditions awareness.’ What do you mean by this?”
SC 15Venerable Mahākauṣṭhila replied, “Now, I will explain it with an analogy, for intelligent people can understand something with analogies. Take the example of three reeds standing on open ground. They support each other in turn in order to stand upright. If one of them is removed, the other two won’t stand up. If two of them are removed, then the last one won’t stand up, either. They support each other in turn in order to stand upright. Awareness conditions name and form is the same way. They support each other in turn to arise and grow.”
SC 16Venerable Śāriputra, “Good, Venerable Mahākauṣṭhila, good! Among the Bhagavān’s disciples, there’s one who is wise, insightful, well trained, fearless, who sees the teaching of immortality, and who themselves realize the teaching of immortality. It’s Venerable Mahākauṣṭhila who has such profound eloquence about the goal. He can answer all sorts of difficult questions. He’s like a priceless jewel that worldly people carry on the crowns of their heads. Now, I carry Mahākauṣṭhila on the crown of my head in the same way. Being here with you, I’ve been delighted to get a good benefit. All the other religious practitioners who visit here often will also get a good benefit because this Venerable is good at teaching the Dharma. Now, I would praise, recommend, and approve of Venerable Mahākauṣṭhila in thirty ways because of his Dharma teaching.”
SC 17Venerable Mahākauṣṭhila said, “[Someone who teaches] disillusionment with, lack of desire for, and complete cessation of old age and death is called a Dharma teacher. Teaching disillusionment with, lack of desire for, and complete cessation of birth … existence … grasping … craving … feeling … contact … the six senses … name and form … awareness is called being a Dharma teacher. If a monk is disillusioned with, lacks desire for, and heads for complete cessation of old age and death, he is called a Dharma teacher … disillusioned with, lacks desire for, and headed for complete cessation of awareness, he is called a Dharma teacher. If a monk is disillusioned with, lacks desire for, and completely ceases old age and death, doesn’t produce contaminants, and his mind is well liberated, he is called a Dharma teacher … disillusioned with, lacks desire for, completely ceases awareness, doesn’t produce contaminants, and his mind is well liberated, he is called a Dharma teacher.
SC 18Venerable Mahākauṣṭhila said to Venerable Śāriputra, “Good, good! Among the Bhagavān’s disciples, there’s one who is wise, insightful, well trained, fearless, who sees the teaching of immortality, and who themselves realized the teaching of immortality. It’s Venerable Śāriputra who’s able to ask all sorts of profound questions about correct knowledge. He’s like a worldly priceless jewel that people carry on the crowns of their heads. Now, you are like this. All the religious practitioners everywhere carry him on their crowns, giving him respect and serving him. Today, I’ve been delighted to get a good benefit and have a discussion about the wondrous goal with this Venerable.”
SC 19Those two upright men were delighted by each other, and then each returned to his place.