Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, trong chúng xảy ra một việc tranh cãi nhỏ. Thế Tôn vì sự cố ấy quở trách các Tỳ-kheo. Vào lúc sáng sớm, Đức Phật đắp y mang bát vào thành khất thực. Sau khi ăn xong, Ngài xếp y bát, rửa chân, rồi đi vào rừng An-đà, ngồi dưới một bóng cây, một mình tĩnh tọa tư duy, suy nghĩ như vầy: ‘Trong chúng vừa xảy ra một việc tranh cãi nhỏ, Ta đã quở trách các Tỳ-kheo. Nhưng trong chúng này có nhiều Tỳ-kheo trẻ tuổi, xuất gia chưa bao lâu, nếu không thấy Đại Sư, có thể họ sẽ khởi tâm hối, buồn rầu không vui. Ta luôn luôn có lòng thương xót đối với các Tỳ-kheo; nay cũng vì lòng thương xót, Ta nên trở về để nhiếp thủ đồ chúng này.”
Bấy giờ, vua Đại phạm biết được ý nghĩ của Phật, như lực sĩ co duỗi cánh tay, trong khoảnh khắc đã biến mất khỏi cõi trời Phạm thiên, đến trước Phật bạch:
“Thật vậy, Thế Tôn! Thật vậy, Thiện Thệ! Thế Tôn đã quở trách các Tỳ-kheo vì một chút việc tranh cãi nhỏ. Ở trong chúng kia có nhiều Tỳ-kheo trẻ tuổi, xuất gia chưa bao lâu, nếu không trông thấy Đại Sư, có thể họ sẽ khởi tâm hối, buồn rầu không vui. Thế Tôn luôn luôn vì lòng thương xót, nhiếp thọ chúng Tăng. Lành thay, Thế Tôn! Hôm nay xin Ngài trở về để nhiếp thủ các Tỳ-kheo.”
Bấy giờ, Thế Tôn vì rủ lòng thương tưởng Phạm thiên, Ngài im lặng nhận lời. Khi ấy, trời Đại phạm biết Thế Tôn đã im lặng nhận lời rồi, đảnh lễ Phật và đi nhiễu bên phải ba vòng rồi biến mất.
Vua Đại phạm đi chưa bao lâu, Đức Thế Tôn trở về vườn Cấp cô độc, trải tọa cụ ngồi ngay thẳng, biểu hiện ra bên ngoài các tướng vi tế, khiến cho các Tỳ-kheo mới dám đến hầu gặp. Các Tỳ-kheo đi đến chỗ Phật với vẻ mặt đầy hổ thẹn, sau khi đảnh lễ dưới chân Phật rồi, ngồi qua một bên.
Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Người xuất gia có cuộc sống thấp hèn; cạo tóc, ôm bát, khất thực từng nhà, giống như bị cấm chú. Sở dĩ như vậy, là vì muốn cầu mục đích cao thượng, muốn thoát khỏi sanh, già, bệnh, chết, ưu, bi, khổ, não, tận cùng biên tế của khổ.
“Này các Thiện nam, các ông không vì vua, giặc sai sử, không vì mắc nợ người, không vì khủng bố, không vì mất mạng mà xuất gia, mà chính vì muốn giải thoát khỏi sanh, già, bệnh, chết, ưu, bi, khổ, não. Các ông há không vì mục đích ấy mà xuất gia chăng?”
Các Tỳ-kheo bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, thật vậy.”
Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Tỳ-kheo các ông, vì mục đích cao thượng như vậy mà xuất gia, vậy tại sao ở đây lại còn có kẻ phàm phu ngu si khởi lòng tham dục, sanh ra nhiễm đắm quá mức, sân nhuế, hung bạo, biếng nhác yếu hèn, mất niệm, không định, các căn mê loạn?
“Giống như người từ tối tăm vào tối tăm; từ mờ mịt vào mờ mịt; từ hầm phẩn ra rồi lại rơi vào hầm phẩn; dùng máu rửa máu; lìa bỏ các việc ác, rồi trở lại nắm lấy các việc ác. Ta nói những thí dụ này, Tỳ-kheo phàm phu cũng như vậy.
“Lại giống như củi thiêu tử thi, bị ném bỏ trên gò mả, không bị tiều phu thu gom. Ta nói thí dụ này, thì đối với Tỳ-kheo phàm phu ngu si khởi lòng tham dục, sanh ra đắm nhiễm quá mức, sân nhuế hung bạo, biếng nhác yếu hèn, mất niệm không định, các căn tán loạn cũng lại như vậy.
“Này các Tỳ-kheo, có ba pháp bất thiện giác, đó là: tham giác, nhuế giác, hại giác. Ba giác này do tưởng mà sanh khởi. Thế nào là tưởng? Tưởng có vô lượng thứ: Tham tưởng, nhuế tưởng, hại tưởng… Các pháp bất thiện giác từ đây sanh khởi. Này các Tỳ-kheo, tham tưởng, nhuế tưởng, hại tưởng; tham giác, nhuế giác, hại giác và vô lượng thứ bất thiện, làm sao để diệt sạch rốt ráo? Hãy buộc tâm vào bốn Niệm xứ, hãy an trụ nơi vô tưởng tam-muội, tu tập, tu tập nhiều; pháp ác bất thiện từ đây diệt hết, dứt sạch không còn sót, là chính nhờ ở pháp này.
“Người thiện nam, người thiện nữ có lòng tin vui xuất gia, tu tập vô tướng tam-muội; tu tập, tu tập nhiều, sẽ trụ trong cửa cam lộ, cho đến cứu cánh cam lộ Niết-bàn. Ta không nói cam lộ Niết-bàn này y cứ vào ba kiến. Những gì là ba? Có một hạng chủ trương như vầy, nói như vầy: ‘Mạng tức là thân.’ Lại có hạng chủ trương như vầy: ‘Mạng khác thân khác.’ Lại nói như vầy: ‘Sắc là ngã, không hai không khác, tồn tại mãi mãi, không biến đổi.’ Đa văn Thanh đệ tử tư duy như vầy: ‘Thế gian có pháp nào đáng để chấp thủ mà không có sai lầm tội lỗi?’ Khi tư duy rồi, họ không thấy một pháp nào khả thủ mà không có sai lầm tội lỗi cả. Nếu ta chấp thủ sắc, tức là có sai lầm tội lỗi. Nếu chấp thủ thọ, tưởng, hành, thức thì có sai lầm tội lỗi. Đã biết vậy rồi, thì đối với các pháp thế gian không có gì để chấp thủ, vì không có gì để chấp thủ nên tự mìmh giác ngộ Niết-bàn: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’”
Bấy giờ, các Tỳ-kheo sau khi nghe những điều Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
Bài kệ tóm tắt:
Ưng thuyết, tiểu thổ đoàn,
Bào mạt, hai vô tri,
Hà lưu, Kỳ lâm, thọ,
Đê-xá, trách chư tưởng.
如是我聞：
一時，佛住舍衛國祇樹給T 0071c15孤獨園。
爾時，眾中有少諍事，世尊責諸比T 0071c16丘故，晨朝著衣持鉢，入城乞食。食已，出，攝T 0071c17舉衣鉢，洗足，入安陀林，坐一樹下，獨靜思T 0071c18惟，作是念：「眾中有少諍事，我責諸比丘，T 0071c19然彼眾中多年少比丘，出家未久，不見大T 0071c20師，或起悔心，愁憂不樂。我已長夜於諸T 0071c21比丘生哀愍心，今當復還，攝取彼眾，以哀T 0071c22愍故。」
時，大梵王知佛心念，如力士屈伸臂T 0071c23頃，從梵天沒，住於佛前，而白佛言：「如是，T 0071c24世尊！如是，善逝！責諸比丘，以少諍事T 0071c25故。於彼眾中多有年少比丘，出家未久，不T 0071c26見大師，或起悔心，愁憂不樂。世尊長夜哀T 0071c27愍，攝受眾僧。善哉！世尊！願今當還攝諸比T 0071c28丘。」
爾時，世尊心已垂愍梵天故，默然而許。T 0071c29時，大梵天知佛世尊默然已許，為佛作禮，T 0072a01右遶三匝，忽然不現。
爾時世尊，大梵天王還T 0072a02去未久，即還祇樹給孤獨園。敷尼師檀，T 0072a03歛身正坐，表現微相，令諸比丘敢來奉見。T 0072a04時，諸比丘來詣佛所，懷慚愧色，前禮佛足，T 0072a05却坐一面。
爾時，世尊告諸比丘：「出家之人，卑T 0072a06下活命，剃髮持鉢，家家乞食，如被噤呪。T 0072a07所以然者，為求勝義故，為度生、老、病、死、T 0072a08憂、悲、惱、苦、究竟苦邊故。諸善男子！汝不為T 0072a09王賊所使、非負債人、不為恐怖、不為失T 0072a10命而出家，正為解脫生、老、病、死、憂、悲、惱、苦。T 0072a11汝等不為此而出家耶？」
比丘白佛：「實爾。世T 0072a12尊！」
佛告比丘：「汝等比丘為如是勝義而出T 0072a13家。云何於中猶復有一愚癡凡夫，而起貪T 0072a14欲，極生染著，瞋恚兇暴，懈怠下劣，失念不T 0072a15定，諸根迷亂？譬如士夫從闇而入闇，從冥T 0072a16入冥，從糞廁出復墮糞廁，以血洗血，捨T 0072a17離諸惡還復取惡。我說此譬，凡愚比丘亦T 0072a18復如是。又復譬如焚尸火［木＊（暴-（日／共）＋夭）］，捐棄塜間，不T 0072a19為樵伐之所採拾。我說此譬，愚癡凡夫比T 0072a20丘而起貪欲，極生染著，瞋恚兇暴，懈怠下T 0072a21劣，失念不定，諸根散亂，亦復如是。
「比丘！有T 0072a22三不善覺法。何等為三？貪覺、恚覺、害覺，此三T 0072a23覺由想而起。云何想？想有無量種種，貪想、T 0072a24恚想、害想，諸不善覺從此而生。比丘！貪想、T 0072a25恚想、害想、貪覺、恚覺、害覺，及無量種種不善。T 0072a26云何究竟滅盡？於四念處繫心，住無相三T 0072a27昧，修習多修習，惡不善法從是而滅，無餘T 0072a28永盡，正以此法。
「善男子、善女人信樂出家，T 0072a29修習無相三昧，修習多修習已，住甘露門，T 0072b01乃至究竟甘露涅槃。我不說此甘露涅槃，T 0072b02依三見者。何等為三？有一種見如是如T 0072b03是說：『命則是身。』復有如是見：『命異身異。』又T 0072b04作是說：『色是我，無二無異，長存不變。』多聞T 0072b05聖弟子作是思惟：『世間頗有一法可取而T 0072b06無罪過者？』思惟已，都不見一法可取而無T 0072b07罪過者。我若取色，即有罪過；若取受、想、T 0072b08行、識，則有罪過。作是知已，於諸世間，則T 0072b09無所取，無所取者，自覺涅槃：『我生已盡，梵T 0072b10行已立，所作已作，自知不受後有。』」
佛說此T 0072b11經已。時，諸比丘聞佛所說，歡喜奉行。
T 0072b12
應說、小土摶 泡沫、二無知T 0072b13
河流、祇林、樹 低舍責、諸想
T 0072b14
雜阿含經卷第十
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park.
At that time among the community there had been a dispute on a minor matter and the Blessed One had for this reason admonished the monks. In the morning he put on his robe and took his bowl to enter the town and beg for food. Having eaten and come out of the town, he put away his robe and bowl, washed his feet, and entered the Blind Men’s Grove to sit at the root of a tree. Being alone and in a quiet place, he reflected and had this thought:
“Among the community there has been a dispute on a minor matter and I have admonished the monks. Yet, among the community there are many young monks, who have recently gone forth. Not seeing the great teacher, regret might arise in their minds, worry, and dissatisfaction. For a long time I have given rise to a mind of compassion and empathy for all monks. Let me now return and assemble the community, out of compassion and empathy.
Then the great Brahmā king, knowing the thought in the Buddha’s mind, just as a strong man might flex an arm, disappeared from the Brahmā Heaven and stood in front of the Buddha, saying to the Buddha: “It is like this, Blessed One, it is like this, Well-gone One. You have admonished the monks because of a dispute on a minor matter. Among the community there are many young monks who have recently gone forth. Not seeing the great teacher, regret might arise in their minds, worry, and dissatisfaction. The Blessed One has for a long time with a mind of compassion and empathy assembled and received the community. It would be well if the Blessed One would now return and assemble the monks.”
At that time, because of sympathizing with Brahmā, the Blessed One accepted it by remaining silent. Then the great Brahmā, knowing that the Buddha, the Blessed One, had accepted it by remaining silent, paid respect to the Buddha, T 72a circumambulated him to the right three times and disappeared on the spot.
At that time the Blessed One, soon after the great heavenly king Brahmā had left, returned to Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park, spread out his sitting mat and sat down collected and with straight body, displaying his subtle marks, so that the monks would venture to come and meet him. Then the monks approached the Buddha with ashamed appearance. They came forward to pay respect at the Buddha’s feet and then withdrew to sit at one side.
At that time the Blessed One said to the monks: “A person who has gone forth has a lowly livelihood, having shaved off the hair and taken a bowl to go begging from house to house for alms, as if he were under a curse. The reason for this is that he searches for the highest benefit, for crossing over birth, old age, disease, death, worry, sorrow, vexation, and pain; it is for the sake of the complete ending of dukkha.
“Clansmen, you have not gone forth because kings or bandits forced you, being in debt to someone, being afraid, or lacking a livelihood, but rightly to be liberated from birth, old age, disease, death, worry, sorrow, vexation, and pain—have you not gone forth because of this?”
The monks said to the Buddha: “It is true, Blessed One.”
The Buddha said to the monks: “Monks, you have gone forth in this way for the supreme benefit. How could it be that yet among you there is still a foolish worldling who gives rise to lustful desires, gives rise to extremely defiled attachments, being angry and violent, lazy and bad, with mindfulness lost and without concentration, all faculties being confounded?
“It is just as if a person proceeds from darkness to darkness, from obscurity to obscurity, coming out of a dung pit he falls again into a dung pit, he uses blood to wash off blood, letting go of evils he again takes up evils. A foolish monk is just like this simile I have spoken.
“Or else he is like burnt wood from a cremation fire. Being abandoned in a cemetery, it cannot be picked up and used as firewood. A foolish worldling, a monk who gives rise to lustful desires, gives rise to extremely defiled attachments, being angry and violent, lazy and bad, with mindfulness lost and without concentration, all faculties being confounded, is just like this simile I have spoken.
“Monks, there are three unwholesome thought conditions. What are the three? They are thoughts with lust, thoughts with hatred, and thoughts of harming. These three thoughts arise from perception. What perception? Perceptions of innumerable kinds: perceptions of lust, perceptions of hatred, and perceptions of harming—all unwholesome thoughts arise from this.
“Monks, perceptions of lust, perceptions of hatred, perceptions of harming, thoughts with lust, thoughts with hatred, and thoughts of harming—these are innumerable types of what is unwholesome.
“What is their complete cessation? If the mind is well settled in the four establishments of mindfulness or established in concentration on the signless. Cultivating it, much cultivating it, evil and unwholesome states will thereby cease, be forever eradicated without remainder, rightly by way of this practice.
“A clansman or a clanswoman who out of faith delights in going forth and cultivates concentration on the signless, who has cultivated it, much cultivated it, stands at the door of the deathless and proceeds to the supreme deathless of Nirvāṇa. T 72b
“I do not say this deathless of Nirvāṇa is for one who depends on three views. What are the three? One type of view is like this, declaring like this: ‘The soul is the same as the body.’ Then there is a view like this: ‘The soul and the body are different.’ And there is this declaration: ‘Bodily form is my self, it is unique, not otherwise, and forever without change.’”
“A learned noble disciple gives attention to this: ‘Is there in the world a single thing that I could cling to without being at fault?’ Having given attention, he does not see a single thing that he could cling to without being at fault: ‘If I cling to bodily form, I will be at fault; if I cling to feeling … perception … formations … consciousness, I will be at fault.’
Having understood this, he does not cling to anything in the whole world. One who does not cling personally realizes Nirvāṇa, knowing: ‘Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of further existence’.”
When the Buddha had spoken this discourse, the monks, hearing what the Buddha had said, were delighted and received it respectfully.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, trong chúng xảy ra một việc tranh cãi nhỏ. Thế Tôn vì sự cố ấy quở trách các Tỳ-kheo. Vào lúc sáng sớm, Đức Phật đắp y mang bát vào thành khất thực. Sau khi ăn xong, Ngài xếp y bát, rửa chân, rồi đi vào rừng An-đà, ngồi dưới một bóng cây, một mình tĩnh tọa tư duy, suy nghĩ như vầy: ‘Trong chúng vừa xảy ra một việc tranh cãi nhỏ, Ta đã quở trách các Tỳ-kheo. Nhưng trong chúng này có nhiều Tỳ-kheo trẻ tuổi, xuất gia chưa bao lâu, nếu không thấy Đại Sư, có thể họ sẽ khởi tâm hối, buồn rầu không vui. Ta luôn luôn có lòng thương xót đối với các Tỳ-kheo; nay cũng vì lòng thương xót, Ta nên trở về để nhiếp thủ đồ chúng này.”
Bấy giờ, vua Đại phạm biết được ý nghĩ của Phật, như lực sĩ co duỗi cánh tay, trong khoảnh khắc đã biến mất khỏi cõi trời Phạm thiên, đến trước Phật bạch:
“Thật vậy, Thế Tôn! Thật vậy, Thiện Thệ! Thế Tôn đã quở trách các Tỳ-kheo vì một chút việc tranh cãi nhỏ. Ở trong chúng kia có nhiều Tỳ-kheo trẻ tuổi, xuất gia chưa bao lâu, nếu không trông thấy Đại Sư, có thể họ sẽ khởi tâm hối, buồn rầu không vui. Thế Tôn luôn luôn vì lòng thương xót, nhiếp thọ chúng Tăng. Lành thay, Thế Tôn! Hôm nay xin Ngài trở về để nhiếp thủ các Tỳ-kheo.”
Bấy giờ, Thế Tôn vì rủ lòng thương tưởng Phạm thiên, Ngài im lặng nhận lời. Khi ấy, trời Đại phạm biết Thế Tôn đã im lặng nhận lời rồi, đảnh lễ Phật và đi nhiễu bên phải ba vòng rồi biến mất.
Vua Đại phạm đi chưa bao lâu, Đức Thế Tôn trở về vườn Cấp cô độc, trải tọa cụ ngồi ngay thẳng, biểu hiện ra bên ngoài các tướng vi tế, khiến cho các Tỳ-kheo mới dám đến hầu gặp. Các Tỳ-kheo đi đến chỗ Phật với vẻ mặt đầy hổ thẹn, sau khi đảnh lễ dưới chân Phật rồi, ngồi qua một bên.
Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Người xuất gia có cuộc sống thấp hèn; cạo tóc, ôm bát, khất thực từng nhà, giống như bị cấm chú. Sở dĩ như vậy, là vì muốn cầu mục đích cao thượng, muốn thoát khỏi sanh, già, bệnh, chết, ưu, bi, khổ, não, tận cùng biên tế của khổ.
“Này các Thiện nam, các ông không vì vua, giặc sai sử, không vì mắc nợ người, không vì khủng bố, không vì mất mạng mà xuất gia, mà chính vì muốn giải thoát khỏi sanh, già, bệnh, chết, ưu, bi, khổ, não. Các ông há không vì mục đích ấy mà xuất gia chăng?”
Các Tỳ-kheo bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, thật vậy.”
Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Tỳ-kheo các ông, vì mục đích cao thượng như vậy mà xuất gia, vậy tại sao ở đây lại còn có kẻ phàm phu ngu si khởi lòng tham dục, sanh ra nhiễm đắm quá mức, sân nhuế, hung bạo, biếng nhác yếu hèn, mất niệm, không định, các căn mê loạn?
“Giống như người từ tối tăm vào tối tăm; từ mờ mịt vào mờ mịt; từ hầm phẩn ra rồi lại rơi vào hầm phẩn; dùng máu rửa máu; lìa bỏ các việc ác, rồi trở lại nắm lấy các việc ác. Ta nói những thí dụ này, Tỳ-kheo phàm phu cũng như vậy.
“Lại giống như củi thiêu tử thi, bị ném bỏ trên gò mả, không bị tiều phu thu gom. Ta nói thí dụ này, thì đối với Tỳ-kheo phàm phu ngu si khởi lòng tham dục, sanh ra đắm nhiễm quá mức, sân nhuế hung bạo, biếng nhác yếu hèn, mất niệm không định, các căn tán loạn cũng lại như vậy.
“Này các Tỳ-kheo, có ba pháp bất thiện giác, đó là: tham giác, nhuế giác, hại giác. Ba giác này do tưởng mà sanh khởi. Thế nào là tưởng? Tưởng có vô lượng thứ: Tham tưởng, nhuế tưởng, hại tưởng… Các pháp bất thiện giác từ đây sanh khởi. Này các Tỳ-kheo, tham tưởng, nhuế tưởng, hại tưởng; tham giác, nhuế giác, hại giác và vô lượng thứ bất thiện, làm sao để diệt sạch rốt ráo? Hãy buộc tâm vào bốn Niệm xứ, hãy an trụ nơi vô tưởng tam-muội, tu tập, tu tập nhiều; pháp ác bất thiện từ đây diệt hết, dứt sạch không còn sót, là chính nhờ ở pháp này.
“Người thiện nam, người thiện nữ có lòng tin vui xuất gia, tu tập vô tướng tam-muội; tu tập, tu tập nhiều, sẽ trụ trong cửa cam lộ, cho đến cứu cánh cam lộ Niết-bàn. Ta không nói cam lộ Niết-bàn này y cứ vào ba kiến. Những gì là ba? Có một hạng chủ trương như vầy, nói như vầy: ‘Mạng tức là thân.’ Lại có hạng chủ trương như vầy: ‘Mạng khác thân khác.’ Lại nói như vầy: ‘Sắc là ngã, không hai không khác, tồn tại mãi mãi, không biến đổi.’ Đa văn Thanh đệ tử tư duy như vầy: ‘Thế gian có pháp nào đáng để chấp thủ mà không có sai lầm tội lỗi?’ Khi tư duy rồi, họ không thấy một pháp nào khả thủ mà không có sai lầm tội lỗi cả. Nếu ta chấp thủ sắc, tức là có sai lầm tội lỗi. Nếu chấp thủ thọ, tưởng, hành, thức thì có sai lầm tội lỗi. Đã biết vậy rồi, thì đối với các pháp thế gian không có gì để chấp thủ, vì không có gì để chấp thủ nên tự mìmh giác ngộ Niết-bàn: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’”
Bấy giờ, các Tỳ-kheo sau khi nghe những điều Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
Bài kệ tóm tắt:
Ưng thuyết, tiểu thổ đoàn,
Bào mạt, hai vô tri,
Hà lưu, Kỳ lâm, thọ,
Đê-xá, trách chư tưởng.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park.
At that time among the community there had been a dispute on a minor matter and the Blessed One had for this reason admonished the monks. In the morning he put on his robe and took his bowl to enter the town and beg for food. Having eaten and come out of the town, he put away his robe and bowl, washed his feet, and entered the Blind Men’s Grove to sit at the root of a tree. Being alone and in a quiet place, he reflected and had this thought:
“Among the community there has been a dispute on a minor matter and I have admonished the monks. Yet, among the community there are many young monks, who have recently gone forth. Not seeing the great teacher, regret might arise in their minds, worry, and dissatisfaction. For a long time I have given rise to a mind of compassion and empathy for all monks. Let me now return and assemble the community, out of compassion and empathy.
Then the great Brahmā king, knowing the thought in the Buddha’s mind, just as a strong man might flex an arm, disappeared from the Brahmā Heaven and stood in front of the Buddha, saying to the Buddha: “It is like this, Blessed One, it is like this, Well-gone One. You have admonished the monks because of a dispute on a minor matter. Among the community there are many young monks who have recently gone forth. Not seeing the great teacher, regret might arise in their minds, worry, and dissatisfaction. The Blessed One has for a long time with a mind of compassion and empathy assembled and received the community. It would be well if the Blessed One would now return and assemble the monks.”
At that time, because of sympathizing with Brahmā, the Blessed One accepted it by remaining silent. Then the great Brahmā, knowing that the Buddha, the Blessed One, had accepted it by remaining silent, paid respect to the Buddha, T 72a circumambulated him to the right three times and disappeared on the spot.
At that time the Blessed One, soon after the great heavenly king Brahmā had left, returned to Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park, spread out his sitting mat and sat down collected and with straight body, displaying his subtle marks, so that the monks would venture to come and meet him. Then the monks approached the Buddha with ashamed appearance. They came forward to pay respect at the Buddha’s feet and then withdrew to sit at one side.
At that time the Blessed One said to the monks: “A person who has gone forth has a lowly livelihood, having shaved off the hair and taken a bowl to go begging from house to house for alms, as if he were under a curse. The reason for this is that he searches for the highest benefit, for crossing over birth, old age, disease, death, worry, sorrow, vexation, and pain; it is for the sake of the complete ending of dukkha.
“Clansmen, you have not gone forth because kings or bandits forced you, being in debt to someone, being afraid, or lacking a livelihood, but rightly to be liberated from birth, old age, disease, death, worry, sorrow, vexation, and pain—have you not gone forth because of this?”
The monks said to the Buddha: “It is true, Blessed One.”
The Buddha said to the monks: “Monks, you have gone forth in this way for the supreme benefit. How could it be that yet among you there is still a foolish worldling who gives rise to lustful desires, gives rise to extremely defiled attachments, being angry and violent, lazy and bad, with mindfulness lost and without concentration, all faculties being confounded?
“It is just as if a person proceeds from darkness to darkness, from obscurity to obscurity, coming out of a dung pit he falls again into a dung pit, he uses blood to wash off blood, letting go of evils he again takes up evils. A foolish monk is just like this simile I have spoken.
“Or else he is like burnt wood from a cremation fire. Being abandoned in a cemetery, it cannot be picked up and used as firewood. A foolish worldling, a monk who gives rise to lustful desires, gives rise to extremely defiled attachments, being angry and violent, lazy and bad, with mindfulness lost and without concentration, all faculties being confounded, is just like this simile I have spoken.
“Monks, there are three unwholesome thought conditions. What are the three? They are thoughts with lust, thoughts with hatred, and thoughts of harming. These three thoughts arise from perception. What perception? Perceptions of innumerable kinds: perceptions of lust, perceptions of hatred, and perceptions of harming—all unwholesome thoughts arise from this.
“Monks, perceptions of lust, perceptions of hatred, perceptions of harming, thoughts with lust, thoughts with hatred, and thoughts of harming—these are innumerable types of what is unwholesome.
“What is their complete cessation? If the mind is well settled in the four establishments of mindfulness or established in concentration on the signless. Cultivating it, much cultivating it, evil and unwholesome states will thereby cease, be forever eradicated without remainder, rightly by way of this practice.
“A clansman or a clanswoman who out of faith delights in going forth and cultivates concentration on the signless, who has cultivated it, much cultivated it, stands at the door of the deathless and proceeds to the supreme deathless of Nirvāṇa. T 72b
“I do not say this deathless of Nirvāṇa is for one who depends on three views. What are the three? One type of view is like this, declaring like this: ‘The soul is the same as the body.’ Then there is a view like this: ‘The soul and the body are different.’ And there is this declaration: ‘Bodily form is my self, it is unique, not otherwise, and forever without change.’”
“A learned noble disciple gives attention to this: ‘Is there in the world a single thing that I could cling to without being at fault?’ Having given attention, he does not see a single thing that he could cling to without being at fault: ‘If I cling to bodily form, I will be at fault; if I cling to feeling … perception … formations … consciousness, I will be at fault.’
Having understood this, he does not cling to anything in the whole world. One who does not cling personally realizes Nirvāṇa, knowing: ‘Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of further existence’.”
When the Buddha had spoken this discourse, the monks, hearing what the Buddha had said, were delighted and received it respectfully.