Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, Thế Tôn nói với các Tỳ-kheo:
“Những pháp không thích ứng của các ông, thì hãy nên lìa bỏ hết. Nếu buông bỏ những pháp này rồi, các ông sẽ được an vui lâu dài.
“Tỳ-kheo, những pháp nào không thích ứng của các ông, mà các ông phải nhanh chóng lìa bỏ? Sắc, thọ, tưởng, hành, thức không phải là pháp thích ứng của các ông, hãy lìa bỏ hết. Nếu dứt sạch pháp này rồi các ông sẽ được an vui lâu dài.
“Giống như cây cối trong rừng Kỳ-hoàn; có người đến chặt cành lá rồi đem đi, các ông cũng chẳng lấy làm lo buồn. Vì sao? Vì những cây này chẳng phải ta, chẳng phải sở hữu của ta. Cũng vậy, này các Tỳ-kheo, những gì không là thích ứng của các ông, hãy lìa bỏ tất cả. Nếu xa lìa hết rồi, các ông sẽ được an vui lâu dài. Những gì không phải thích ứng của các ông? Sắc không phải là thích ứng của các ông, phải lìa bỏ hết. Nếu xa lìa rồi thì sẽ được an vui lâu dài. Cũng vậy, thọ, tưởng, hành, thức không phải thích ứng của các ông, hãy nhanh chóng lìa bỏ. Nếu buông bỏ các pháp này rồi, sẽ được an vui lâu dài.
“Tỳ-kheo, sắc là thường hay vô thường?”
Các Tỳ-kheo bạch Phật:
“Thế Tôn, là vô thường.”
Phật dạy:
“Tỳ-kheo, vậy vô thường là khổ phải không?”
Các Tỳ-kheo đáp:
“Thế Tôn, là khổ.”
Phật bảo:
“Nếu vô thường là khổ, là pháp biến dịch, vậy đa văn Thánh đệ tử ở trong đó có thấy có ngã, khác ngã, hay ở trong nhau không?”
Các Tỳ-kheo đáp:
“Thế Tôn, không.”
“Cũng vậy, thọ, tưởng, hành, thức là thường hay là vô thường?”
Đáp:
“Thế Tôn, là vô thường.”
Phật bảo:
“Vô thường là khổ chăng?”
Các Tỳ-kheo đáp:
“Thế Tôn, là khổ.”
Phật bảo:
“Nếu vô thường là khổ, là pháp biến dịch, vậy đa văn Thánh đệ tử ở trong đó có thấy có ngã, khác ngã, hay ở trong nhau không?”
Các Tỳ-kheo đáp:
“Thế Tôn, không.”
“Tỳ-kheo, cho nên, những gì thuộc về sắc, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả chúng đều chẳng phải ngã, chẳng khác ngã, chẳng ở trong nhau. Cũng vậy, thọ, tưởng, hành, thức hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả chúng đều chẳng phải ngã, chẳng phải khác ngã, chẳng ở trong nhau. Thánh đệ tử phải quán sát năm thọ ấm này chẳng phải ngã, chẳng phải sở hữu của ngã. Lúc quán sát như vậy, đối với thế gian không có gì để chấp thủ. Vì không có gì để chấp thủ nên tự đạt Niết-bàn: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’”
Bấy giờ, các Tỳ-kheo sau khi nghe những điều Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
如是我聞：
一時，佛住舍衛國祇樹給孤T 0070b02獨園。
爾時，世尊告諸比丘：「非汝所應法，當T 0070b03盡捨離，捨彼法已，長夜安樂。比丘！何等法T 0070b04非汝所應，當速捨離，如是色、受、想、行、識，非T 0070b05汝所應，當盡捨離，斷彼法已，長夜安樂。譬T 0070b06如祇桓林中樹木，有人斫伐枝條，擔持而T 0070b07去，汝等亦不憂慼。所以者何？以彼樹木非T 0070b08我、非我所。
「如是，比丘！非汝所應者，當盡T 0070b09捨離，捨離已，長夜安樂。何等非汝所應，色T 0070b10非汝所應，當盡捨離，捨離已，長夜安樂。如T 0070b11是受、想、行、識，非汝所應，當速捨離，捨彼法T 0070b12已，長夜安樂。諸比丘！色為常耶？為無常耶？」
T 0070b13諸比丘白佛言：「無常。世尊！」
「比丘！無常者，為T 0070b14是苦耶？」
答言：「是苦。世尊！」
佛告比丘：「若無常、T 0070b15苦，是變易法，多聞聖弟子寧於中見有我、T 0070b16異我、相在不？」
答言：「不也，世尊！」
「如是受、想、行、T 0070b17識為是常耶？無常耶？」
答言：「無常。世尊！」
「比丘！T 0070b18若無常者，是苦耶？」
答言：「是苦。世尊！」
佛告比T 0070b19丘：「若無常、苦，是變易法，多聞聖弟子寧於T 0070b20中見有我、異我、相在不？」
答言：「不也，世尊！」
「比T 0070b21丘！是故諸所有色，若過去、若未來、若現在，若T 0070b22內、若外，若麁、若細，若好、若醜，若遠、若近，彼T 0070b23一切非我、不異我、不相在。如是受、想、行、識，T 0070b24若過去、若未來、若現在，若內、若外，若麁、若細，T 0070b25若好、若醜，若遠、若近，彼一切非我、不異我、T 0070b26不相在，聖弟子觀此五受陰非我、我所。如T 0070b27是觀時，於諸世間無所取著；無所取著T 0070b28者，自得涅槃：『我生已盡，梵行已立，所作已T 0070b29作，自知不受後有。』」
佛說此經已，時諸比T 0070c01丘聞佛所說，歡喜奉行。
T 0070c02 Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park.
At that time the Blessed One said to the monks: “Phenomena that are not yours should be abandoned completely. Having abandoned those phenomena, for a long time you will have peace and happiness. Monks, what are the phenomena that are not yours, which you should quickly abandon? In this way, bodily form … feeling … perception … formations … consciousness is not yours, you should abandon it completely. Having given up this phenomenon, for a long time you will have peace and happiness.
“It is just as if a person chopped and cut the branches and twigs of the trees in Jeta’s Grove, picking them up and carrying them away. You would not be worried or sad. Why is that? It is because for you those trees are not ‘me’ and not ‘mine’.
“In this way, monks, what is not yours should be abandoned completely. Having abandoned it, for a long time you will have peace and happiness. What is it, that is not yours and which you should abandon? Bodily form is not yours, you should abandon it completely. Having abandoned it, for a long time you will have peace and happiness. In the same way feeling … perception … formations … consciousness is not yours, you should quickly abandon it. Having abandoned this phenomenon, for a long time you will have peace and happiness.
“Monks, is bodily form permanent or is it impermanent?”
The monks said to the Buddha: “It is impermanent, Blessed One.”
The Buddha said: “Monks, what is impermanent, is it dukkha?”
The monks replied: “It is dukkha, Blessed One.”
The Buddha said to the monks: “What is impermanent, dukkha, of a nature to change, would a learned noble disciple herein see it as the self, as distinct from the self in the sense of being owned by it, as existing within the self, or the self as existing within it?”
The monks replied: “No, Blessed One.”
The Buddha said: “In the same way, is feeling … perception … formations … consciousness permanent or is it impermanent?”
The monks replied: “It is impermanent, Blessed One.”
The Buddha said to the monks: “What is impermanent, is it dukkha?”
The monks replied: “It is dukkha, Blessed One.”
The Buddha said to the monks: “What is impermanent, dukkha, of a nature to change, would a learned noble disciple herein see it as the self, as distinct from the self in the sense of being owned by it, as existing within the self, or the self as existing within it?”
The monks replied: “No, Blessed One.”
“Therefore, monks, any bodily form, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all that is not self, is not distinct from the self in the sense of being owned by it, does not exist within the self, nor does a self exist within it. In the same way feeling … perception … formations … consciousness, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all that is not self, is not distinct from the self in the sense of being owned by it, does not exist within the self, nor does a self exist within it.
“A noble disciple contemplates these five aggregates of clinging as not self or mine. When contemplating in this way, he does not grasp anything in the whole world with attachment. One who does not grasp anything with attachment personally attains Nirvāṇa, knowing: ‘Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of further existence.’”
When the Buddha had spoken this discourse, the monks, T 70c hearing what the Buddha had said, were delighted and received it respectfully.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, Thế Tôn nói với các Tỳ-kheo:
“Những pháp không thích ứng của các ông, thì hãy nên lìa bỏ hết. Nếu buông bỏ những pháp này rồi, các ông sẽ được an vui lâu dài.
“Tỳ-kheo, những pháp nào không thích ứng của các ông, mà các ông phải nhanh chóng lìa bỏ? Sắc, thọ, tưởng, hành, thức không phải là pháp thích ứng của các ông, hãy lìa bỏ hết. Nếu dứt sạch pháp này rồi các ông sẽ được an vui lâu dài.
“Giống như cây cối trong rừng Kỳ-hoàn; có người đến chặt cành lá rồi đem đi, các ông cũng chẳng lấy làm lo buồn. Vì sao? Vì những cây này chẳng phải ta, chẳng phải sở hữu của ta. Cũng vậy, này các Tỳ-kheo, những gì không là thích ứng của các ông, hãy lìa bỏ tất cả. Nếu xa lìa hết rồi, các ông sẽ được an vui lâu dài. Những gì không phải thích ứng của các ông? Sắc không phải là thích ứng của các ông, phải lìa bỏ hết. Nếu xa lìa rồi thì sẽ được an vui lâu dài. Cũng vậy, thọ, tưởng, hành, thức không phải thích ứng của các ông, hãy nhanh chóng lìa bỏ. Nếu buông bỏ các pháp này rồi, sẽ được an vui lâu dài.
“Tỳ-kheo, sắc là thường hay vô thường?”
Các Tỳ-kheo bạch Phật:
“Thế Tôn, là vô thường.”
Phật dạy:
“Tỳ-kheo, vậy vô thường là khổ phải không?”
Các Tỳ-kheo đáp:
“Thế Tôn, là khổ.”
Phật bảo:
“Nếu vô thường là khổ, là pháp biến dịch, vậy đa văn Thánh đệ tử ở trong đó có thấy có ngã, khác ngã, hay ở trong nhau không?”
Các Tỳ-kheo đáp:
“Thế Tôn, không.”
“Cũng vậy, thọ, tưởng, hành, thức là thường hay là vô thường?”
Đáp:
“Thế Tôn, là vô thường.”
Phật bảo:
“Vô thường là khổ chăng?”
Các Tỳ-kheo đáp:
“Thế Tôn, là khổ.”
Phật bảo:
“Nếu vô thường là khổ, là pháp biến dịch, vậy đa văn Thánh đệ tử ở trong đó có thấy có ngã, khác ngã, hay ở trong nhau không?”
Các Tỳ-kheo đáp:
“Thế Tôn, không.”
“Tỳ-kheo, cho nên, những gì thuộc về sắc, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả chúng đều chẳng phải ngã, chẳng khác ngã, chẳng ở trong nhau. Cũng vậy, thọ, tưởng, hành, thức hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả chúng đều chẳng phải ngã, chẳng phải khác ngã, chẳng ở trong nhau. Thánh đệ tử phải quán sát năm thọ ấm này chẳng phải ngã, chẳng phải sở hữu của ngã. Lúc quán sát như vậy, đối với thế gian không có gì để chấp thủ. Vì không có gì để chấp thủ nên tự đạt Niết-bàn: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’”
Bấy giờ, các Tỳ-kheo sau khi nghe những điều Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park.
At that time the Blessed One said to the monks: “Phenomena that are not yours should be abandoned completely. Having abandoned those phenomena, for a long time you will have peace and happiness. Monks, what are the phenomena that are not yours, which you should quickly abandon? In this way, bodily form … feeling … perception … formations … consciousness is not yours, you should abandon it completely. Having given up this phenomenon, for a long time you will have peace and happiness.
“It is just as if a person chopped and cut the branches and twigs of the trees in Jeta’s Grove, picking them up and carrying them away. You would not be worried or sad. Why is that? It is because for you those trees are not ‘me’ and not ‘mine’.
“In this way, monks, what is not yours should be abandoned completely. Having abandoned it, for a long time you will have peace and happiness. What is it, that is not yours and which you should abandon? Bodily form is not yours, you should abandon it completely. Having abandoned it, for a long time you will have peace and happiness. In the same way feeling … perception … formations … consciousness is not yours, you should quickly abandon it. Having abandoned this phenomenon, for a long time you will have peace and happiness.
“Monks, is bodily form permanent or is it impermanent?”
The monks said to the Buddha: “It is impermanent, Blessed One.”
The Buddha said: “Monks, what is impermanent, is it dukkha?”
The monks replied: “It is dukkha, Blessed One.”
The Buddha said to the monks: “What is impermanent, dukkha, of a nature to change, would a learned noble disciple herein see it as the self, as distinct from the self in the sense of being owned by it, as existing within the self, or the self as existing within it?”
The monks replied: “No, Blessed One.”
The Buddha said: “In the same way, is feeling … perception … formations … consciousness permanent or is it impermanent?”
The monks replied: “It is impermanent, Blessed One.”
The Buddha said to the monks: “What is impermanent, is it dukkha?”
The monks replied: “It is dukkha, Blessed One.”
The Buddha said to the monks: “What is impermanent, dukkha, of a nature to change, would a learned noble disciple herein see it as the self, as distinct from the self in the sense of being owned by it, as existing within the self, or the self as existing within it?”
The monks replied: “No, Blessed One.”
“Therefore, monks, any bodily form, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all that is not self, is not distinct from the self in the sense of being owned by it, does not exist within the self, nor does a self exist within it. In the same way feeling … perception … formations … consciousness, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all that is not self, is not distinct from the self in the sense of being owned by it, does not exist within the self, nor does a self exist within it.
“A noble disciple contemplates these five aggregates of clinging as not self or mine. When contemplating in this way, he does not grasp anything in the whole world with attachment. One who does not grasp anything with attachment personally attains Nirvāṇa, knowing: ‘Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of further existence.’”
When the Buddha had spoken this discourse, the monks, T 70c hearing what the Buddha had said, were delighted and received it respectfully.