Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở trú xứ A-tỳ-đà, bên bờ sông Hằng.
Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Giống như nước lớn sông Hằng cuộn lên, bọt nước theo dòng chảy mà tụ lại. Nếu như người nào có mắt sáng quán sát, phân biệt thật kỹ, thì lúc quán sát, phân biệt thật kỹ đó, sẽ thấy rằng không có gì cả, không gì là bền chắc, không gì là chắc thật, không gì là kiên cố. Vì sao? Vì trong nhóm bọt nước nổi kia không có gì là chắc thật. Cũng vậy những gì thuộc về sắc, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần, Tỳ-kheo, hãy quán sát, tư duy, phân biệt thật kỹ, không gì là có, không gì là bền chắc, không gì là chân thật, không có gì là kiên cố; chúng như bệnh, như ung nhọt, như gai nhọn, như sát hại; là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì sắc vốn không chắc thật.
“Này các Tỳ-kheo, giống như trời mưa lớn, bong bóng nước chợt hiện chợt mất. Nếu người nào có mắt sáng quán sát, tư duy, phân biệt thật kỹ, thì lúc quán sát tư duy, phân biệt thật kỹ đó sẽ thấy rằng không có cả, không gì là bền chắc, không gì là chắc thật, không gì là kiên cố. Vì sao? Vì trong bong bóng nước kia không có gì là chắc thật. Cũng vậy những gì thuộc về thọ, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần, Tỳ-kheo, hãy quán sát, tư duy, phân biệt thật kỹ, không gì là có, không gì là bền chắc, không gì là chân thật, không có gì là kiên cố; chúng như bệnh, như ung nhọt, như gai nhọn, như sát hại; là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì thọ vốn không chắc thật.
“Này các Tỳ-kheo, giống như cuối xuân, đầu hạ, không mây, không mưa, giữa trưa trời nắng gắt, sóng nắng chập chờn, người nào sáng mắt quán sát, tư duy, phân biệt kỹ càng và, khi quán sát, tư duy, phân biệt kỹ càng thì sẽ thấy rằng không có gì cả, không gì là bền chắc, không gì là chắc thật, không gì là kiên cố. Vì sao? Vì trong quáng nắng kia không có gì là chắc thật. Cũng vậy, những gì thuộc về tưởng, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần, Tỳ-kheo, hãy quán sát, tư duy, phân biệt thật kỹ, không gì là có, không gì là bền chắc, không gì là chân thật, không có gì là kiên cố; chúng như bệnh, như ung nhọt, như gai nhọn, như sát hại; là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì tưởng vốn không chắc thật.
“Này các Tỳ-kheo, giống như người mắt sáng muốn tìm gỗ cứng chắc, nên cầm búa bén đi vào rừng núi. Thấy một cây chuối lớn, thân dài lớn ngay thẳng, y liền đốn gốc, chặt đứt ngọn nó, lột bỏ hết bẹ, cuối cùng không có gì là chắc thật. Nếu người nào có mắt sáng thì sẽ quán sát, tư duy, phân biệt và khi đã quán sát, tư duy, phân biệt rồi thì sẽ thấy rằng không gì có cả, không gì là bền chắc, không gì là chắc thật, không gì là kiên cố. Vì sao? Vì trong cây chuối kia không có gì là chắc thật. Cũng vậy những gì thuộc về hành, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần, Tỳ-kheo, hãy quán sát, tư duy, phân biệt thật kỹ, không gì là có, không gì là bền chắc, không gì là chân thật, không có gì là kiên cố; chúng như bệnh, như ung nhọt, như gai nhọn, như sát hại; là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì hành vốn không chắc thật.
“Này các Tỳ-kheo, giống như nhà ảo thuật, hay là học trò của nhà ảo thuật, ở giữa ngã tư đường, huyễn hóa ra binh voi, binh ngựa, binh xa, binh bộ. Lúc này có người trí mắt sáng, quán sát, tư duy, phân biệt kỹ và khi họ đã quán sát, tư duy, phân biệt kỹ, thì sẽ thấy rằng không gì là có, không gì là bền chặt, không gì là chân thật, không có gì là chắc thật. Vì sao? Vì những hiện tượng huyễn hóa kia vốn không chắc thật. Như vậy, này các Tỳ-kheo những gì thuộc về thức, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần, thì Tỳ-kheo nên quán sát, tư duy, phân biệt kỹ và khi đã quán sát, tư duy, phân biệt kỹ thì sẽ thấy rằng không gì là có, không gì là bền chặt, không gì là chân thật, không có gì là chắc thật; chúng như bệnh hoạn, như ung nhọt, như gai nhọn, như sát hại; là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì thức vốn không chắc thật.”
Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói lại nghĩa này, nên nói bài kệ:
Quán sắc như bọt nước,
Thọ như bong bóng nước,
Tưởng như quáng nắng xuân,
Các hành như cây chuối,
Các thức pháp như huyễn,
Đấng Nhật thân dạy vậy.
Tư duy kỹ khắp cả,
Chánh niệm khéo quán sát:
Không thật, chẳng kiên cố,
Không có ngã, ngã sở.
Đối thân khổ ấm này,
Đại Trí phân biệt dạy,
Xa lìa ba pháp này,
Thân thành vật vất bỏ:
Thọ, hơi ấm và thức.
Lìa chúng, phần thân khác,
Vĩnh viễn vùi gò hoang,
Như gỗ, không thức tưởng.
Thân này thường như vậy,
Huyễn dối dụ người ngu;
Như gai độc, như sát,
Không có gì chắc thật.
Tỳ-kheo siêng tu tập,
Quán sát thân ấm này,
Chuyên tinh luôn ngày đêm,
Chánh trí, buộc niệm lại,
Hành hữu vi ngừng nghỉ,
Vĩnh viễn chốn thanh lương.
Bấy giờ, các Tỳ-kheo sau khi nghe những điều Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
如是我聞：
一時，佛住阿毘陀處恒河T 0068c01側。
爾時，世尊告諸比丘：「譬如恒河大水暴T 0068c02起，隨流聚沫，明目士夫諦觀分別；諦觀分別T 0068c03時，無所有、無牢、無實、無有堅固。所以者何？T 0068c04彼聚沫中無堅實故。如是諸所有色，若過T 0068c05去、若未來、若現在，若內、若外，若麁、若細，若好、T 0068c06若醜，若遠、若近。比丘！諦觀思惟分別，無所有、T 0068c07無牢、無實、無有堅固，如病、如癰、如刺、如殺，T 0068c08無常、苦、空、非我。所以者何？色無堅實故。
「諸比T 0068c09丘！譬如大雨水泡，一起一滅，明目士夫諦觀T 0068c10思惟分別；諦觀思惟分別時，無所有、無牢、無T 0068c11實、無有堅固。所以者何？以彼水泡無堅實T 0068c12故。如是，比丘！諸所有受，若過去、若未來、若T 0068c13現在，若內、若外，若麁、若細，若好、若醜，若遠、若T 0068c14近。比丘！諦觀思惟分別。諦觀思惟分別時，無T 0068c15所有、無牢、無實、無有堅固，如病、如癰、如刺、T 0068c16如殺，無常、苦、空、非我。所以者何？以受無堅T 0068c17實故。
「諸比丘！譬如春末夏初，無雲、無雨，日T 0068c18盛中時，野馬流動，明目士夫諦觀思惟分T 0068c19別；諦觀思惟分別時，無所有、無牢、無實、無有T 0068c20堅固。所以者何？以彼野馬無堅實故。如是，T 0068c21比丘！諸所有想，若過去、若未來、若現在，若內、T 0068c22若外，若麤、若細，若好、若醜，若遠、若近。比丘！T 0068c23諦觀思惟分別。諦觀思惟分別時，無所有、無T 0068c24牢、無實、無有堅固，如病、如癰、如刺、如殺，無T 0068c25常、苦、空、非我。所以者何？以想無堅實故。
「諸T 0068c26比丘！譬如明目士夫求堅固材，執持利斧，T 0068c27入於山林，見大芭蕉樹，傭直長大，即伐其T 0068c28根，斬截其峯，葉葉次剝，都無堅實，諦觀思T 0068c29惟分別。諦觀思惟分別時，無所有、無牢、無實、T 0069a01無有堅固。所以者何？以彼芭蕉無堅實故。T 0069a02如是，比丘！諸所有行，若過去、若未來、若現在，T 0069a03若內、若外，若麁、若細，若好、若醜，若遠、若近。T 0069a04比丘！諦觀思惟分別。諦觀思惟分別時，無所T 0069a05有、無牢、無實、無有堅固，如病、如癰、如刺、如T 0069a06殺，無常、苦、空、非我。所以者何？以彼諸行無T 0069a07堅實故。
「諸比丘！譬如幻師、若幻師弟子，於T 0069a08四衢道頭，幻作象兵、馬兵、車兵、步兵，有智T 0069a09明目士夫諦觀思惟分別；諦觀思惟分別時，T 0069a10無所有、無牢、無實、無有堅固。所以者何？以T 0069a11彼幻無堅實故。如是，比丘！諸所有識，若過T 0069a12去、若未來、若現在，若內、若外，若麁、若細，若好、T 0069a13若醜，若遠、若近。比丘！諦觀思惟分別，諦觀思T 0069a14惟分別時，無所有、無牢、無實、無有堅固，如T 0069a15病、如癰、如刺、如殺，無常、苦、空、非我。所以者T 0069a16何？以識無堅實故。」
爾時，世尊欲重宣此義，T 0069a17而說偈言：
T 0069a18
「觀色如聚沫， 受如水上泡，T 0069a19
想如春時燄， 諸行如芭蕉，T 0069a20
諸識法如幻， 日種姓尊說。T 0069a21
周匝諦思惟， 正念善觀察，T 0069a22
無實不堅固， 無有我我所。T 0069a23
於此苦陰身， 大智分別說，T 0069a24
離於三法者， 身為成棄物，T 0069a25
壽暖及諸識， 離此餘身分，T 0069a26
永棄丘塚間， 如木無識想。T 0069a27
此身常如是， 幻為誘愚夫。T 0069a28
如殺如毒刺， 無有堅固者。T 0069a29
比丘勤修習， 觀察此陰身，T 0069b01
晝夜常專精， 正智繫念住，T 0069b02
有為行長息， 永得清涼處。」
T 0069b03時，諸比丘聞佛所說，歡喜奉行。
T 0069b04 Thus have I heard. At one time the Buddha was staying in Ayojjhā, on the bank of the river Ganges. T 68c
At that time the Blessed One said to the monks: “It is just as if a mass of foam drifts on a great wave that has risen on the river Ganges, and a clear-sighted person carefully examines and analyses it. At the time of carefully examining and analysing, he finds that there is nothing in it, nothing stable, nothing substantial, it has no solidity. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in a mass of foam.
“In the same way, on carefully examining, attending to, and analysing whatever bodily form, past, future, or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, a monk finds that there is nothing in it, nothing stable, nothing substantial, it has no solidity; it is like a disease, like a carbuncle, like a thorn, like a killer, it is impermanent, dukkha, empty, and not self. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in bodily form.
“Monks, it is just as when during a great rain there are bubbles on the surface of water, arising and ceasing one after another, and a clear-sighted person carefully examines, attends to, and analyses them. At the time of carefully examining, attending to, and analysing them, he finds that there is nothing in them, nothing stable, nothing substantial, they have no solidity. Why is that? Because there is nothing solid or substantial in water bubbles.
“In the same way, a monk carefully examines, attends to, and analyses whatever feeling, past, future, or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near. When carefully examining, attending to, and analysing it, the monk finds that there is nothing in it, nothing stable, nothing substantial, it has no solidity; it is like a disease, like a carbuncle, like a thorn, like a killer, it is impermanent, dukkha, empty, and not self. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in feeling.
“Monks, it is just as when towards the end of spring or the beginning of summer, in the middle of the day when the sun is strong and there are no clouds and no rain, a shimmering mirage appears, and a clear-sighted person carefully examines, attends to, and analyses it. At the time of carefully examining, attending to, and analysing it, he finds that there is nothing in it, nothing stable, nothing substantial, it has no solidity. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in a mirage.
“In the same way, a monk carefully examines, attends to, and analyses whatever perception, past, future, or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near. When carefully examining, attending to, and analysing it, the monk finds that there is nothing in it, nothing stable, nothing substantial, it has no solidity; it is like a disease, like a carbuncle, like a thorn, like a killer, it is impermanent, dukkha, empty, and not self. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in perception.
“Monks, it is just as if a clear-sighted person in need of heartwood takes hold of a sharp axe and enters a mountain forest, where he sees a large plantain tree that is thick, straight, and tall. He cuts it down at the root, chops off the treetop and gradually takes off sheath after sheath, all of which are without solid core, and he carefully examines, attends to, and analyses them. At the time of carefully examining, attending to, and analysing them, he finds that there is nothing in them, nothing stable, nothing substantial, T 69a they have no solidity. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in a plantain tree.
“In the same way, a monk carefully examines, attends to, and analyses whatever formations, past, future, or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near. When carefully examining, attending to, and analysing them, the monk finds that there is nothing in them, nothing stable, nothing substantial, they have no solidity; they are like a disease, like a carbuncle, like a thorn, like a killer, they are impermanent, dukkha, empty, and not self. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in formations.
“Monks, it is just as if a master magician or the disciple of a master magician at a crossroads creates the magical illusion of an elephant troop, a horse troop, a chariot troop, and an infantry troop, and a clear-sighted person carefully examines, attends to, and analyses it. At the time of carefully examining, attending to, and analysing it, he finds that there is nothing in it, nothing stable, nothing substantial, it has no solidity. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in a magical illusion.
“In the same way, a monk carefully examines, attends to, and analyses whatever consciousness, past, future, or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near. When carefully examining, attending to, and analysing it, the monk finds that there is nothing in it, nothing stable, nothing substantial, it has no solidity; it is like a disease, like a carbuncle, like a thorn, like a killer, it is impermanent, dukkha, empty, and not self. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in consciousness.”
At that time the Blessed One, wishing to emphasize the significance of what he had declared, spoke these stanzas:
“Contemplate bodily form as a mass of foam,
feelings like bubbles on water,
perception like a glare in spring time,
formations like a plantain,
and the nature of any consciousness like a magical illusion,
as the Kinsman of the Sun has explained.
“Carefully attending to it from all sides,
with right mindfulness examining it well,
it is found to be insubstantial and without solidity,
there is no a self or what belongs to a self
in this bodily aggregate, which is dukkha.
“The Greatly Wise One has analyzed and explained that,
bereft of three things,
the body will become a thing that is abandoned:
Vitality, heat and any consciousness,
bereft of these, the remaining body falls apart
and will forever be discarded inside a tomb,
like a log, without conscious perceptions.
“This body is always in this way
illusory and false, enticing foolish people.
It is like a killer, like a poisonous thorn,
being without any solidity.
“For a monk who energetically cultivates
contemplation of this bodily form aggregate, T 69b
day and night constantly engaging in it
with right comprehension and collected mindfulness established,
conditioned formations will be appeased
and he forever attains the cool place.”
Then the monks, hearing what the Buddha had said, were delighted and received it respectfully.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở trú xứ A-tỳ-đà, bên bờ sông Hằng.
Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Giống như nước lớn sông Hằng cuộn lên, bọt nước theo dòng chảy mà tụ lại. Nếu như người nào có mắt sáng quán sát, phân biệt thật kỹ, thì lúc quán sát, phân biệt thật kỹ đó, sẽ thấy rằng không có gì cả, không gì là bền chắc, không gì là chắc thật, không gì là kiên cố. Vì sao? Vì trong nhóm bọt nước nổi kia không có gì là chắc thật. Cũng vậy những gì thuộc về sắc, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần, Tỳ-kheo, hãy quán sát, tư duy, phân biệt thật kỹ, không gì là có, không gì là bền chắc, không gì là chân thật, không có gì là kiên cố; chúng như bệnh, như ung nhọt, như gai nhọn, như sát hại; là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì sắc vốn không chắc thật.
“Này các Tỳ-kheo, giống như trời mưa lớn, bong bóng nước chợt hiện chợt mất. Nếu người nào có mắt sáng quán sát, tư duy, phân biệt thật kỹ, thì lúc quán sát tư duy, phân biệt thật kỹ đó sẽ thấy rằng không có cả, không gì là bền chắc, không gì là chắc thật, không gì là kiên cố. Vì sao? Vì trong bong bóng nước kia không có gì là chắc thật. Cũng vậy những gì thuộc về thọ, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần, Tỳ-kheo, hãy quán sát, tư duy, phân biệt thật kỹ, không gì là có, không gì là bền chắc, không gì là chân thật, không có gì là kiên cố; chúng như bệnh, như ung nhọt, như gai nhọn, như sát hại; là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì thọ vốn không chắc thật.
“Này các Tỳ-kheo, giống như cuối xuân, đầu hạ, không mây, không mưa, giữa trưa trời nắng gắt, sóng nắng chập chờn, người nào sáng mắt quán sát, tư duy, phân biệt kỹ càng và, khi quán sát, tư duy, phân biệt kỹ càng thì sẽ thấy rằng không có gì cả, không gì là bền chắc, không gì là chắc thật, không gì là kiên cố. Vì sao? Vì trong quáng nắng kia không có gì là chắc thật. Cũng vậy, những gì thuộc về tưởng, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần, Tỳ-kheo, hãy quán sát, tư duy, phân biệt thật kỹ, không gì là có, không gì là bền chắc, không gì là chân thật, không có gì là kiên cố; chúng như bệnh, như ung nhọt, như gai nhọn, như sát hại; là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì tưởng vốn không chắc thật.
“Này các Tỳ-kheo, giống như người mắt sáng muốn tìm gỗ cứng chắc, nên cầm búa bén đi vào rừng núi. Thấy một cây chuối lớn, thân dài lớn ngay thẳng, y liền đốn gốc, chặt đứt ngọn nó, lột bỏ hết bẹ, cuối cùng không có gì là chắc thật. Nếu người nào có mắt sáng thì sẽ quán sát, tư duy, phân biệt và khi đã quán sát, tư duy, phân biệt rồi thì sẽ thấy rằng không gì có cả, không gì là bền chắc, không gì là chắc thật, không gì là kiên cố. Vì sao? Vì trong cây chuối kia không có gì là chắc thật. Cũng vậy những gì thuộc về hành, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần, Tỳ-kheo, hãy quán sát, tư duy, phân biệt thật kỹ, không gì là có, không gì là bền chắc, không gì là chân thật, không có gì là kiên cố; chúng như bệnh, như ung nhọt, như gai nhọn, như sát hại; là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì hành vốn không chắc thật.
“Này các Tỳ-kheo, giống như nhà ảo thuật, hay là học trò của nhà ảo thuật, ở giữa ngã tư đường, huyễn hóa ra binh voi, binh ngựa, binh xa, binh bộ. Lúc này có người trí mắt sáng, quán sát, tư duy, phân biệt kỹ và khi họ đã quán sát, tư duy, phân biệt kỹ, thì sẽ thấy rằng không gì là có, không gì là bền chặt, không gì là chân thật, không có gì là chắc thật. Vì sao? Vì những hiện tượng huyễn hóa kia vốn không chắc thật. Như vậy, này các Tỳ-kheo những gì thuộc về thức, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần, thì Tỳ-kheo nên quán sát, tư duy, phân biệt kỹ và khi đã quán sát, tư duy, phân biệt kỹ thì sẽ thấy rằng không gì là có, không gì là bền chặt, không gì là chân thật, không có gì là chắc thật; chúng như bệnh hoạn, như ung nhọt, như gai nhọn, như sát hại; là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì thức vốn không chắc thật.”
Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói lại nghĩa này, nên nói bài kệ:
Quán sắc như bọt nước,
Thọ như bong bóng nước,
Tưởng như quáng nắng xuân,
Các hành như cây chuối,
Các thức pháp như huyễn,
Đấng Nhật thân dạy vậy.
Tư duy kỹ khắp cả,
Chánh niệm khéo quán sát:
Không thật, chẳng kiên cố,
Không có ngã, ngã sở.
Đối thân khổ ấm này,
Đại Trí phân biệt dạy,
Xa lìa ba pháp này,
Thân thành vật vất bỏ:
Thọ, hơi ấm và thức.
Lìa chúng, phần thân khác,
Vĩnh viễn vùi gò hoang,
Như gỗ, không thức tưởng.
Thân này thường như vậy,
Huyễn dối dụ người ngu;
Như gai độc, như sát,
Không có gì chắc thật.
Tỳ-kheo siêng tu tập,
Quán sát thân ấm này,
Chuyên tinh luôn ngày đêm,
Chánh trí, buộc niệm lại,
Hành hữu vi ngừng nghỉ,
Vĩnh viễn chốn thanh lương.
Bấy giờ, các Tỳ-kheo sau khi nghe những điều Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying in Ayojjhā, on the bank of the river Ganges. T 68c
At that time the Blessed One said to the monks: “It is just as if a mass of foam drifts on a great wave that has risen on the river Ganges, and a clear-sighted person carefully examines and analyses it. At the time of carefully examining and analysing, he finds that there is nothing in it, nothing stable, nothing substantial, it has no solidity. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in a mass of foam.
“In the same way, on carefully examining, attending to, and analysing whatever bodily form, past, future, or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, a monk finds that there is nothing in it, nothing stable, nothing substantial, it has no solidity; it is like a disease, like a carbuncle, like a thorn, like a killer, it is impermanent, dukkha, empty, and not self. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in bodily form.
“Monks, it is just as when during a great rain there are bubbles on the surface of water, arising and ceasing one after another, and a clear-sighted person carefully examines, attends to, and analyses them. At the time of carefully examining, attending to, and analysing them, he finds that there is nothing in them, nothing stable, nothing substantial, they have no solidity. Why is that? Because there is nothing solid or substantial in water bubbles.
“In the same way, a monk carefully examines, attends to, and analyses whatever feeling, past, future, or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near. When carefully examining, attending to, and analysing it, the monk finds that there is nothing in it, nothing stable, nothing substantial, it has no solidity; it is like a disease, like a carbuncle, like a thorn, like a killer, it is impermanent, dukkha, empty, and not self. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in feeling.
“Monks, it is just as when towards the end of spring or the beginning of summer, in the middle of the day when the sun is strong and there are no clouds and no rain, a shimmering mirage appears, and a clear-sighted person carefully examines, attends to, and analyses it. At the time of carefully examining, attending to, and analysing it, he finds that there is nothing in it, nothing stable, nothing substantial, it has no solidity. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in a mirage.
“In the same way, a monk carefully examines, attends to, and analyses whatever perception, past, future, or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near. When carefully examining, attending to, and analysing it, the monk finds that there is nothing in it, nothing stable, nothing substantial, it has no solidity; it is like a disease, like a carbuncle, like a thorn, like a killer, it is impermanent, dukkha, empty, and not self. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in perception.
“Monks, it is just as if a clear-sighted person in need of heartwood takes hold of a sharp axe and enters a mountain forest, where he sees a large plantain tree that is thick, straight, and tall. He cuts it down at the root, chops off the treetop and gradually takes off sheath after sheath, all of which are without solid core, and he carefully examines, attends to, and analyses them. At the time of carefully examining, attending to, and analysing them, he finds that there is nothing in them, nothing stable, nothing substantial, T 69a they have no solidity. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in a plantain tree.
“In the same way, a monk carefully examines, attends to, and analyses whatever formations, past, future, or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near. When carefully examining, attending to, and analysing them, the monk finds that there is nothing in them, nothing stable, nothing substantial, they have no solidity; they are like a disease, like a carbuncle, like a thorn, like a killer, they are impermanent, dukkha, empty, and not self. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in formations.
“Monks, it is just as if a master magician or the disciple of a master magician at a crossroads creates the magical illusion of an elephant troop, a horse troop, a chariot troop, and an infantry troop, and a clear-sighted person carefully examines, attends to, and analyses it. At the time of carefully examining, attending to, and analysing it, he finds that there is nothing in it, nothing stable, nothing substantial, it has no solidity. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in a magical illusion.
“In the same way, a monk carefully examines, attends to, and analyses whatever consciousness, past, future, or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near. When carefully examining, attending to, and analysing it, the monk finds that there is nothing in it, nothing stable, nothing substantial, it has no solidity; it is like a disease, like a carbuncle, like a thorn, like a killer, it is impermanent, dukkha, empty, and not self. Why is that? It is because there is nothing solid or substantial in consciousness.”
At that time the Blessed One, wishing to emphasize the significance of what he had declared, spoke these stanzas:
“Contemplate bodily form as a mass of foam,
feelings like bubbles on water,
perception like a glare in spring time,
formations like a plantain,
and the nature of any consciousness like a magical illusion,
as the Kinsman of the Sun has explained.
“Carefully attending to it from all sides,
with right mindfulness examining it well,
it is found to be insubstantial and without solidity,
there is no a self or what belongs to a self
in this bodily aggregate, which is dukkha.
“The Greatly Wise One has analyzed and explained that,
bereft of three things,
the body will become a thing that is abandoned:
Vitality, heat and any consciousness,
bereft of these, the remaining body falls apart
and will forever be discarded inside a tomb,
like a log, without conscious perceptions.
“This body is always in this way
illusory and false, enticing foolish people.
It is like a killer, like a poisonous thorn,
being without any solidity.
“For a monk who energetically cultivates
contemplation of this bodily form aggregate, T 69b
day and night constantly engaging in it
with right comprehension and collected mindfulness established,
conditioned formations will be appeased
and he forever attains the cool place.”
Then the monks, hearing what the Buddha had said, were delighted and received it respectfully.