Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, có Tỳ-kheo tên là Kiếp-ba, đi đến chỗ Phật, đầu mặt lạy sát chân Phật, rồi đứng qua một bên, bạch Phật rằng:
“Như lời Đức Thế Tôn đã dạy, ‘Tỳ-kheo tâm khéo được giải thoát.’ Bạch Thế Tôn, thế nào là Tỳ-kheo tâm khéo được giải thoát?”
Bấy giờ, Thế Tôn nói với Kiếp-ba rằng:
“Lành thay! Lành thay! Ông có thể hỏi Như Lai về tâm khéo giải thoát. Lành thay, Kiếp-ba! Hãy lắng nghe, lắng nghe và suy nghĩ kỹ, Ta sẽ vì ông mà nói.
“Này Kiếp-ba, hãy quán sát biết rõ những gì thuộc về sắc, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoăïc xa, hoặc gần; tất cả những thứ đó đều vô thường. Khi đã quán sát chân chính về vô thường rồi, thì sắc ái liền được trừ. Khi sắc ái đã được trừ rồi, thì tâm khéo giải thoát. Cũng vậy, quán sát thọ, tưởng, hành, thức hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả những thứ đó đều vô thường. Khi đã quán sát chân chính về vô thường rồi, thì thức ái liền được trừ. Khi thức ái đã được trừ rồi, thì Ta nói là tâm khéo giải thoát.
“Này Kiếp-ba, Tỳ-kheo có tâm khéo giải thoát như vậy, Như Lai nói là tâm khéo giải thoát. Vì sao? Vì ái dục đã được đoạn trừ. Người nào ái dục đã được đoạn trừ, thì Như Lai gọi người đó là tâm khéo giải thoát.”
Sau khi Tỳ-kheo Kiếp-ba nghe những lời dạy của Đức Phật, tâm rất vui mừng, lạy Phật rồi lui.
Bấy giờ, Tỳ-kheo Kiếp-ba, sau khi nhận lãnh những lời Phật dạy rồi, một mình ở chỗ vắng chuyên cần tinh tấn tư duy, sống không buông lung… cho đến ‘… tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’ Tâm khéo giải thoát, thành bậc A-la-hán.
如是我聞：
一時，佛住舍衛國祇樹給孤T 0004c21獨園。
爾時，有比丘名劫波，來詣佛所，頭T 0004c22面禮足，却住一面，白佛言：「如世尊說，比T 0004c23丘心得善解脫。世尊！云何比丘心得善解T 0004c24脫？」
爾時，世尊告劫波曰：「善哉！善哉！能問T 0004c25如來心善解脫。善哉！劫波！諦聽！諦聽！善思T 0004c26念之，當為汝說。劫波！當觀知諸所有色，T 0004c27若過去、若未來、若現在，若內、若外，若麁、若細，T 0004c28若好、若醜，若遠、若近，彼一切悉皆無常。正T 0004c29觀無常已，色愛即除。色愛除已，心善解脫。T 0005a01如是觀受、想、行、識，若過去、若未來、若現在，若T 0005a02內、若外、若麁、若細，若好、若醜，若遠、若近，彼T 0005a03一切悉皆無常。正觀無常已，識愛即除。識T 0005a04愛除已，我說心善解脫。劫波！如是，比丘心T 0005a05善解脫者，如來說名心善解脫。所以者何？T 0005a06愛欲斷故。愛欲斷者，如來說名心善解脫。」
T 0005a07時，劫波比丘聞佛所說，心大歡喜，禮佛而退。
T 0005a08爾時，劫波比丘受佛教已，獨一靜處，專精思T 0005a09惟，不放逸住。乃至自知不受後有。心善解T 0005a10脫，成阿羅漢。
T 0005a11 Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. At that time there was a monk by the name of Kappa who approached the Buddha, paid homage with his head at the Buddha’s feet, withdrew to stand at one side and said to the Buddha:
“As the Blessed One has spoken about the mind of a monk attaining being well liberated—Blessed One, how does the mind of a monk attain being well liberated?”
At that time the Blessed One said to that monk: “It is well, it is well, that you are able to ask the Tathāgata about the mind being well liberated. It is well, Kappa. Listen, listen and pay careful attention to what I will tell you.
“Kappa, you should contemplate with understanding that whatever bodily form, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all bodily form, every instance of it, is impermanent. Having rightly contemplated it as impermanent, you will remove craving for bodily form. Having removed craving for bodily form, your mind will be well liberated. T 5a
“In the same way contemplating whatever feeling … perception … formations … consciousness, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all consciousness, every instance of it, is impermanent. Having rightly contemplated it as impermanent, you will remove craving for consciousness. Having removed craving for consciousness, I say, your mind will be well liberated.
“Kappa, a monk who in this way has well liberated the mind is reckoned by the Tathāgata to have well liberated the mind. Why is that? Because of having eradicated craving and desire. One who has eradicated craving and desire is reckoned by the Tathāgata to have well liberated the mind.”
Then, on hearing what the Buddha had said, the mind of the monk Kappa was greatly delighted. He paid homage to the Buddha and withdrew. At that time the monk Kappa, having received the Buddha’s instruction, reflecting on it alone in a quiet place with diligence and being established in being without negligence … up to … he himself knew that there will be no receiving of further existence. Having well liberated the mind he became an arahant.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, có Tỳ-kheo tên là Kiếp-ba, đi đến chỗ Phật, đầu mặt lạy sát chân Phật, rồi đứng qua một bên, bạch Phật rằng:
“Như lời Đức Thế Tôn đã dạy, ‘Tỳ-kheo tâm khéo được giải thoát.’ Bạch Thế Tôn, thế nào là Tỳ-kheo tâm khéo được giải thoát?”
Bấy giờ, Thế Tôn nói với Kiếp-ba rằng:
“Lành thay! Lành thay! Ông có thể hỏi Như Lai về tâm khéo giải thoát. Lành thay, Kiếp-ba! Hãy lắng nghe, lắng nghe và suy nghĩ kỹ, Ta sẽ vì ông mà nói.
“Này Kiếp-ba, hãy quán sát biết rõ những gì thuộc về sắc, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoăïc xa, hoặc gần; tất cả những thứ đó đều vô thường. Khi đã quán sát chân chính về vô thường rồi, thì sắc ái liền được trừ. Khi sắc ái đã được trừ rồi, thì tâm khéo giải thoát. Cũng vậy, quán sát thọ, tưởng, hành, thức hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả những thứ đó đều vô thường. Khi đã quán sát chân chính về vô thường rồi, thì thức ái liền được trừ. Khi thức ái đã được trừ rồi, thì Ta nói là tâm khéo giải thoát.
“Này Kiếp-ba, Tỳ-kheo có tâm khéo giải thoát như vậy, Như Lai nói là tâm khéo giải thoát. Vì sao? Vì ái dục đã được đoạn trừ. Người nào ái dục đã được đoạn trừ, thì Như Lai gọi người đó là tâm khéo giải thoát.”
Sau khi Tỳ-kheo Kiếp-ba nghe những lời dạy của Đức Phật, tâm rất vui mừng, lạy Phật rồi lui.
Bấy giờ, Tỳ-kheo Kiếp-ba, sau khi nhận lãnh những lời Phật dạy rồi, một mình ở chỗ vắng chuyên cần tinh tấn tư duy, sống không buông lung… cho đến ‘… tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’ Tâm khéo giải thoát, thành bậc A-la-hán.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. At that time there was a monk by the name of Kappa who approached the Buddha, paid homage with his head at the Buddha’s feet, withdrew to stand at one side and said to the Buddha:
“As the Blessed One has spoken about the mind of a monk attaining being well liberated—Blessed One, how does the mind of a monk attain being well liberated?”
At that time the Blessed One said to that monk: “It is well, it is well, that you are able to ask the Tathāgata about the mind being well liberated. It is well, Kappa. Listen, listen and pay careful attention to what I will tell you.
“Kappa, you should contemplate with understanding that whatever bodily form, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all bodily form, every instance of it, is impermanent. Having rightly contemplated it as impermanent, you will remove craving for bodily form. Having removed craving for bodily form, your mind will be well liberated. T 5a
“In the same way contemplating whatever feeling … perception … formations … consciousness, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all consciousness, every instance of it, is impermanent. Having rightly contemplated it as impermanent, you will remove craving for consciousness. Having removed craving for consciousness, I say, your mind will be well liberated.
“Kappa, a monk who in this way has well liberated the mind is reckoned by the Tathāgata to have well liberated the mind. Why is that? Because of having eradicated craving and desire. One who has eradicated craving and desire is reckoned by the Tathāgata to have well liberated the mind.”
Then, on hearing what the Buddha had said, the mind of the monk Kappa was greatly delighted. He paid homage to the Buddha and withdrew. At that time the monk Kappa, having received the Buddha’s instruction, reflecting on it alone in a quiet place with diligence and being established in being without negligence … up to … he himself knew that there will be no receiving of further existence. Having well liberated the mind he became an arahant.