Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà trong thành Vương xá. Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất ở trong núi Kỳ-xà-quật.
Lúc ấy có con của một trưởng giả tên là Thâu-lũ-na, hằng ngày du hành đến núi Kỳ-xà-quật và ghé chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất, sau khi chào đón thăm hỏi rồi, ngồi qua một bên.
Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-phất nói với Thâu-lũ-na:
“Nếu có Sa-môn, Bà-la-môn nào mà không biết như thật về sắc, không biết như thật về sự tập khởi của sắc, không biết như thật về sự diệt tận của sắc, không biết như thật về vị ngọt của sắc, không biết như thật về sự tai hại của sắc, không biết như thật về sự xuất ly của sắc, thì sẽ không đủ khả năng để siêu việt sắc. Cũng vậy, nếu có Sa-môn, Bà-la-môn nào mà không biết như thật về sự thọ, tưởng, hành và thức; không biết như thật về sự tập khởi của chúng, không biết như thật về sự diệt tận của chúng, không biết như thật về vị ngọt của chúng, không biết như thật về sự tai hại của chúng, không biết như thật về sự xuất ly của chúng, thì Sa-môn, Bà-la-môn này sẽ không đủ khả năng để siêu việt chúng.
“Nếu có Sa-môn, Bà-la-môn nào mà biết như thật về sắc, về sự tập khởi của sắc, về sự diệt tận của sắc, về vị ngọt của sắc, về sự tai hại của sắc, về sự xuất ly của sắc, thì Sa-môn, Bà-la-môn này có đủ khả năng vượt qua khỏi sắc. Cũng vậy, nếu có Sa-môn, Bà-la-môn nào mà biết như thật về thọ, tưởng, hành và thức, về sự tập khởi của chúng, về sự diệt tận của chúng, về vị ngọt của chúng, về sự tai hại của chúng, về sự xuất ly của chúng, thì Sa-môn, Bà-la-môn này có đủ khả năng siêu việt khỏi chúng.
“Này Thâu-lũ-na, ý ông thế nào? Sắc là thường hay vô thường?”
Đáp:
“Là vô thường.”
“Vậy vô thường là khổ phải không?”
Đáp:
“Là khổ.”
“Này Thâu-lũ-na, nếu sắc vô thường là khổ, thì nó là pháp biến dịch. Thánh đệ tử ở trong đó có nên thấy có ngã, khác ngã, hay ở trong nhau không?”
Đáp:
“Không.”
“Này Thâu-lũ-na, ý ông thế nào? Như vậy thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường?”
Đáp:
“Là vô thường.”
“Vậy vô thường là khổ phải không?”
Đáp:
“Là khổ.”
“Này Thâu-lũ-na, nếu vô thường là khổ, thì nó là pháp biến dịch. Thánh đệ tử ở trong đó có nên cho là có ngã, khác ngã, ở trong nhau không?”
Đáp:
“Không.”
“Này Thâu-lũ-na, nên biết rằng đối với sắc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả những sắc này không phải là ngã, không phải khác ngã, không ở trong nhau. Đó gọi là biết như thật.
“Này Thâu-lũ-na, cũng vậy, thọ, tưởng, hành, thức hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả chúng không phải là ngã, không khác ngã, không ở trong nhau. Đó gọi là biết như thật.
“Này Thâu-lũ-na, là Thánh đệ tử đối với năm thọ ấm này phải quán chân chánh là chẳng phải ngã, chẳng phải sở hữu của ngã. Quán sát chân chánh như vậy đối với thế gian không có gì để nhiếp thọ. Khi không có gì để nhiếp thọ, thì sẽ không có gì để chấp trước. Khi đã không có gì để chấp trước, thì sẽ tự đạt được Niết-bàn: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết sẽ không còn tái sanh đời sau nữa.’
Khi Thâu-lũ-na con của một trưởng giả đã được nghe những gì Tôn giả Xá-lợi-phất dạy rồi, phấn khởi vui mừng, làm lễ mà lui.
如是我聞：
一時，佛住王舍城迦蘭陀竹T 0007a11園。爾時，尊者舍利弗在耆闍崛山。
時，有長者T 0007a12子名輸屢那，日日遊行，到耆闍崛山，詣舍T 0007a13利弗所，頭面禮足，却坐一面。
時，舍利弗告T 0007a14輸屢那：「若沙門、婆羅門於色不如實知，色集T 0007a15不如實知，色滅不如實知，色味不如實知，T 0007a16色患不如實知，色離不如實知故，不堪能T 0007a17超越色。若沙門、婆羅門於受、想、行、識不如T 0007a18實知，識集不如實知，識滅不如實知，識味T 0007a19不如實知，識患不如實知，識離不如實知T 0007a20故，此沙門、婆羅門不堪能超越識。
「若沙門、T 0007a21婆羅門於色、色集、色滅、色味、色患、色離如實T 0007a22知，此沙門、婆羅門堪能超越色。若沙門、婆羅T 0007a23門於受、想、行、識、識集、識滅、識味、識患、識離如T 0007a24實知，此沙門、婆羅門堪能超越識。
「輸屢T 0007a25那！於汝意云何？色為常、為無常耶？」
答言：T 0007a26「無常。」
「無常者，為苦耶？」
答言：「是苦。」
「輸屢那！T 0007a27若色無常、苦，是變易法，聖弟子於中寧有T 0007a28是我、異我、相在不？」
答言：「不也。」
「輸屢那！於汝T 0007a29意云何？如是受、想、行、識為常、為無常？」
答T 0007b01言：「無常。」
「若無常者，是苦耶？」
答言：「是苦。」
「輸屢T 0007b02那！若無常、苦，是變易法，聖弟子於中寧T 0007b03有是我、異我、相在不？」答言：「不也。」
「輸屢那！當T 0007b04知色，若過去、若未來、若現在，若內、若外，若T 0007b05麁、若細，若好、若醜，若遠、若近，於一切色T 0007b06不是我、不異我、不相在，是名如實知。
「輸T 0007b07屢那！受、想、行、識，若過去、若未來、若現在，若T 0007b08內、若外，若麁、若細，若好、若醜，若遠、若近，T 0007b09於一切識不是我、不異我、不相在，是名T 0007b10如實知。
「輸屢那！聖弟子於此五受陰正T 0007b11觀非我、非我所。如是正觀，於諸世間無所T 0007b12攝受；無攝受者，則無所著；無所著者，自T 0007b13得涅槃：『我生已盡，梵行已立，所作已作，自T 0007b14知不受後有。』」
時，長者子輸屢那聞舍利弗所T 0007b15說，歡喜踊躍，作禮而去。
T 0007b16
雜阿含經卷第一
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Feeding Place. At that time the venerable Sāriputta was on Mount Vulture Peak. Then a householder’s son by the name of Soṇa, who every day used to roam around, reached Mount Vulture Peak and approached Sāriputta. He paid homage with his head at Sāriputta’s feet and withdrew to sit at one side.
Then Sāriputta said to Soṇa: “If recluses and brahmins do not know bodily form as it really is, do not know the arising of bodily form as it really is, do not know the cessation of bodily form as it really is, do not know the gratification in bodily form as it really is, do not know the danger in bodily form as it really is, do not know the escape from bodily form as it really is, then for this reason they are not able to transcend bodily form.
“If recluses and brahmins do not know feeling … perception … formations … consciousness as it really is, do not know the arising of consciousness as it really is, do not know the cessation of consciousness as it really is, do not know the gratification in consciousness as it really is, do not know the danger in consciousness as it really is, do not know the escape from consciousness as it really is, then for this reason these recluses and brahmins are not able to transcend consciousness.
“If recluses and brahmins know bodily form … the arising of bodily form … the cessation of bodily form … the gratification in bodily form … the danger in bodily form … the escape from bodily form as it really is, then these recluses and brahmins are able to transcend bodily form.
“If recluses and brahmins know feeling … perception … formations … consciousness … the arising of consciousness … the cessation of consciousness … the gratification in consciousness … the danger in consciousness… the escape from consciousness as it really is, then these recluses and brahmins are able to transcend consciousness.
“Soṇa, what do you think, is bodily form permanent or is it impermanent?” Soṇa replied: “It is impermanent.”
Sāriputta asked: “What is impermanent, is it dukkha?” Soṇa replied: “It is dukkha.”
Sāriputta asked: “Soṇa, bodily form that is impermanent, dukkha, of a nature to change, would a noble disciple herein regard it as the self, as distinct from the self in the sense of being owned by it, as existing within the self, or the self as existing within it?” Soṇa replied: “No.”
Sāriputta asked: “Soṇa. In the same way, what do you think, feeling … perception … formations … consciousness, is it permanent or impermanent?” Soṇa replied: T 7b “It is impermanent.”
Sāriputta asked: “What is impermanent, is it dukkha?” Soṇa replied: “It is dukkha.”
Sāriputta asked: “Soṇa, what is impermanent, dukkha, of a nature to change, would a noble disciple herein regard it as the self, as distinct from the self in the sense of being owned by it, as existing within the self, or the self as existing within it?” Soṇa replied: “No.”
Sāriputta said: “Soṇa you should know that whatever bodily form, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all such bodily form is not self, is not distinct from the self in the sense of being owned by it, does not exist within the self, nor does a self exist within it. This is reckoned knowing it as it really is.
“Soṇa whatever feeling … perception … formations … consciousness, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all such consciousness is not self, is not distinct from the self in the sense of being owned by it, does not exist within the self, nor does a self exist within it. This is reckoned knowing it as it really is.
“Soṇa, a noble disciple rightly contemplates these five aggregates of clinging as not self and not mine. Rightly contemplating in this way he does not grasp at anything in the world. One who does not grasp is not attached to anything. One who is not attached to anything personally attains Nirvāṇa, knowing: ‘Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of further existence.’”
Then Soṇa, hearing what Sāriputta had said, was thrilled with delight, paid homage and left.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà trong thành Vương xá. Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất ở trong núi Kỳ-xà-quật.
Lúc ấy có con của một trưởng giả tên là Thâu-lũ-na, hằng ngày du hành đến núi Kỳ-xà-quật và ghé chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất, sau khi chào đón thăm hỏi rồi, ngồi qua một bên.
Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-phất nói với Thâu-lũ-na:
“Nếu có Sa-môn, Bà-la-môn nào mà không biết như thật về sắc, không biết như thật về sự tập khởi của sắc, không biết như thật về sự diệt tận của sắc, không biết như thật về vị ngọt của sắc, không biết như thật về sự tai hại của sắc, không biết như thật về sự xuất ly của sắc, thì sẽ không đủ khả năng để siêu việt sắc. Cũng vậy, nếu có Sa-môn, Bà-la-môn nào mà không biết như thật về sự thọ, tưởng, hành và thức; không biết như thật về sự tập khởi của chúng, không biết như thật về sự diệt tận của chúng, không biết như thật về vị ngọt của chúng, không biết như thật về sự tai hại của chúng, không biết như thật về sự xuất ly của chúng, thì Sa-môn, Bà-la-môn này sẽ không đủ khả năng để siêu việt chúng.
“Nếu có Sa-môn, Bà-la-môn nào mà biết như thật về sắc, về sự tập khởi của sắc, về sự diệt tận của sắc, về vị ngọt của sắc, về sự tai hại của sắc, về sự xuất ly của sắc, thì Sa-môn, Bà-la-môn này có đủ khả năng vượt qua khỏi sắc. Cũng vậy, nếu có Sa-môn, Bà-la-môn nào mà biết như thật về thọ, tưởng, hành và thức, về sự tập khởi của chúng, về sự diệt tận của chúng, về vị ngọt của chúng, về sự tai hại của chúng, về sự xuất ly của chúng, thì Sa-môn, Bà-la-môn này có đủ khả năng siêu việt khỏi chúng.
“Này Thâu-lũ-na, ý ông thế nào? Sắc là thường hay vô thường?”
Đáp:
“Là vô thường.”
“Vậy vô thường là khổ phải không?”
Đáp:
“Là khổ.”
“Này Thâu-lũ-na, nếu sắc vô thường là khổ, thì nó là pháp biến dịch. Thánh đệ tử ở trong đó có nên thấy có ngã, khác ngã, hay ở trong nhau không?”
Đáp:
“Không.”
“Này Thâu-lũ-na, ý ông thế nào? Như vậy thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường?”
Đáp:
“Là vô thường.”
“Vậy vô thường là khổ phải không?”
Đáp:
“Là khổ.”
“Này Thâu-lũ-na, nếu vô thường là khổ, thì nó là pháp biến dịch. Thánh đệ tử ở trong đó có nên cho là có ngã, khác ngã, ở trong nhau không?”
Đáp:
“Không.”
“Này Thâu-lũ-na, nên biết rằng đối với sắc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả những sắc này không phải là ngã, không phải khác ngã, không ở trong nhau. Đó gọi là biết như thật.
“Này Thâu-lũ-na, cũng vậy, thọ, tưởng, hành, thức hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả chúng không phải là ngã, không khác ngã, không ở trong nhau. Đó gọi là biết như thật.
“Này Thâu-lũ-na, là Thánh đệ tử đối với năm thọ ấm này phải quán chân chánh là chẳng phải ngã, chẳng phải sở hữu của ngã. Quán sát chân chánh như vậy đối với thế gian không có gì để nhiếp thọ. Khi không có gì để nhiếp thọ, thì sẽ không có gì để chấp trước. Khi đã không có gì để chấp trước, thì sẽ tự đạt được Niết-bàn: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết sẽ không còn tái sanh đời sau nữa.’
Khi Thâu-lũ-na con của một trưởng giả đã được nghe những gì Tôn giả Xá-lợi-phất dạy rồi, phấn khởi vui mừng, làm lễ mà lui.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Feeding Place. At that time the venerable Sāriputta was on Mount Vulture Peak. Then a householder’s son by the name of Soṇa, who every day used to roam around, reached Mount Vulture Peak and approached Sāriputta. He paid homage with his head at Sāriputta’s feet and withdrew to sit at one side.
Then Sāriputta said to Soṇa: “If recluses and brahmins do not know bodily form as it really is, do not know the arising of bodily form as it really is, do not know the cessation of bodily form as it really is, do not know the gratification in bodily form as it really is, do not know the danger in bodily form as it really is, do not know the escape from bodily form as it really is, then for this reason they are not able to transcend bodily form.
“If recluses and brahmins do not know feeling … perception … formations … consciousness as it really is, do not know the arising of consciousness as it really is, do not know the cessation of consciousness as it really is, do not know the gratification in consciousness as it really is, do not know the danger in consciousness as it really is, do not know the escape from consciousness as it really is, then for this reason these recluses and brahmins are not able to transcend consciousness.
“If recluses and brahmins know bodily form … the arising of bodily form … the cessation of bodily form … the gratification in bodily form … the danger in bodily form … the escape from bodily form as it really is, then these recluses and brahmins are able to transcend bodily form.
“If recluses and brahmins know feeling … perception … formations … consciousness … the arising of consciousness … the cessation of consciousness … the gratification in consciousness … the danger in consciousness… the escape from consciousness as it really is, then these recluses and brahmins are able to transcend consciousness.
“Soṇa, what do you think, is bodily form permanent or is it impermanent?” Soṇa replied: “It is impermanent.”
Sāriputta asked: “What is impermanent, is it dukkha?” Soṇa replied: “It is dukkha.”
Sāriputta asked: “Soṇa, bodily form that is impermanent, dukkha, of a nature to change, would a noble disciple herein regard it as the self, as distinct from the self in the sense of being owned by it, as existing within the self, or the self as existing within it?” Soṇa replied: “No.”
Sāriputta asked: “Soṇa. In the same way, what do you think, feeling … perception … formations … consciousness, is it permanent or impermanent?” Soṇa replied: T 7b “It is impermanent.”
Sāriputta asked: “What is impermanent, is it dukkha?” Soṇa replied: “It is dukkha.”
Sāriputta asked: “Soṇa, what is impermanent, dukkha, of a nature to change, would a noble disciple herein regard it as the self, as distinct from the self in the sense of being owned by it, as existing within the self, or the self as existing within it?” Soṇa replied: “No.”
Sāriputta said: “Soṇa you should know that whatever bodily form, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all such bodily form is not self, is not distinct from the self in the sense of being owned by it, does not exist within the self, nor does a self exist within it. This is reckoned knowing it as it really is.
“Soṇa whatever feeling … perception … formations … consciousness, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all such consciousness is not self, is not distinct from the self in the sense of being owned by it, does not exist within the self, nor does a self exist within it. This is reckoned knowing it as it really is.
“Soṇa, a noble disciple rightly contemplates these five aggregates of clinging as not self and not mine. Rightly contemplating in this way he does not grasp at anything in the world. One who does not grasp is not attached to anything. One who is not attached to anything personally attains Nirvāṇa, knowing: ‘Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of further existence.’”
Then Soṇa, hearing what Sāriputta had said, was thrilled with delight, paid homage and left.