Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, Thế Tôn nói với các Tỳ-kheo:
“Sắc không phải là ngã. Nếu sắc là ngã, không nên ở nơi sắc mà bệnh, khổ sanh và cũng không thể có ước muốn khiến như vậy hay không như vậy đối với sắc. Vì sắc là vô ngã cho nên ở nơi sắc có bệnh, khổ sanh và nó cũng có ước muốn khiến như vậy, hay không như vậy đối với sắc. Thọ, tưởng, hành, thức cũng lại như vậy.
“Tỳ-kheo, ý ngươi thế nào, sắc là thường hay vô thường?”
Tỳ-kheo bạch Phật:
“Là vô thường, bạch Thế Tôn.”
“Tỳ-kheo, nếu là vô thường, thì có phải là khổ?”
Tỳ-kheo bạch Phật:
“Là khổ, bạch Thế Tôn.”
“Vậy, nếu vô thường là khổ, thì nó là pháp biến dịch. Đa văn Thánh đệ tử ở trong đó có nên thấy là có ngã, khác ngã, hay ở trong nhau?”
Tỳ-kheo bạch Phật:
“Không nên, bạchThế Tôn.”
“Đối với thọ, tưởng, hành, thức lại cũng như vậy.
“Cho nên, Tỳ-kheo, những gì là sắc, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả chúng không phải là ngã, không phải khác ngã, hay không ở trong nhau. Hãy quán sát như vậy. Đối với thọ, tưởng, hành, thức lại cũng như vậy.
“Tỳ-kheo, đa văn Thánh đệ tử, đối với năm thọ ấm này, hãy quán sát như thật chúng là chẳng phải ngã, chẳng phải ngã sở. Khi quán sát như thật rồi, thì đối với thế gian không có gì phải chấp thủ. Vì đã không có gì để chấp thủ, nên cũng không có gì để đắm trước. Vì đã không có gì để đắm trước, nên tự giác ngộ Niết-bàn: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết sẽ không còn tái sanh đời sau nữa.’”
Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe những gì Đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
T -juan2 T 0007b17T 0007b18T 0007b19
雜阿含經卷第二
T 0007b20T 0007b21宋天竺三藏求那跋陀羅譯
T 0007b22如是我聞：
一時，佛住舍衛國祇樹給孤T 0007b23獨園。
爾時，世尊告諸比丘：「色非是我。若色T 0007b24是我者，不應於色病、苦生，亦不應於色T 0007b25欲令如是、不令如是。以色無我故，於色T 0007b26有病、有苦生，亦得於色欲令如是、不令T 0007b27如是。受、想、行、識亦復如是。比丘！於意云T 0007b28何？色為是常、為無常耶？」
比丘白佛：「無常。T 0007b29世尊！」
「比丘！若無常者，是苦不？」
比丘白佛：「是T 0007c01苦。世尊！」
「若無常、苦，是變易法，多聞聖弟T 0007c02子於中寧見有我、異我、相在不？」
比丘白佛：T 0007c03「不也，世尊！」
「受、想、行、識亦復如是。是故，比丘！T 0007c04諸所有色，若過去、若未來、若現在，若內、若外，T 0007c05若麁、若細，若好、若醜，若遠、若近，彼一切非T 0007c06我、不異我、不相在，如是觀察；受、想、行、識亦T 0007c07復如是。
「比丘！多聞聖弟子於此五受陰T 0007c08非我、非我所，如實觀察。如實觀察已，於T 0007c09諸世間都無所取，無所取故無所著，無T 0007c10所著故自覺涅槃：『我生已盡，梵行已立，所T 0007c11作已作，自知不受後有。』」
佛說此經已，諸T 0007c12比丘聞佛所說，歡喜奉行。
T 0007c13 SC 2Thus have I heard. Once the Awakened One dwelt in the greater-metropolitan-area of Srāvasti in Jeta’s Grove in Anāthapiṇḍika’s Park. At that time the World Honoured One instructed the mendicants:
SC 3“Form is not self. If form were self, then sickness and suffering ought not arise regarding form and it ought not happen that one would want form to be like this and it not be like that. Form is not self because, regarding form there is sickness and there is suffering arising and it is the case that, regarding form, one wants it to be like this and it is not like that.
SC 4“Feeling, perception, formulation and consciousness are also just like that.
SC 5“Mendicants, what do you think? Is form permanent or impermanent?” The mendicants explained to the Awakened One, “It is impermanent, World Honoured One.” “Mendicants, if it is impermanent then isn’t it suffering?” The mendicants explained, “It is suffering, World Honoured One.” ”If it’s impermanent, it is suffering. It is a changing dhamma. Would the well-learned noble disciple in the middle way rather view: there is a self, there is other than self, both, or not?” The mendicants explained to the Awakened One, “Not at all, World Honoured One.”
SC 6“Feeling, perception, formulation and consciousness are also just like that.
SC 7“This is the reason mendicants, whatever form there exists, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, good or ugly, far or near, they all are to be contemplated like this: not self, not different from self and not both.
SC 8“Examine feeling, perception, formulation and consciousness also like this.
SC 9“Mendicants, the well-learned noble disciple regarding these clinging aggregates, contemplate and examine them as they are: not self and not belonging to self. Having contemplated and examined them as they really are, they do not cling to anything that could be clung to in the world. Not clinging to anything that could be clung to they therefore do not hold onto anything. Not holding onto anything they therefore realise for themselves extinguishment. ‘There is no more birth for me, the Holy Life is established. Done is what had to be done.’ He knows for himself: ‘There is no future becoming.’”
SC 10When the Awakened One finished saying this discourse the mendicants heard what the Awakened One said and happily practised.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, Thế Tôn nói với các Tỳ-kheo:
“Sắc không phải là ngã. Nếu sắc là ngã, không nên ở nơi sắc mà bệnh, khổ sanh và cũng không thể có ước muốn khiến như vậy hay không như vậy đối với sắc. Vì sắc là vô ngã cho nên ở nơi sắc có bệnh, khổ sanh và nó cũng có ước muốn khiến như vậy, hay không như vậy đối với sắc. Thọ, tưởng, hành, thức cũng lại như vậy.
“Tỳ-kheo, ý ngươi thế nào, sắc là thường hay vô thường?”
Tỳ-kheo bạch Phật:
“Là vô thường, bạch Thế Tôn.”
“Tỳ-kheo, nếu là vô thường, thì có phải là khổ?”
Tỳ-kheo bạch Phật:
“Là khổ, bạch Thế Tôn.”
“Vậy, nếu vô thường là khổ, thì nó là pháp biến dịch. Đa văn Thánh đệ tử ở trong đó có nên thấy là có ngã, khác ngã, hay ở trong nhau?”
Tỳ-kheo bạch Phật:
“Không nên, bạchThế Tôn.”
“Đối với thọ, tưởng, hành, thức lại cũng như vậy.
“Cho nên, Tỳ-kheo, những gì là sắc, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả chúng không phải là ngã, không phải khác ngã, hay không ở trong nhau. Hãy quán sát như vậy. Đối với thọ, tưởng, hành, thức lại cũng như vậy.
“Tỳ-kheo, đa văn Thánh đệ tử, đối với năm thọ ấm này, hãy quán sát như thật chúng là chẳng phải ngã, chẳng phải ngã sở. Khi quán sát như thật rồi, thì đối với thế gian không có gì phải chấp thủ. Vì đã không có gì để chấp thủ, nên cũng không có gì để đắm trước. Vì đã không có gì để đắm trước, nên tự giác ngộ Niết-bàn: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết sẽ không còn tái sanh đời sau nữa.’”
Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe những gì Đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
SC 2Thus have I heard. Once the Awakened One dwelt in the greater-metropolitan-area of Srāvasti in Jeta’s Grove in Anāthapiṇḍika’s Park. At that time the World Honoured One instructed the mendicants:
SC 3“Form is not self. If form were self, then sickness and suffering ought not arise regarding form and it ought not happen that one would want form to be like this and it not be like that. Form is not self because, regarding form there is sickness and there is suffering arising and it is the case that, regarding form, one wants it to be like this and it is not like that.
SC 4“Feeling, perception, formulation and consciousness are also just like that.
SC 5“Mendicants, what do you think? Is form permanent or impermanent?” The mendicants explained to the Awakened One, “It is impermanent, World Honoured One.” “Mendicants, if it is impermanent then isn’t it suffering?” The mendicants explained, “It is suffering, World Honoured One.” ”If it’s impermanent, it is suffering. It is a changing dhamma. Would the well-learned noble disciple in the middle way rather view: there is a self, there is other than self, both, or not?” The mendicants explained to the Awakened One, “Not at all, World Honoured One.”
SC 6“Feeling, perception, formulation and consciousness are also just like that.
SC 7“This is the reason mendicants, whatever form there exists, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, good or ugly, far or near, they all are to be contemplated like this: not self, not different from self and not both.
SC 8“Examine feeling, perception, formulation and consciousness also like this.
SC 9“Mendicants, the well-learned noble disciple regarding these clinging aggregates, contemplate and examine them as they are: not self and not belonging to self. Having contemplated and examined them as they really are, they do not cling to anything that could be clung to in the world. Not clinging to anything that could be clung to they therefore do not hold onto anything. Not holding onto anything they therefore realise for themselves extinguishment. ‘There is no more birth for me, the Holy Life is established. Done is what had to be done.’ He knows for himself: ‘There is no future becoming.’”
SC 10When the Awakened One finished saying this discourse the mendicants heard what the Awakened One said and happily practised.