Tôi nghe như vầy:
Một thời Đức Phật trú tại tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng Lâm, vườn Cấp Cô Độc.
Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất nói với các Tỳ-kheo:
“Này Chư Hiền, nếu có Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni không được nghe pháp chưa từng nghe; pháp đã nghe thì lại quên mất. Giả sử có pháp mà vị ấy trước kia đã tu hành, đã phát triển, đã tụng và đã được hiểu bởi tuệ, nhưng vị ấy không nhớ lại và không thấu hiểu. Này Chư Hiền, đó gọi là Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni suy thoái tịnh pháp.
“Này Chư Hiền, nếu có Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni với pháp chưa nghe thì được nghe; pháp đã nghe thì không quên mất. Giả sử có pháp mà vị ấy trước kia đã tu hành, đã phát triển, đã tụng và đã được hiểu bởi tuệ, rồi vị ấy thường ghi nhớ và thấu hiểu, thì đó gọi là Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni tăng trưởng tịnh pháp.
“Này Chư Hiền, Tỳ-kheo nên quán như vầy: ‘Ta có tham lam hay là không có tham lam? Ta có tâm sân nhuế hay không có tâm sân nhuế? Ta có thùy miên triền hay không có thùy miên triền? Ta có trạo cử, cống cao hay không có trạo cử, cống cao? Ta có nghi hoặc hay không có nghi hoặc? Ta có thân tránh hay không có thân tránh? Ta có tâm cấu uế hay không có tâm cấu uế? Ta có tín hay không có tín? Ta có tấn hay không có tấn? Ta có niệm hay không có niệm? Ta có định hay không có định? Ta có tuệ hay không có tuệ?’
“Này Chư Hiền, nếu khi Tỳ-kheo quán mà biết mình có tham lam, có tâm sân nhuế, có thùy miên triền, có trạo cử, cống cao, có nghi hoặc, có thân tránh, có tâm cấu uế, không tín, không tấn, không niệm, không định, có ác tuệ, thì này Chư Hiền, vì muốn diệt trừ các pháp ác bất thiện này cho nên vị Tỳ-kheo ấy gấp rút cầu phương tiện học, hết sức tinh cần, chánh niệm, chánh trí, nhẫn, không để thoái lui.
“Này Chư Hiền, như người bị lửa cháy đầu, cháy áo, gấp rút tìm cách cứu đầu, cứu áo. Này Chư Hiền, cũng như thế, vị Tỳ-kheo vì muốn diệt trừ các pháp ác bất thiện này nên gấp rút cầu phương tiện học, hết sức tinh cần, chánh niệm, chánh trí, nhẫn, không để thoái lui.
“Này Chư Hiền, nếu khi Tỳ-kheo quán mà biết mình không có tham lam, không có tâm sân nhuế, không thùy miên triền, không trạo cử, cống cao, không có nghi hoặc, không có thân tránh, không có tâm cấu uế; có tín, có tấn, có niệm, có định, không ác tuệ, thì Tỳ-kheo ấy vì muốn an trụ nơi pháp thiện này, không quên mất, không thoái lui, tu hành phát triển, nên gấp rút cầu phương tiện học, hết sức tinh cần, chánh niệm, chánh trí, nhẫn, không để thoái lui.
“Này Chư Hiền, như người bị lửa cháy đầu, cháy áo, gấp rút tìm cách cứu đầu, cứu áo. Này Chư Hiền, cũng như thế, Tỳ-kheo muốn an trụ nơi pháp thiện này, không quên mất, không thoái lui, tu hành phát triển, nên gấp rút cầu phương tiện học, hết sức tinh tấn, chánh niệm, chánh trí, nhẫn, không để thoái lui”.
Tôn giả Xá-lợi-phất thuyết như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe Tôn giả thuyết, hoan hỷ phụng hành.
T 0577c16我聞如是：
一時，佛遊舍衛國，在勝林給孤T 0577c17獨園。
爾時，尊者舍梨子告諸比丘：「諸賢！若T 0577c18有比丘、比丘尼未聞法者不得聞，已聞法T 0577c19者便忘失，若使有法本所修行，廣布誦習，T 0577c20慧之所解，彼不復憶，知而不知。諸賢！是謂T 0577c21比丘、比丘尼淨法衰退。
「諸賢！若有比丘、比丘T 0577c22尼未聞法者便得聞，已聞法者不忘失，若T 0577c23使有法本所修行，廣布誦習，慧之所解，彼T 0577c24常憶念，知而復知。是謂比丘、比丘尼淨法轉T 0577c25增。
「諸賢！比丘者當作如是觀：『我為有增T 0577c26伺，為無有增伺？我為有瞋恚心，為無有T 0577c27瞋恚心？我為有睡眠纏，為無有睡眠纏？我T 0577c28為有調貢高，為無有調貢高？我為有疑惑，T 0577c29為無有疑惑？我為有身諍，為無有身諍？我T 0578a01為有穢污心，為無有穢污心？我為有信，為T 0578a02無有信？我為有進，為無有進？我為有念，為T 0578a03無有念？我為有定，為無有定？我為有惡慧，T 0578a04為無有惡慧？』
「諸賢！若比丘觀時，則知我有T 0578a05增伺、有瞋恚心、有睡眠纏、有調貢高、有T 0578a06疑惑、有身諍、有穢污心，無信、無進、無念、無T 0578a07定，有惡慧者。諸賢！彼比丘欲滅此惡不善T 0578a08法故，便以速求方便，學極精勤，正念正智，T 0578a09忍不令退。諸賢！猶人為火燒頭、燒衣，急T 0578a10求方便救頭、救衣。諸賢！如是比丘欲滅T 0578a11此惡不善法故，便以速求方便，學極精勤，T 0578a12正念正智，忍不令退。
「諸賢！若比丘觀時，則T 0578a13知我無增伺、無瞋恚心、無睡眠纏、無T 0578a14調貢高、無有疑惑、無有身諍、無穢污心，T 0578a15有信、有進、有念、有定、無惡慧者，彼比丘欲T 0578a16住此善法，不忘不退，修行廣布故，便以速T 0578a17求方便，學極精勤，正念正智，忍不令退。猶T 0578a18人為火燒頭、燒衣，急求方便救頭、救衣。T 0578a19諸賢！如是比丘欲住此善法，不忘不退，修T 0578a20行廣布故，便以速求方便，學極精勤，正念T 0578a21正智，忍不令退。」
尊者舍梨子所說如是，彼T 0578a22諸比丘聞尊者舍梨子所說，歡喜奉行。
T 0578a23無經第十竟（五百六十八字）
T 0578a24
中阿含經卷第二十三（八千六百五十八字）
T 0578a25
中阿含穢品第三竟（萬六千一百四十字）（第二小土T 0578a26城誦）
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha traveled to the country of Śrāvastī and stayed at Anāthapiṇḍada’s Park in Jeta’s Grove.
SC 2It was then that Venerable Śāriputra addressed the monks, “Venerables, suppose a monk or nun isn’t able to hear the Dharma they haven’t heard yet, or they forget it after having heard it. Suppose that they’ve practiced, spread, and recited the Dharma before and understood it with wisdom, but they don’t remember it anymore. They know it, and then they don’t know it. Venerables, this is called a monk or nun who has declined in the pure Dharma.
SC 3“Venerables, suppose a monk or nun is able to hear the Dharma they haven’t heard yet, and they don’t forget it after having heard it. Suppose that they’ve practiced, spread, and recited the Dharma before, understood it with wisdom, and they always remember it. They knew it, and they still know it. Venerables, this is called a monk or nun who has improved in the pure Dharma.
SC 4“Venerables, a monk should contemplate in this way: ‘Do I have longing, or do I have no longing? Do I have hateful thoughts, or do I have no hateful thoughts? Am I wrapped in sleepiness, or am I not wrapped in sleepiness? Do I have agitated arrogance, or do I have no agitated arrogance? Do I have perplexity, or do I have no perplexity? Do I have physical violence, or do I have no physical violence? Do I have filthy thoughts, or do I have no filthy thoughts? Do I have faith, or do I have no faith? Do I have diligence, or do I have no diligence? Do I have mindfulness, or do I have no mindfulness? Am I settled, or am I not settled? Do I have poor wisdom, or do I have no poor wisdom?’
SC 5“Venerables, suppose when he contemplates this, a monk knows, ‘I have longing … hateful thoughts … wrapped in sleepiness … agitated arrogance … perplexity … physical violence … filthy thoughts … no faith … no diligence … no mindfulness … no settledness … and have bad wisdom.’ Venerables, because he wants to cease these bad and unskillful things, that monk then quickly pursues the method to do that, training with the utmost effort. He endures and doesn’t let himself retreat using right mindfulness and knowledge. He’s like a man with his hair or clothes on fire who urgently seeks to put them out. Thus, because he wants to cease these bad and unskillful things, this monk quickly pursues the method to do that and trains with the utmost effort. He endures and doesn’t let himself retreat using right mindfulness and knowledge.
SC 6“Venerables, suppose when he contemplates this, a monk knows, ‘I have no longing … no hateful thoughts … not wrapped in sleepiness … no agitated arrogance … no perplexity … no physical violence … no filthy thoughts … faith … diligence … mindfulness … settledness … and have no bad wisdom.’ Venerables, because he wants to abide in these skillful things and not forget or retreat from cultivating and disseminating them, that monk quickly seeks the method to do that, training with the utmost effort. He endures and doesn’t let himself retreat using right mindfulness and knowledge. He’s like a man with his hair or clothes on fire who urgently seeks to put them out. Thus, Venerables, because he wants to abide in these skillful things and not forget or retreat from cultivating and disseminating them, this monk quickly seeks the method to do that, training with the utmost effort. He endures and doesn’t let himself retreat using right mindfulness and knowledge.”
SC 7This is what Venerable Śāriputra said. Those monks who heard what Venerable Śāriputra taught rejoiced and approved.
Tôi nghe như vầy:
Một thời Đức Phật trú tại tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng Lâm, vườn Cấp Cô Độc.
Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất nói với các Tỳ-kheo:
“Này Chư Hiền, nếu có Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni không được nghe pháp chưa từng nghe; pháp đã nghe thì lại quên mất. Giả sử có pháp mà vị ấy trước kia đã tu hành, đã phát triển, đã tụng và đã được hiểu bởi tuệ, nhưng vị ấy không nhớ lại và không thấu hiểu. Này Chư Hiền, đó gọi là Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni suy thoái tịnh pháp.
“Này Chư Hiền, nếu có Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni với pháp chưa nghe thì được nghe; pháp đã nghe thì không quên mất. Giả sử có pháp mà vị ấy trước kia đã tu hành, đã phát triển, đã tụng và đã được hiểu bởi tuệ, rồi vị ấy thường ghi nhớ và thấu hiểu, thì đó gọi là Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni tăng trưởng tịnh pháp.
“Này Chư Hiền, Tỳ-kheo nên quán như vầy: ‘Ta có tham lam hay là không có tham lam? Ta có tâm sân nhuế hay không có tâm sân nhuế? Ta có thùy miên triền hay không có thùy miên triền? Ta có trạo cử, cống cao hay không có trạo cử, cống cao? Ta có nghi hoặc hay không có nghi hoặc? Ta có thân tránh hay không có thân tránh? Ta có tâm cấu uế hay không có tâm cấu uế? Ta có tín hay không có tín? Ta có tấn hay không có tấn? Ta có niệm hay không có niệm? Ta có định hay không có định? Ta có tuệ hay không có tuệ?’
“Này Chư Hiền, nếu khi Tỳ-kheo quán mà biết mình có tham lam, có tâm sân nhuế, có thùy miên triền, có trạo cử, cống cao, có nghi hoặc, có thân tránh, có tâm cấu uế, không tín, không tấn, không niệm, không định, có ác tuệ, thì này Chư Hiền, vì muốn diệt trừ các pháp ác bất thiện này cho nên vị Tỳ-kheo ấy gấp rút cầu phương tiện học, hết sức tinh cần, chánh niệm, chánh trí, nhẫn, không để thoái lui.
“Này Chư Hiền, như người bị lửa cháy đầu, cháy áo, gấp rút tìm cách cứu đầu, cứu áo. Này Chư Hiền, cũng như thế, vị Tỳ-kheo vì muốn diệt trừ các pháp ác bất thiện này nên gấp rút cầu phương tiện học, hết sức tinh cần, chánh niệm, chánh trí, nhẫn, không để thoái lui.
“Này Chư Hiền, nếu khi Tỳ-kheo quán mà biết mình không có tham lam, không có tâm sân nhuế, không thùy miên triền, không trạo cử, cống cao, không có nghi hoặc, không có thân tránh, không có tâm cấu uế; có tín, có tấn, có niệm, có định, không ác tuệ, thì Tỳ-kheo ấy vì muốn an trụ nơi pháp thiện này, không quên mất, không thoái lui, tu hành phát triển, nên gấp rút cầu phương tiện học, hết sức tinh cần, chánh niệm, chánh trí, nhẫn, không để thoái lui.
“Này Chư Hiền, như người bị lửa cháy đầu, cháy áo, gấp rút tìm cách cứu đầu, cứu áo. Này Chư Hiền, cũng như thế, Tỳ-kheo muốn an trụ nơi pháp thiện này, không quên mất, không thoái lui, tu hành phát triển, nên gấp rút cầu phương tiện học, hết sức tinh tấn, chánh niệm, chánh trí, nhẫn, không để thoái lui”.
Tôn giả Xá-lợi-phất thuyết như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe Tôn giả thuyết, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha traveled to the country of Śrāvastī and stayed at Anāthapiṇḍada’s Park in Jeta’s Grove.
SC 2It was then that Venerable Śāriputra addressed the monks, “Venerables, suppose a monk or nun isn’t able to hear the Dharma they haven’t heard yet, or they forget it after having heard it. Suppose that they’ve practiced, spread, and recited the Dharma before and understood it with wisdom, but they don’t remember it anymore. They know it, and then they don’t know it. Venerables, this is called a monk or nun who has declined in the pure Dharma.
SC 3“Venerables, suppose a monk or nun is able to hear the Dharma they haven’t heard yet, and they don’t forget it after having heard it. Suppose that they’ve practiced, spread, and recited the Dharma before, understood it with wisdom, and they always remember it. They knew it, and they still know it. Venerables, this is called a monk or nun who has improved in the pure Dharma.
SC 4“Venerables, a monk should contemplate in this way: ‘Do I have longing, or do I have no longing? Do I have hateful thoughts, or do I have no hateful thoughts? Am I wrapped in sleepiness, or am I not wrapped in sleepiness? Do I have agitated arrogance, or do I have no agitated arrogance? Do I have perplexity, or do I have no perplexity? Do I have physical violence, or do I have no physical violence? Do I have filthy thoughts, or do I have no filthy thoughts? Do I have faith, or do I have no faith? Do I have diligence, or do I have no diligence? Do I have mindfulness, or do I have no mindfulness? Am I settled, or am I not settled? Do I have poor wisdom, or do I have no poor wisdom?’
SC 5“Venerables, suppose when he contemplates this, a monk knows, ‘I have longing … hateful thoughts … wrapped in sleepiness … agitated arrogance … perplexity … physical violence … filthy thoughts … no faith … no diligence … no mindfulness … no settledness … and have bad wisdom.’ Venerables, because he wants to cease these bad and unskillful things, that monk then quickly pursues the method to do that, training with the utmost effort. He endures and doesn’t let himself retreat using right mindfulness and knowledge. He’s like a man with his hair or clothes on fire who urgently seeks to put them out. Thus, because he wants to cease these bad and unskillful things, this monk quickly pursues the method to do that and trains with the utmost effort. He endures and doesn’t let himself retreat using right mindfulness and knowledge.
SC 6“Venerables, suppose when he contemplates this, a monk knows, ‘I have no longing … no hateful thoughts … not wrapped in sleepiness … no agitated arrogance … no perplexity … no physical violence … no filthy thoughts … faith … diligence … mindfulness … settledness … and have no bad wisdom.’ Venerables, because he wants to abide in these skillful things and not forget or retreat from cultivating and disseminating them, that monk quickly seeks the method to do that, training with the utmost effort. He endures and doesn’t let himself retreat using right mindfulness and knowledge. He’s like a man with his hair or clothes on fire who urgently seeks to put them out. Thus, Venerables, because he wants to abide in these skillful things and not forget or retreat from cultivating and disseminating them, this monk quickly seeks the method to do that, training with the utmost effort. He endures and doesn’t let himself retreat using right mindfulness and knowledge.”
SC 7This is what Venerable Śāriputra said. Those monks who heard what Venerable Śāriputra taught rejoiced and approved.