Nội dung dưới đây được dịch tự động. Có thể chưa hoàn toàn chính xác về thuật ngữ Phật học. Vui lòng tham chiếu bản gốc tiếng Anh hoặc Pāli để đối chiếu.
Vua hỏi Na-tiên (Nāgasena): “Thưa Đại đức, trên đời này có vật gì tự nhiên sanh ra hay không?” Na-tiên đáp: “Tâu Đại vương, trên đời này không có vật gì tự nhiên sanh ra cả. Vạn vật đều do nhân duyên hòa hợp mà thành.”
(1) Ví dụ về cái điện
Na-tiên hỏi vua: “Đại vương nghĩ sao, cái điện (tòa nhà) lớn này nơi Đại vương đang ngồi là tự nhiên mà có hay do sức người tạo ra?”
“Thưa Đại đức, đó là do công sức nhọc nhằn của con người. Gỗ lấy từ rừng, đất và bùn lấy từ đất.”
Na-tiên nói: “Một con người cũng giống như vậy. Sự kết hợp của mười tám giới (dhatus) hay mười hai xứ (ayatanas) được gọi là một con người. Do đó, không có gì tự nhiên sanh ra cả. Phải có nhân duyên thì vật mới sanh khởi.”
(2) Ví dụ về cái bình gốm
Na-tiên đưa ra một ví dụ: “Ví như người thợ gốm làm đồ gốm. Anh ta lấy nước và đất, trộn thành bùn, nhào nặn thành các hình dáng khác nhau rồi đem nung bằng củi lửa mới thành đồ gốm. Tự thân bùn đất không thể thành đồ gốm được. Phải có công sức của con người và lửa nung mới thành đồ gốm. Trên đời này không có gì tự nhiên sanh ra cả.”
(3) Ví dụ về âm nhạc
Na-tiên lại dùng ví dụ khác nói với vua: “Ví như cây đàn cầm (vina).
Nếu không có dây, không có khung, không có người gảy, liệu có phát ra âm thanh được chăng?”
“Tâu Đại đức, chắc chắn là không.”
“Vậy nếu có cây đàn đủ cả dây và khung, lại có người gảy, liệu có phát ra âm thanh được chăng?”
“Thưa có.”
“Như vậy, trên đời này không có gì tự nhiên sanh ra cả. Phải có nhân duyên thì vật mới sanh khởi.”
(4) Ví dụ về việc tạo ra lửa
Na-tiên nói với vua: “Ví như việc tạo ra lửa bằng cách cọ xát hai thanh củi. Nếu không có củi, không có công sức hay sự nỗ lực của con người, liệu có thể có lửa chăng?”
“Chắc chắn là không.”
“Nếu có hai thanh củi và có cả sức người cọ xát, liệu có thể có lửa chăng?”
“Thưa có.”
“Như vậy trên đời này không có gì tự nhiên sanh ra cả. Phải có nhân duyên thì vật mới sanh khởi.”
(5) Ví dụ về kính lúp
Na-tiên hỏi vua: “Ví như một thấu kính (lens), nếu không có người cầm, không có ánh nắng mặt trời, hoặc trời không trong, liệu có thể tạo ra lửa chăng?”
“Chắc chắn là không.”
“Vậy nếu có người cầm thấu kính, có ánh nắng và trời trong, liệu có thể tạo ra lửa chăng?”
“Thưa có.”
“Như vậy, trên đời này không có gì tự nhiên sanh ra cả. Phải có nhân duyên thì vật mới sanh khởi.”
(6) Ví dụ về hình ảnh trong gương
Na-tiên lại hỏi vua: “Giả sử một người không có gương, lại không có ánh sáng, nhưng anh ta muốn soi thấy mình trong gương. Liệu anh ta có thể thấy hình ảnh của mình chăng?”
“Thưa không thể thấy được.”
“Nhưng nếu có gương, có ánh sáng và có người soi gương, liệu anh ta có thể thấy hình ảnh của mình chăng?”
“Thưa có thể thấy được.”
“Như vậy, trên đời này không có gì tự nhiên sanh ra cả. Phải có nhân duyên thì vật mới sanh khởi.”
王復問那先言世間寧有自然 T 0712b03生物無。那先言無有自然生物皆當有所因。 T 0712b04那先因問王。今王所坐殿有人功夫作之耶 T 0712b05自然生乎。王言人功作之材椽出於樹木垣 T 0712b06牆泥土出於地。那先言人生亦如是。界如和 T 0712b07合乃成為人。是故無自然生物也皆有所因。 T 0712b08那先言譬如窯家作器取土水和以為泥燒作 T 0712b09雜器物其泥不能自成為器。會當須人工有 T 0712b10薪火乃成為器耳。世間無有自然生者也。那 T 0712b11先語王言譬如箜篌無絃無柱無人鼓者寧 T 0712b12能作聲不。王言不能自作聲。那先言如使箜 T 0712b13篌有絃有柱有人工鼓者其聲寧出不。王言 T 0712b14有聲。那先言如是天下無自然生物皆當有 T 0712b15所因。那先問王如鑽火燧無兩木無人鑽者 T 0712b16寧能得火不。王言不能得火。那先言設有兩 T 0712b17木有人鑽之寧能生火不。王言然即生火。那 T 0712b18先言天下無有自然生物皆當有所因。那先 T 0712b19問王言譬如陽燧鉤無人持之亦無日無天 T 0712b20寧能得火。那先言如陽燧有人持之有天有 T 0712b21日寧能得火不。王言得火。那先言天下無有 T 0712b22自然生物皆當有因。那先問王言若人無鏡 T 0712b23無明人欲自照寧能自見其形不。王言不能 T 0712b24自見。那先言如有有鏡有明有人自照寧能 T 0712b25自見形不。王言然即能自見。那先言天下無 T 0712b26有自然生物皆有所因。王言善哉。
The king asked Nāgasena, “Is there anything in the world arising spontaneously?” Then Nāgasena replied, “There is nothing in this world that arises spontaneously. All things originate through causes and conditions.”
(1) Simile of the hall
Then Nāgasena asked the king, “What do you think, did this great hall in which you are sitting come spontaneously into being or come into being owing to the endeavor of men?”
“It is due to the moil and toil of men. The woods come from forest, the clay and mud come from earth.”
Nāgasena said, “It is the same with regard to a person. The combination of eighteen dhatus or twelve ayatanas is called a person. Therefore there is nothing that arises spontaneously. There must be causes and conditions for a thing to arise.”
(2) Simile of earthen ware pot
Then Nāgasena gave a simile, “It is just like a potter who makes earthen-wares. He takes water and earth, makes them into mud, shapes them into various forms and fires them into various earthen-wares. The mud itself cannot become earthen-ware. There must be man’s effort and the burning of wood before it becomes earthen-ware. There is nothing that arises spontaneously in this world.”
(3) Simile of music
Nāgasena again gave a simile and said to the king, “It is like a lute (vina).
If there is no string, no frame, no one to play it, can it produce any sounds?”
“Certainly not Sir.” said the king.
“Then, if there is a lute with string, frame and there is also a man to play it, can it produce sounds?”
“Yes, it can.”
“Thus, there is nothing that arises spontaneously in this world. There must be causes and conditions for a thing to arise.”
(4) Simile of making fire
Nāgasena said to the king, “It is like making fire by rubbing two sticks together. If there are no sticks, no human effort or exertion, could there be fire?”
“Certainly not.”
“If there are two sticks and also human effort or exertion, could there be fire?”
“Yes, there could be fire.”
“Thus there is nothing that arises spontaneously in this world. There must be causes and conditions for a thing to arise.”
(5) Simile of fire
Nāgasena asked the king, “It is like a lens without a person holding it, and without the sun, or a clear sky, could it produce fire?”
“Certainly not.”
“Then if there is a person holding the lens, and there is the sun and clear sky, can it produce fire?”
“Yes, it can produce fire.”
“Thus, there is nothing in this world that arises spontaneously. There must be causes and conditions for a thing to arise.”
(6) Simile of the image
Nāgasena asked the king again, “Suppose a man has no mirror, and there is also no light, but he wants to see himself in the mirror. Can he see his own image?”
“No, he cannot see his own image.”
“But, if there is a mirror, light and also a person looking at the mirror, can he see his own image?”
“Yes, he can see his own image.”
“Thus, there is nothing in this world that arises spontaneously. There must be causes and conditions for a thing to arise.”
“Excellent, Nāgasena.”
Vua hỏi Na-tiên (Nāgasena): “Thưa Đại đức, trên đời này có vật gì tự nhiên sanh ra hay không?” Na-tiên đáp: “Tâu Đại vương, trên đời này không có vật gì tự nhiên sanh ra cả. Vạn vật đều do nhân duyên hòa hợp mà thành.”
(1) Ví dụ về cái điện
Na-tiên hỏi vua: “Đại vương nghĩ sao, cái điện (tòa nhà) lớn này nơi Đại vương đang ngồi là tự nhiên mà có hay do sức người tạo ra?”
“Thưa Đại đức, đó là do công sức nhọc nhằn của con người. Gỗ lấy từ rừng, đất và bùn lấy từ đất.”
Na-tiên nói: “Một con người cũng giống như vậy. Sự kết hợp của mười tám giới (dhatus) hay mười hai xứ (ayatanas) được gọi là một con người. Do đó, không có gì tự nhiên sanh ra cả. Phải có nhân duyên thì vật mới sanh khởi.”
(2) Ví dụ về cái bình gốm
Na-tiên đưa ra một ví dụ: “Ví như người thợ gốm làm đồ gốm. Anh ta lấy nước và đất, trộn thành bùn, nhào nặn thành các hình dáng khác nhau rồi đem nung bằng củi lửa mới thành đồ gốm. Tự thân bùn đất không thể thành đồ gốm được. Phải có công sức của con người và lửa nung mới thành đồ gốm. Trên đời này không có gì tự nhiên sanh ra cả.”
(3) Ví dụ về âm nhạc
Na-tiên lại dùng ví dụ khác nói với vua: “Ví như cây đàn cầm (vina).
Nếu không có dây, không có khung, không có người gảy, liệu có phát ra âm thanh được chăng?”
“Tâu Đại đức, chắc chắn là không.”
“Vậy nếu có cây đàn đủ cả dây và khung, lại có người gảy, liệu có phát ra âm thanh được chăng?”
“Thưa có.”
“Như vậy, trên đời này không có gì tự nhiên sanh ra cả. Phải có nhân duyên thì vật mới sanh khởi.”
(4) Ví dụ về việc tạo ra lửa
Na-tiên nói với vua: “Ví như việc tạo ra lửa bằng cách cọ xát hai thanh củi. Nếu không có củi, không có công sức hay sự nỗ lực của con người, liệu có thể có lửa chăng?”
“Chắc chắn là không.”
“Nếu có hai thanh củi và có cả sức người cọ xát, liệu có thể có lửa chăng?”
“Thưa có.”
“Như vậy trên đời này không có gì tự nhiên sanh ra cả. Phải có nhân duyên thì vật mới sanh khởi.”
(5) Ví dụ về kính lúp
Na-tiên hỏi vua: “Ví như một thấu kính (lens), nếu không có người cầm, không có ánh nắng mặt trời, hoặc trời không trong, liệu có thể tạo ra lửa chăng?”
“Chắc chắn là không.”
“Vậy nếu có người cầm thấu kính, có ánh nắng và trời trong, liệu có thể tạo ra lửa chăng?”
“Thưa có.”
“Như vậy, trên đời này không có gì tự nhiên sanh ra cả. Phải có nhân duyên thì vật mới sanh khởi.”
(6) Ví dụ về hình ảnh trong gương
Na-tiên lại hỏi vua: “Giả sử một người không có gương, lại không có ánh sáng, nhưng anh ta muốn soi thấy mình trong gương. Liệu anh ta có thể thấy hình ảnh của mình chăng?”
“Thưa không thể thấy được.”
“Nhưng nếu có gương, có ánh sáng và có người soi gương, liệu anh ta có thể thấy hình ảnh của mình chăng?”
“Thưa có thể thấy được.”
“Như vậy, trên đời này không có gì tự nhiên sanh ra cả. Phải có nhân duyên thì vật mới sanh khởi.”
The king asked Nāgasena, “Is there anything in the world arising spontaneously?” Then Nāgasena replied, “There is nothing in this world that arises spontaneously. All things originate through causes and conditions.”
(1) Simile of the hall
Then Nāgasena asked the king, “What do you think, did this great hall in which you are sitting come spontaneously into being or come into being owing to the endeavor of men?”
“It is due to the moil and toil of men. The woods come from forest, the clay and mud come from earth.”
Nāgasena said, “It is the same with regard to a person. The combination of eighteen dhatus or twelve ayatanas is called a person. Therefore there is nothing that arises spontaneously. There must be causes and conditions for a thing to arise.”
(2) Simile of earthen ware pot
Then Nāgasena gave a simile, “It is just like a potter who makes earthen-wares. He takes water and earth, makes them into mud, shapes them into various forms and fires them into various earthen-wares. The mud itself cannot become earthen-ware. There must be man’s effort and the burning of wood before it becomes earthen-ware. There is nothing that arises spontaneously in this world.”
(3) Simile of music
Nāgasena again gave a simile and said to the king, “It is like a lute (vina).
If there is no string, no frame, no one to play it, can it produce any sounds?”
“Certainly not Sir.” said the king.
“Then, if there is a lute with string, frame and there is also a man to play it, can it produce sounds?”
“Yes, it can.”
“Thus, there is nothing that arises spontaneously in this world. There must be causes and conditions for a thing to arise.”
(4) Simile of making fire
Nāgasena said to the king, “It is like making fire by rubbing two sticks together. If there are no sticks, no human effort or exertion, could there be fire?”
“Certainly not.”
“If there are two sticks and also human effort or exertion, could there be fire?”
“Yes, there could be fire.”
“Thus there is nothing that arises spontaneously in this world. There must be causes and conditions for a thing to arise.”
(5) Simile of fire
Nāgasena asked the king, “It is like a lens without a person holding it, and without the sun, or a clear sky, could it produce fire?”
“Certainly not.”
“Then if there is a person holding the lens, and there is the sun and clear sky, can it produce fire?”
“Yes, it can produce fire.”
“Thus, there is nothing in this world that arises spontaneously. There must be causes and conditions for a thing to arise.”
(6) Simile of the image
Nāgasena asked the king again, “Suppose a man has no mirror, and there is also no light, but he wants to see himself in the mirror. Can he see his own image?”
“No, he cannot see his own image.”
“But, if there is a mirror, light and also a person looking at the mirror, can he see his own image?”
“Yes, he can see his own image.”
“Thus, there is nothing in this world that arises spontaneously. There must be causes and conditions for a thing to arise.”
“Excellent, Nāgasena.”