500. Bổn Sanh Jātaka (Gương Sáng Sự Thật)

Bổn Sanh số 500 về những hạnh nguyện tột cùng của Bồ Tát như Nhẫn Nhục, Tinh Tấn và Bố Thí. Bài học cho mỗi chúng ta là hãy sống đời chính trực để gặt hái quả ngọt của giải thoát.

“Paññāyupetaṁ siriyā vihīnaṁ,

Yasassinaṁ vāpi apetapaññaṁ;

Pucchāmi taṁ senaka etamatthaṁ,

Kamettha seyyo kusalā vadanti”.

“Dhīrā ca bālā ca have janinda,

Sippūpapannā ca asippino ca;

Sujātimantopi ajātimassa,

Yasassino pesakarā bhavanti;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Pañño nihīno sirīmāva seyyo”.

“Tuvampi pucchāmi anomapañña,

Mahosadha kevaladhammadassi;

Bālaṁ yasassiṁ paṇḍitaṁ appabhogaṁ,

Kamettha seyyo kusalā vadanti”.

“Pāpāni kammāni karoti bālo,

Idhameva seyyo iti maññamāno;

Idhalokadassī paralokamadassī,

Ubhayattha bālo kalimaggahesi;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Paññova seyyo na yasassi bālo”.

“Na sippametaṁ vidadhāti bhogaṁ,

Na bandhuvā na sarīravaṇṇo yo;

Passeḷamūgaṁ sukhamedhamānaṁ,

Sirī hi naṁ bhajate goravindaṁ;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Pañño nihīno sirīmāva seyyo”.

“Laddhā sukhaṁ majjati appapañño,

Dukkhena phuṭṭhopi pamohameti;

Āgantunā dukkhasukhena phuṭṭho,

Pavedhati vāricarova ghamme;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Paññova seyyo na yasassi bālo”.

“Dumaṁ yathā sāduphalaṁ araññe,

Samantato samabhisaranti pakkhī;

Evampi aḍḍhaṁ sadhanaṁ sabhogaṁ,

Bahujjano bhajati atthahetu;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Pañño nihīno sirīmāva seyyo”.

“Na sādhu balavā bālo,

Sāhasā vindate dhanaṁ;

Kandantametaṁ dummedhaṁ,

Kaḍḍhanti nirayaṁ bhusaṁ;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Paññova seyyo na yasassi bālo”.

“Yā kāci najjo gaṅgamabhissavanti,

Sabbāva tā nāmagottaṁ jahanti;

Gaṅgā samuddaṁ paṭipajjamānā,

Na khāyate iddhiṁ paññopi loke;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Pañño nihīno sirīmāva seyyo”.

“Yametamakkhā udadhiṁ mahantaṁ,

Savanti najjo sabbakālamasaṅkhyaṁ;

So sāgaro niccamuḷāravego,

Velaṁ na acceti mahāsamuddo.

Evampi bālassa pajappitāni,

Paññaṁ na acceti sirī kadāci;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Paññova seyyo na yasassi bālo”.

“Asaññato cepi paresamatthaṁ,

Bhaṇāti sandhānagato yasassī;

Tasseva taṁ rūhati ñātimajjhe,

Sirī hi naṁ kārayate na paññā;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Pañño nihīno sirīmāva seyyo”.

“Parassa vā attano vāpi hetu,

Bālo musā bhāsati appapañño;

So nindito hoti sabhāya majjhe,

Pacchāpi so duggatigāmī hoti;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Paññova seyyo na yasassi bālo”.

“Atthampi ce bhāsati bhūripañño,

Anāḷhiyo appadhano daliddo;

Na tassa taṁ rūhati ñātimajjhe,

Sirī ca paññāṇavato na hoti;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Pañño nihīno sirīmāva seyyo”.

“Parassa vā attano vāpi hetu,

Na bhāsati alikaṁ bhūripañño;

So pūjito hoti sabhāya majjhe,

Pacchāpi so suggatigāmī hoti;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Paññova seyyo na yasassi bālo”.

“Hatthī gavassā maṇikuṇḍalā ca,

Thiyo ca iddhesu kulesu jātā;

Sabbāva tā upabhogā bhavanti,

Iddhassa posassa aniddhimanto;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Pañño nihīno sirīmāva seyyo”.

“Asaṁvihitakammantaṁ,

Bālaṁ dummedhamantinaṁ;

Sirī jahati dummedhaṁ,

Jiṇṇaṁva urago tacaṁ;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Paññova seyyo na yasassi bālo”.

“Pañca paṇḍitā mayaṁ bhaddante,

Sabbe pañjalikā upaṭṭhitā;

Tvaṁ no abhibhuyya issarosi,

Sakkova bhūtapati devarājā;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Pañño nihīno sirīmāva seyyo”.

“Dāsova paññassa yasassi bālo,

Atthesu jātesu tathāvidhesu;

Yaṁ paṇḍito nipuṇaṁ saṁvidheti,

Sammohamāpajjati tattha bālo;

Etampi disvāna ahaṁ vadāmi,

Paññova seyyo na yasassi bālo.

Addhā hi paññāva sataṁ pasatthā,

Kantā sirī bhogaratā manussā;

Ñāṇañca buddhānamatulyarūpaṁ,

Paññaṁ na acceti sirī kadāci”.

“Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no,

Mahosadha kevaladhammadassī;

Gavaṁ sahassaṁ usabhañca nāgaṁ,

Ājaññayutte ca rathe dasa ime;

Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho,

Dadāmi te gāmavarāni soḷasā”ti.

Sirīmantajātakaṁ catutthaṁ.