Vi-n 1 Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở tại Rājagaha (Vương Xá), tại vườn Nai (Maddakucchi)
Vi-n 2 Lúc bấy giờ, chân Thế Tôn bị miếng đá bể đâm phải. Cảm thọ Thế Tôn mãnh liệt. Thân cảm thọ khổ đau, nhói đau, nhức nhối, khốc liệt, không khoái tâm, không thích thú. Nhưng Thế Tôn chánh niệm tỉnh giác, nhẫn chịu, không phiền não.
Vi-n 3 Rồi Thế Tôn cho trải áo Sanghàti (Tăng-già-lê) xếp tư lại, nằm xuống phía hông bên phải như dáng điệu con sư tử, chân đặt trên chân, chánh niệm tỉnh giác.
Vi-n 4 Rồi bảy trăm quần tiên Satullapakàyikà, sau khi đêm đã gần mãn, với dung sắc thù thắng chói sáng toàn vùng Maddakucchi, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên.
Vi-n 5 Ðứng một bên, một vị Thiên đọc lên lời cảm hứng này trước mặt Thế Tôn:
—Sa-môn Gotama thật là bậc Long tượng. Và với tư cách Long tượng, Ngài nhẫn chịu thân thọ khởi lên, đau khổ, nhói đau, nhức nhối, khốc liệt, không khoái tâm, không thích thú, Ngài chánh niệm tỉnh giác, nhẫn chịu, không phiền não.
Vi-n 6 Rồi một vị Thiên khác nói lên lời cảm hứng này trước mặt Thế Tôn:
—Sa-môn Gotama thật là bậc Sư tử. Và với tư cách Sư tử, Ngài nhẫn chịu thân thọ khởi lên, khổ đau … không có phiền não.
Vi-n 7 Rồi một vị Thiên khác nói lên lời cảm hứng này trước mặt Thế Tôn:
—Sa-môn Gotama thật là Lương tuấn mã. Và với tư cách Lương tuấn mã, Ngài nhẫn chịu thân thọ khởi lên, khổ đau … không có phiền não.
Vi-n 8 Rồi một vị Thiên khác nói lên lời cảm hứng này trước mặt Thế Tôn:
—Sa-môn Gotama thật là bậc Ngưu vương. Và với tư cách Ngưu vương, Ngài nhẫn chịu thân thọ khởi lên, khổ đau … không có phiền não.
Vi-n 9 Rồi một vị Thiên khác nói lên lời cảm hứng này trước mặt Thế Tôn:
—Sa-môn Gotama thật là bậc Nhẫn nại Kiên cường. Và với tư cách bậc Nhẫn nại Kiên cường, Ngài nhẫn chịu thân thọ khởi lên, khổ đau … không có phiền não.
Vi-n 10 Rồi một vị Thiên khác nói lên lời cảm hứng này trước mặt Thế Tôn:
—Sa-môn Gotama thật là một bậc Khéo điều phục. Và với tư cách là một bậc Khéo điều phục, Ngài nhẫn chịu thân thọ khởi lên, khổ đau … không có phiền não.
Vi-n 11 Rồi một vị Thiên khác nói lên lời cảm hứng này trước mặt Thế Tôn:
—Hãy xem tâm của Ngài khéo được tu tập Thiền định và giải thoát, không có nổi lên, không có chìm xuống, mọi hành động được tác thành, không có ai kích thích. Ai có thể nghĩ mình đi ngược lại một Long tượng như vậy, một bậc Sư tử như vậy, một bậc Lương tuấn mã như vậy, một bậc Ngưu vương như vậy, một bậc Nhẫn nại Kiên cường như vậy, một bậc Nhiếp phục như vậy, trừ phi là một người mù.
Các vị Bà-la-môn,
Tinh thông năm Vệ-đà,
Dầu tu tập khổ hạnh,
Cho đến hàng trăm năm,
Tâm họ không có thể,
Chơn chánh được giải thoát.
Tự tánh quá hạ liệt,
Không đến bờ bên kia,
Bị khát ái chi phối,
Bị giới cấm trói buộc,
Dầu tu tập khổ hạnh,
Cho đến hàng trăm năm,
Tâm họ không có thể,
Chơn chánh được giải thoát.
Tự tánh quá hạ liệt,
Không đến bờ bên kia.
Ở đời không nhiếp phục,
Kiêu mạn cùng các dục,
Tâm không được an tịnh,
Không tu tập Thiền định.
Ở trong rừng cô độc,
Nhưng tâm tư phóng dật,
Vị ấy khó vượt khỏi,
Sự chinh phục tử thần.
Nhiếp phục được kiêu mạn,
Khéo tu tập Thiền định,
Tâm tư khéo an tịnh,
Giải thoát được viên mãn,
Ở trong rừng cô độc,
Tâm tư không phóng dật,
Vị ấy khéo vượt khỏi,
Sự chinh phục tử thần.
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati maddakucchismiṁ migadāye.
Tena kho pana samayena bhagavato pādo sakalikāya khato hoti.
Bhusā sudaṁ bhagavato vedanā vattanti sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā;
tā sudaṁ bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno.
Atha kho bhagavā catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappeti pāde pādaṁ accādhāya sato sampajāno.
Atha kho sattasatā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ maddakucchiṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.
Ekamantaṁ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
“nāgo vata, bho, samaṇo gotamo;
nāgavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
“sīho vata, bho, samaṇo gotamo;
sīhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
“ājānīyo vata, bho, samaṇo gotamo;
ājānīyavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
“nisabho vata, bho, samaṇo gotamo;
nisabhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
“dhorayho vata, bho, samaṇo gotamo;
dhorayhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
“danto vata, bho, samaṇo gotamo;
dantavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
“passa samādhiṁ subhāvitaṁ cittañca suvimuttaṁ, na cābhinataṁ na cāpanataṁ na ca sasaṅkhāraniggayhavāritagataṁ.
Yo evarūpaṁ purisanāgaṁ purisasīhaṁ purisaājānīyaṁ purisanisabhaṁ purisadhorayhaṁ purisadantaṁ atikkamitabbaṁ maññeyya kimaññatra adassanā”ti.
“Pañcavedā sataṁ samaṁ,
Tapassī brāhmaṇā caraṁ;
Cittañca nesaṁ na sammā vimuttaṁ,
Hīnattharūpā na pāraṅgamā te.
Taṇhādhipannā vatasīlabaddhā,
Lūkhaṁ tapaṁ vassasataṁ carantā;
Cittañca nesaṁ na sammā vimuttaṁ,
Hīnattharūpā na pāraṅgamā te.
Na mānakāmassa damo idhatthi,
Na monamatthi asamāhitassa;
Eko araññe viharaṁ pamatto,
Na maccudheyyassa tareyya pāran”ti.
“Mānaṁ pahāya susamāhitatto,
Sucetaso sabbadhi vippamutto;
Eko araññe viharamappamatto,
Sa maccudheyyassa tareyya pāran”ti.
SC 1Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Rajagaha in the Maddakucchi Deer Park. Now on that occasion the Blessed One’s foot had been cut by a stone splinter. Severe pains assailed the Blessed One—bodily feelings that were painful, racking, sharp, piercing, harrowing, disagreeable. But the Blessed One endured them, mindful and clearly comprehending, without becoming distressed. Then the Blessed One had his outer robe folded in four, and he lay down on his right side in the lion posture with one leg overlapping the other, mindful and clearly comprehending.
SC 2Then, when the night had advanced, seven hundred devatās belonging to the Satullapa host, of stunning beauty, illuminating the entire Maddakucchi Deer Park, approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and stood to one side.
SC 3Then one devatā, standing to one side, uttered this inspired utterance in the presence of the Blessed One: sn.i.28 “The ascetic Gotama is indeed a naga, sir! And when bodily feelings have arisen that are painful, racking, sharp, piercing, harrowing, disagreeable, through his naga-like manner he endures them, mindful and clearly comprehending, without becoming distressed.”
SC 4Then another devatā uttered this inspired utterance in the presence of the Blessed One: “The ascetic Gotama is indeed a lion, sir! And when bodily feelings have arisen that are painful, racking, sharp, piercing, harrowing, disagreeable, through his leonine manner he endures them, mindful and clearly comprehending, without becoming distressed.”
SC 5Then another devatā uttered this inspired utterance in the presence of the Blessed One: “The ascetic Gotama is indeed a thoroughbred, sir! And when bodily feelings have arisen that are painful … disagreeable, through his thoroughbred manner he endures them, mindful and clearly comprehending, without becoming distressed.”
SC 6Then another devatā uttered this inspired utterance in the presence of the Blessed One: “The ascetic Gotama is indeed a chief bull, sir! And when bodily feelings have arisen that are painful … disagreeable, through his chief bull’s manner he endures them, mindful and clearly comprehending, without becoming distressed.”
SC 7Then another devatā uttered this inspired utterance in the presence of the Blessed One: “The ascetic Gotama is indeed a beast of burden, sir! And when bodily feelings have arisen that are painful … disagreeable, through his beast-of-burden’s manner he endures them, mindful and clearly comprehending, without becoming distressed.”
SC 8Then another devatā uttered this inspired utterance in the presence of the Blessed One: “The ascetic Gotama is indeed tamed, sir! And when bodily feelings have arisen that are painful, racking, sharp, piercing, harrowing, disagreeable, through his tamed manner he endures them, mindful and clearly comprehending, without becoming distressed.”
SC 9Then another devatā uttered this inspired utterance in the presence of the Blessed One: “See his concentration well developed and his mind well liberated—not bent forward and not bent back, and not blocked and checked by forceful suppression! If anyone would think such a one could be violated—such a naga of a man, such a lion of a man, sn.i.29 such a thoroughbred of a man, such a chief bull of a man, such a beast of burden of a man, such a tamed man—what is that due to apart from lack of vision?”
SC 10 Though brahmins learned in the five Vedas
Practise austerities for a hundred years,
Their minds are not rightly liberated:
Those of low nature do not reach the far shore.
SC 11 They founder in craving, bound to vows and rules,
Practising rough austerity for a hundred years,
But their minds are not rightly liberated:
Those of low nature do not reach the far shore.
SC 12 There is no taming here for one fond of conceit,
Nor is there sagehood for the unconcentrated:
Though dwelling alone in the forest, heedless,
One cannot cross beyond the realm of Death.
SC 13 Having abandoned conceit, well concentrated,
With lofty mind, everywhere released:
While dwelling alone in the forest, diligent,
One can cross beyond the realm of Death.
Vi-n 1 Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở tại Rājagaha (Vương Xá), tại vườn Nai (Maddakucchi)
Vi-n 2 Lúc bấy giờ, chân Thế Tôn bị miếng đá bể đâm phải. Cảm thọ Thế Tôn mãnh liệt. Thân cảm thọ khổ đau, nhói đau, nhức nhối, khốc liệt, không khoái tâm, không thích thú. Nhưng Thế Tôn chánh niệm tỉnh giác, nhẫn chịu, không phiền não.
Vi-n 3 Rồi Thế Tôn cho trải áo Sanghàti (Tăng-già-lê) xếp tư lại, nằm xuống phía hông bên phải như dáng điệu con sư tử, chân đặt trên chân, chánh niệm tỉnh giác.
Vi-n 4 Rồi bảy trăm quần tiên Satullapakàyikà, sau khi đêm đã gần mãn, với dung sắc thù thắng chói sáng toàn vùng Maddakucchi, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên.
Vi-n 5 Ðứng một bên, một vị Thiên đọc lên lời cảm hứng này trước mặt Thế Tôn:
—Sa-môn Gotama thật là bậc Long tượng. Và với tư cách Long tượng, Ngài nhẫn chịu thân thọ khởi lên, đau khổ, nhói đau, nhức nhối, khốc liệt, không khoái tâm, không thích thú, Ngài chánh niệm tỉnh giác, nhẫn chịu, không phiền não.
Vi-n 6 Rồi một vị Thiên khác nói lên lời cảm hứng này trước mặt Thế Tôn:
—Sa-môn Gotama thật là bậc Sư tử. Và với tư cách Sư tử, Ngài nhẫn chịu thân thọ khởi lên, khổ đau … không có phiền não.
Vi-n 7 Rồi một vị Thiên khác nói lên lời cảm hứng này trước mặt Thế Tôn:
—Sa-môn Gotama thật là Lương tuấn mã. Và với tư cách Lương tuấn mã, Ngài nhẫn chịu thân thọ khởi lên, khổ đau … không có phiền não.
Vi-n 8 Rồi một vị Thiên khác nói lên lời cảm hứng này trước mặt Thế Tôn:
—Sa-môn Gotama thật là bậc Ngưu vương. Và với tư cách Ngưu vương, Ngài nhẫn chịu thân thọ khởi lên, khổ đau … không có phiền não.
Vi-n 9 Rồi một vị Thiên khác nói lên lời cảm hứng này trước mặt Thế Tôn:
—Sa-môn Gotama thật là bậc Nhẫn nại Kiên cường. Và với tư cách bậc Nhẫn nại Kiên cường, Ngài nhẫn chịu thân thọ khởi lên, khổ đau … không có phiền não.
Vi-n 10 Rồi một vị Thiên khác nói lên lời cảm hứng này trước mặt Thế Tôn:
—Sa-môn Gotama thật là một bậc Khéo điều phục. Và với tư cách là một bậc Khéo điều phục, Ngài nhẫn chịu thân thọ khởi lên, khổ đau … không có phiền não.
Vi-n 11 Rồi một vị Thiên khác nói lên lời cảm hứng này trước mặt Thế Tôn:
—Hãy xem tâm của Ngài khéo được tu tập Thiền định và giải thoát, không có nổi lên, không có chìm xuống, mọi hành động được tác thành, không có ai kích thích. Ai có thể nghĩ mình đi ngược lại một Long tượng như vậy, một bậc Sư tử như vậy, một bậc Lương tuấn mã như vậy, một bậc Ngưu vương như vậy, một bậc Nhẫn nại Kiên cường như vậy, một bậc Nhiếp phục như vậy, trừ phi là một người mù.
Các vị Bà-la-môn,
Tinh thông năm Vệ-đà,
Dầu tu tập khổ hạnh,
Cho đến hàng trăm năm,
Tâm họ không có thể,
Chơn chánh được giải thoát.
Tự tánh quá hạ liệt,
Không đến bờ bên kia,
Bị khát ái chi phối,
Bị giới cấm trói buộc,
Dầu tu tập khổ hạnh,
Cho đến hàng trăm năm,
Tâm họ không có thể,
Chơn chánh được giải thoát.
Tự tánh quá hạ liệt,
Không đến bờ bên kia.
Ở đời không nhiếp phục,
Kiêu mạn cùng các dục,
Tâm không được an tịnh,
Không tu tập Thiền định.
Ở trong rừng cô độc,
Nhưng tâm tư phóng dật,
Vị ấy khó vượt khỏi,
Sự chinh phục tử thần.
Nhiếp phục được kiêu mạn,
Khéo tu tập Thiền định,
Tâm tư khéo an tịnh,
Giải thoát được viên mãn,
Ở trong rừng cô độc,
Tâm tư không phóng dật,
Vị ấy khéo vượt khỏi,
Sự chinh phục tử thần.
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati maddakucchismiṁ migadāye.
Tena kho pana samayena bhagavato pādo sakalikāya khato hoti.
Bhusā sudaṁ bhagavato vedanā vattanti sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā;
tā sudaṁ bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno.
Atha kho bhagavā catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappeti pāde pādaṁ accādhāya sato sampajāno.
Atha kho sattasatā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ maddakucchiṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.
Ekamantaṁ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
“nāgo vata, bho, samaṇo gotamo;
nāgavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
“sīho vata, bho, samaṇo gotamo;
sīhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
“ājānīyo vata, bho, samaṇo gotamo;
ājānīyavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
“nisabho vata, bho, samaṇo gotamo;
nisabhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
“dhorayho vata, bho, samaṇo gotamo;
dhorayhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
“danto vata, bho, samaṇo gotamo;
dantavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno”ti.
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ udānaṁ udānesi:
“passa samādhiṁ subhāvitaṁ cittañca suvimuttaṁ, na cābhinataṁ na cāpanataṁ na ca sasaṅkhāraniggayhavāritagataṁ.
Yo evarūpaṁ purisanāgaṁ purisasīhaṁ purisaājānīyaṁ purisanisabhaṁ purisadhorayhaṁ purisadantaṁ atikkamitabbaṁ maññeyya kimaññatra adassanā”ti.
“Pañcavedā sataṁ samaṁ,
Tapassī brāhmaṇā caraṁ;
Cittañca nesaṁ na sammā vimuttaṁ,
Hīnattharūpā na pāraṅgamā te.
Taṇhādhipannā vatasīlabaddhā,
Lūkhaṁ tapaṁ vassasataṁ carantā;
Cittañca nesaṁ na sammā vimuttaṁ,
Hīnattharūpā na pāraṅgamā te.
Na mānakāmassa damo idhatthi,
Na monamatthi asamāhitassa;
Eko araññe viharaṁ pamatto,
Na maccudheyyassa tareyya pāran”ti.
“Mānaṁ pahāya susamāhitatto,
Sucetaso sabbadhi vippamutto;
Eko araññe viharamappamatto,
Sa maccudheyyassa tareyya pāran”ti.